# هبنق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هبنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: هبنق

الهُبْنقُ والهُبْنُوق والهَبَيْنَقُ والهَبْنيق: الوَصِيفُ؛ قال لبيد:
والهَبانِيقُ قِيامٌ مَعَهُمْ،
كلُّ مَلْثُومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
قال ابن بري: ومثله قول ابن مقبل يصف خمراً:
يَمُجُّها أَكْلَفُ الإسْكابِ وافَقَهُ
أَيْدِي الهَبانِيقِ، بالمَثْناةِ مَعْكوم
وهَبَنَّقةُ القَيْسيّ: رجل كان أَحمق بني قيس بن ثعلبة، وكان يقال له ذو الوَدَعاتِ، واسمه يزيد بن ثَرْوانَ، وكان يضرب به المثل في الحمق؛ قال الشاعر:
عِشْ بِجَدٍّ، ولن يضرك نَوْكٌ،
إنما عَيْشُ من تَرَى بالجُدودِ
عِشْ بجَدٍّ، وكُنْ هَبَنَّقة القَيْـ
سِيَّ نَوْكاً، أَو شَيْبَة بن الوَلِيدِ
رُبَّ ذِي إرْبةٍ مُقِلٌّ من الما
ل، وذي عُنْجُهيَّةٍ مَجْدودِ
شيْبَ يا شَيْبَ، يا سَخِيفَ بني القعْـ
قاعِ ما أَنت بالحليم الرَّشِيدِ
وقال آخر:
عِشْ بجَدٍّ وكُنْ هَبَنَّقةً، ير
ضَ بك الناسُ قاضِياً حَكَما
ورجل هَبَنَّق إذا وصف بالنَّوك؛ وقال ذو الرمة:
إذا فارَقَتْهُ تَبْتَغي ما تُعيشُه،
كفاها رَذاياها الرقيعُ الهَبَنَّقُ
قيل: أَراد بالرقيع الهبَنّق القُمْرِيّ؛ وقيل: بل هو الكَرَوان وهو يوصف بالحمق لتركه بيضه واحتضانه بيض غيره كما قال:
إني وتَرْكي نَدَى الأَكْرَمِينَ،
وقَدْحِي بكَفَّيَّ زَنْداً شَحاحا
كتاركةٍ بيضها بالعَراء،
ومُلْبِسة بَيْضَ أُخرى جَناحا

### Türkçe

**الهُبْنقُ** ve **الهُبْنُوق** ve **الهَبَيْنَقُ** ve **الهَبْنيق**: hizmetçi oğlan; dedi ki
Lebîd:
Ve **الهَبانِيقُ** onlarla beraber ayakta duranlardır,
her **مَلْثُومٍ** (ağzı örtülü) kimse, (üzerine) dökülünce **هَمَلْ** (akıntı/boşalma).

İbn Berrî dedi ki: Bunun benzeri, İbn Mukbil’in şarabı vasfederek söylediği sözüdür:
Onu, döküşü çok olan **أَكْلَفُ** (esmer) kimse ağzından saçar; ona
**أَيْدِي الهَبانِيقِ** ( **الهَبانِيقُ**’in elleri) **بالمَثْناةِ** (ikincide/iki katlı yerde) bağlanmış olarak muvafakat etti.

Ve **هَبَنَّقةُ القَيْسيّ**: Kays b. Sa‘lebe oğullarının ahmağı olan bir adam; ona
**ذو الوَدَعاتِ** denirdi; adı **يزيد بن ثَرْوانَ** idi; ahmaklıkta onunla darbımesel yapılırdı; dedi ki
şair:
Ciddiyetle yaşa; ve sana bir **نَوْكٌ** (ahmaklık) zarar vermez,
ancak, gördüğün kimsenin yaşayışı ciddiyetler iledir.
Ciddiyetle yaşa; ve Kaysî’nin **هَبَنَّقة**’si ol,
ahmaklıkça; yahut **شَيْبَة بن الوَلِيدِ** (gibi).
Nice **ذِي إرْبةٍ** (ihtiyaç/maharet sahibi) vardır ki maldan azdır,
ve nice **ذِي عُنْجُهيَّةٍ** (kibir/serkeşlik sahibi) vardır ki bahtı kesiktir.
Şeyb, ey Şeyb, ey **سَخِيفَ بني القعْـقاعِ** (Benî’l-Ka‘kâ‘ın sefihi),
sen **بالحليم الرَّشِيدِ** (halîm, reşîd) değilsin.

Ve bir başkası dedi ki:
Ciddiyetle yaşa ve bir **هَبَنَّقةً** ol; (öyle ki)
insanlar senden razı olur, kadı olarak, hükmeden olarak.

Ve bir adam **هَبَنَّق** (olur), eğer **بالنَّوك** (ahmaklık ile) vasfedilirse; ve Zû’r-Rumme dedi ki:
Ondan ayrıldığı vakit, yaşayacağı şeyi arayarak,
ona, yamalı **الهَبَنَّقُ** (ahmak) olan (kimsenin) rezillikleri yeter.

Denildi ki: **الرقيع الهبَنّق** ile **القُمْرِيّ** (kumru)yu kastetti; ve denildi ki: bilakis o **الكَرَوان** (kervan/çöl kuşu)dur; ve o, ahmaklık ile vasfedilir; yumurtasını bırakması ve başkasının yumurtasını kuluçkaya yatması sebebiyle; nitekim dediği gibi:
Ben ve keremlilerin ihsanını terk edişim,
ve iki avucumla cimri bir çakmak taşı çakışım,
çırılçıplak yerde yumurtasını terk eden gibi,
ve başka(larının) yumurtasını kanat giydiren gibi.
