# هتا (ه-ت-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AA%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ت - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D8%A7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

هاتِ يا رجل، أي أعطِ. وللمرأة هاتي. والمُهاتاةُ: مُفاعَلَةٌ منه. وما أُهاتيكَ، أي ما أنا بمعطيك.

##### Türkçe

**هاتِ**: ey adam, yani ver. Kadın için: **هاتي**. **المُهاتاةُ**: ondan **مُفاعَلَةٌ**’dır. Ve **ما أُهاتيكَ**: yani ben sana veren değilim.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

هاتى: أَعطى، وتصريفه كتصريف عاطى؛ قال:
والله ما يُعْطي وما يُهاتي
أَي وما يأْخذ. وقال بعضهم: الهاء في هاتى بدل من الهمزة في آتى. والمُهاتاةُ: مُفاعَلَةٌ من قولك هاتِ. يقال: هاتى يُهاتي مُهاتاةً، الهاء فيها أَصلية، ويقال: بل الهاء مبدلة من الأَلف المقطوعة في آتى يُؤاتي، لكن العرب قد أَماتت كل شيء من فعلها غير الأَمر بهاتِ. وما أُهاتِيك أَي ما أَنا بمُعْطِيك، قال: ولا يقال منه هاتَيْتُ ولا يُنهى بها؛ وأَنشد ابن بري لأَبي نخيلة:
قل لِفُراتٍ وأَبي الفُراتِ،
ولِسَعِيدٍ صاحِبِ السَّوْآتِ:
هاتُوا كما كُنّا لكم نُهاتي
أَي نُهاتِيكم، فلما قدَّم المفعول وصله بلام الجرّ. وتقول: هاتِ لا هاتَيْتَ، وهاتِ إِن كانت بك مُهاتاةٌ. وإِذا أَمرت الرجل بأَن يُعطِيك شيئاً قلت له: هاتِ يا رجل، وللاثنين هاتِيا، وللجمع هاتُوا، وللمرأَة هاتي، فزدت ياء فرقاً بين الذكر والأُنثى، وللمرأَتين هاتِيا، ولجماعة النساء هاتِينَ مثل عاطِينَ. وتقول: أَنت أَخذته فهاتِه، وللاثنين أَنتما أَخذتماه فهاتِياه، وللجماعة أَنتم أَخذتموه فهاتوه، وللمرأَة أَنت أَخذتِه فهاتيه، وللجماعة أَنتن أَخَذْتُنَّه فهاتِينَه. وهاتاه إِذا ناوَلَه شيئاً. المفضل: هاتِ وهاتِيا وهاتوا أَي قَرِّبُوا؛ ومنه قوله تعالى: قل هاتُوا بُرْهانَكم؛ أَي قَرِّبُوا، قال: ومن العرب من يقول هاتِ أَي أَعْطِ. وهَتا الشيءَ هَتْواً: كسره وَطْأً برجليه.
والهِتْيُ والأَهْتاء: ساعات الليل.
والأَتْهاءُ: الصَّحاري البَعيدةُ.

##### Türkçe

**هاتى**: verdi; ve çekimi **عاطى**’nın çekimi gibidir; dedi ki:
والله ما يُعْطي وما يُهاتي
Yani: ve almaz. Bazıları dedi ki: **هاتى**’daki **الهاء**, **آتى**’daki **الهمزة**’nin yerine (bedel)dir.

Ve **المُهاتاةُ**: senin **هاتِ** sözünden bir **مُفاعَلَةٌ**’dır. Denir: **هاتى يُهاتي مُهاتاةً**; ondaki **الهاء** aslîdir; ve denir: bilakis **الهاء**, **آتى يُؤاتي**’deki kesik **الأَلف**’ten değiştirilmiştir; lâkin Araplar, fiilinden **هاتِ** ile emrinden başka her şeyi öldürmüştür. Ve **وما أُهاتِيك** yani: ben sana veren değilim; dedi ki: ve ondan **هاتَيْتُ** denilmez ve onunla nehiy yapılmaz; ve İbn Berrî, Ebû Nuhayla’dan inşâd etti:
قل لِفُراتٍ وأَبي الفُراتِ،
ولِسَعِيدٍ صاحِبِ السَّوْآتِ:
هاتُوا كما كُنّا لكم نُهاتي
Yani: size **نُهاتِيكم**; sonra mef‘ûlü öne alınca onu cer harfi **لام** ile bağladı. Ve dersin: **هاتِ**; **هاتَيْتَ** değil; ve **هاتِ**; eğer sende bir **مُهاتاةٌ** varsa. Ve bir adama sana bir şey vermesini emrettiğinde ona dersin: **هاتِ** ey adam; iki kişiye **هاتِيا**; cemaate **هاتُوا**; kadına **هاتي**; böylece erkek ile dişi arasında fark için bir **ياء** artırdın; iki kadına **هاتِيا**; kadınlar topluluğuna **هاتِينَ**; **عاطِينَ** gibi. Ve dersin: sen onu aldın, öyleyse **هاتِه**; iki kişiye: siz ikiniz onu aldınız, öyleyse **هاتِياه**; cemaate: siz onu aldınız, öyleyse **هاتوه**; kadına: sen onu aldın, öyleyse **هاتيه**; cemaate: siz kadınlar onu aldınız, öyleyse **هاتِينَه**. Ve **هاتاه**: ona bir şey uzattığı zaman.

**المفضل**: **هاتِ** ve **هاتِيا** ve **هاتوا** yani: yaklaştırın; ondandır, yüce Allah’ın sözü: **قل هاتُوا بُرْهانَكم**; yani: yaklaştırın; dedi ki: ve Araplardan kimi **هاتِ** der, yani: ver.

Ve **هَتا** şeyi **هَتْواً**: onu ayaklarıyla basarak kırdı.

Ve **الهِتْيُ** ve **الأَهْتاء**: gecenin saatleridir.

Ve **الأَتْهاءُ**: uzak çöllerdir.
