# هتف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AA%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هتف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هتف

هتفت الحمامة تهتف هتفا: صاتت وفي نسخة: صاحت، وفي اللسان: ناحت، وفي العباب: صوتت، قال جميل:
  أأن هتفت ورقاء ظلت سفاهة
  تبكي على جمل لورقاء تهتف? وهتف به هتافا، بالضم: صاح به نقله الجوهري، وقال غيره: دعاه، وفي حديث حنين: قال: اهتف بالأبصار أي: نادهم وادعهم، وفي حديث بدر: فجعل يهتف بربه أي: يدعوه ويناشده. وهتف فلانا، وهتف به الأخير نقله أبو زيد: مدحه. ويقال: فلانة يهتف بها أي: تذكر بالجمال. وقوس هتافة، وهتوف، وهتفى كجمزي: مرنة ذات صوت تهتف بالوتر، قال أمية بن أبي عائذ الهذلي:
  على عجس هتافة المذروين                      زوراء مضجعة في الشمال وقال الشنفري يصف قوسا:
  هتوف من الملس المتون يزينها                      رصائع قد نيطت عليها ومحمل وقال أبو النجم يصف صائدا:
  أنحى شمالا همزي نضوحا
  وهتفي معطية طروحا ومما يستدرك عليه: الهتف، والهتاف: الصوت الجافي العالي، وقيل: الصوت الشديد، وقال أبو حيان: هو الصوت بقوة. وسمعت هاتفا: إذا كنت تسمع الصوت ولا تبصر أحدا.
 وهتفت الحمامة تهتيفا: صوتت وأنشد ابن بري لنصيب:
  ولا أنني ناسيك بالليل ما بكت                      على فنن ورقاء ظلت تهتف وحمامة هتوف: كثيرة الهتاف. وريح هتوف: حنانة، والاسم الهتفي. وفلان مهتوف به، لا مهتوف كما استعمله البيضاوي في غافر وبسطه في العناية. وتهاتف: تضاحك هزؤا، ذكره المبرد في الكامل، ونقله هكذا شيخنا. قلت: وهو تصحيف، والصواب فيه تهانف بالنون، كما سيأتي.

### Türkçe

**هتفت** güvercin **تهتف** **هتفا**: öttü; ve bir nüshada: **صاحت**; ve Lisân’da: **ناحت**; ve el-ʿUbâb’da: **صوتت**. Cemîl dedi ki:
  “Acaba **ورقاء** öttü de, ahmaklıkla mı durdu
  bir deve için ağlıyor; **لورقاء** öter mi?”

Ve **هتف به** **هتافا** (ötre ile): ona bağırdı; Cevherî’den nakledilmiştir. Başkası dedi ki: onu çağırdı. Huneyn hadîsinde: “Dedi ki: **اهتف بالأبصار**” yani: onları çağır ve onları davet et. Bedir hadîsinde: “Derken Rabbine **يهتف** oldu” yani: O’na dua ediyor ve O’ndan niyazda bulunuyordu.

Ve **هتف فلانا**; ve “**هتف به**” (sonuncusu) Ebû Zeyd’den nakledilmiştir: onu övdü. Ve denir ki: “Falanca kadın **يهتف بها**” yani: güzellikle anılır.

Ve “**قوس هتافة**”, ve **هتوف**, ve **هتفى** (Cemzî gibi): esnek, ses sahibi; kirişle **تهتف** eder. Ümeyye b. Ebî ʿÂiz el-Hüzelî dedi ki:
  “İki omuz başı üzerinde, iki ucu inceltilmiş **هتافة**
  eğri; kuzeyde yatırılmış.”

Ve Şenferâ bir yayı vasfederek dedi ki:
  “Sırtları pürüzsüz, düz olanlardan bir **هتوف**; onu süsler
  üzerine asılmış süs taşları ve bir askı.”

Ve Ebû’n-Necm bir avcıyı vasfederek dedi ki:
  “Sol tarafa meyletti; dürtücü, akıtıcı bir (ok)
  ve benim **هتفي**m: veren, bırakan.”

Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: **الهتف** ve **الهتاف**: kaba, yüksek ses; ve denildi ki: şiddetli ses. Ebû Hayyân dedi ki: o, kuvvetle olan sestir. Ve “**هاتفا** işittim”: sesi işitiyor da kimseyi görmüyor olduğun zaman.

Ve güvercin **هتفت** **تهتيفا**: ses çıkardı. İbn Berrî, Nusayb’dan şu beyti rivayet etti:
  “Ve ben seni gece unutacak değilim; ne zaman ki ağladı
  bir dal üzerinde **ورقاء**; durdu **تهتف** eder.”

Ve “**حمامة هتوف**”: çok **الهتاف** eden. Ve “**ريح هتوف**”: inleyen; ismi **الهتفي**’dir. Ve “Falanca **مهتوف به**”dir; Beyzâvî’nin Gâfir’de kullandığı gibi “**مهتوف**” değil; ve onu el-ʿİnâye’de genişletti.

Ve **تهاتف**: alay ederek gülüştü; Müberred onu el-Kâmil’de zikretti; şeyhimiz onu böyle nakletti. Dedim ki: bu bir tashîftir; doğrusu onda **تهانف** (nun ile)dir; ileride geleceği üzere.
