# هتك (ه-ت-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AA%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ت - ك
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والكاف والتاء معهما
هت ك مستعمل فقط
هتك:
الهَتْكُ: أن تجذبَ سِتراً فتَشُقَّ منه طائفةً، أو تَقْطَعَه، فيبدو ما وراءَه منْهُ. يقال: هتك اللهُ سِتْرَ الفاجر.
ورجلٌ مهتوكُ السِّتْر مُتَهَتِّكُه. ورجلٌ مُسْتَهتِكٌ، لا يبالي أن يُهْتَكَ سِتْرُهُ عن عَوْرته. وكلّ شيءٍ آنشقَّ فقد تهتَّكَ وآنهَتَكَ، قال يصف الكلأ:
مُنْهتِكُ الشَّعرانِ نَضّاحُ العَذَبْ
والهُتْكَةُ: ساعةٌ من اللّيل للقومِ إذا ساروا. يُقال: سِرْنا هُتْكَةً من آخِرٍ اللّيلِ، وقد هاتكناه إذا سِرْنا في دُجاه. قال:
هاتكْتُهُ حتّى آنجلتْ أكراؤه
يصف اللّيل والبعير.

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **الكاف** ve **التاء** onlarla birlikte

**هت ك** yalnızca kullanılmıştır.

**هتك**:
**الهَتْكُ**: bir örtüyü çekmen; ondan bir parçayı yarman, yahut onu kesmen; böylece onun arkasında olanın ondan görünmesidir. Denir: Allah, facirin örtüsünü yırttı.

Ve bir adam: örtüsü yırtılmış; onun örtüsünü yırtan. Ve bir adam: **مُسْتَهتِكٌ**; avretinden örtüsünün yırtılmasına aldırmaz. Ve her şey ki yarıldı; artık **تهتَّكَ** ve **آنهَتَكَ** olmuştur. (Şair) otlağı vasfederek dedi:

**مُنْهتِكُ الشَّعرانِ نَضّاحُ العَذَبْ**

Ve **الهُتْكَةُ**: kavim için, yürüdükleri zaman, geceden bir saattir. Denir: gecenin sonundan bir **هُتْكَةً** yürüdük; ve onun karanlığında yürüdüğümüz zaman onu **هاتكناه**. Dedi:

**هاتكْتُهُ حتّى آنجلتْ أكراؤه**

Geceyi ve deveyi vasfeder.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهَتْكُ: خرقُ السترِ عما وراءه. وقد هَتَكَهُ فانْهَتَكَ. وهَتَّكَ الأستار، شدِّد للكثرة. والاسم والهُتْكَةُ بالضم. وتَهَتَّكَ، أي افتضح.

##### Türkçe

**الهَتْكُ**: Örtünün, arkasında olana dair yırtılmasıdır. Ve onu **هَتَكَهُ**; böylece **فانْهَتَكَ**. Ve **هَتَّكَ الأستار**; çokluk için şeddeli kılındı. İsim ise **الهُتْكَةُ** (damme ile)’dir. Ve **تَهَتَّكَ**; yani rezil oldu.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ك ت
هتك
استعمل من وجوهه : هتك .
هتك : قال الليث : الهَتْكُ أن تجذب سِتْراً فتقْطعُه من موضعه أو تَشُقَّ منه طائفةً يُرَى ما وراءه ، ولذلك يقال : هَتَكَ الله سِتْرَ الفاجر ، ورجل مَهْتُوك السِّترِ متهتِّكه ورجل مُسْتَهْتِكٌ لا يبالي أن يُهْتَكَ سِترُهُ عن عورته ، وكل شيء يُشَقُّ كذلك فقد تَهَتّكَ وانهتك ، وقال في الكلأ :
مُنْهتِكُ الشَّعْرانِ نَضَّاخُ العَذَبْ
والهُتْكَة ساعةٌ من الليل للقوم إذا ساروا ، يقال : سِرْنَا هُتْكَةً منها ، وقد هَاتَكْنَاهَا : سرنا في دُجَاها وأنشد :
هاتكتُهُ حتى انجلتْ أكراؤُه
عني وعن ملموسةٍ أحناؤُه
يصف الليل والبعير ، وقال ابن الأعرابيّ في هُتْكَةِ الليلِ نحواً منه .
وقال غيره : الهِتَكُ قِطَعُ الفَرْش يتمزق عن الولد ، الواحدة هِتَكة ، وثَوْبٌ هَتِكٌ ، وقال مزاحم :
جلا هَتِكاً كالرَّيْطِ عنه فبيَّنَتْ
مشابههُ حُدْبَ العِظَامِ كَوَاسِيَا
أي استبانت مشابهُ أبيه فيه ، عمرو عن أبيه : الهَتْكُ : وسط الليل .

##### Türkçe

ه ك ت
**هتك**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **هتك**.
**هتك**: Leys dedi ki: **الهَتْكُ**, bir **سِتْر**i çekip onu yerinden kesmen yahut ondan bir taife yarman ki arkasındaki görülsün; bundan dolayı denir: Allah **الفاجر**in **سِتْر**ini **هَتَكَ** etti; ve **مَهْتُوك السِّترِ** bir adam, **متهتِّكه**; ve **مُسْتَهْتِكٌ** bir adam, avretinden **سِتر**inin **يُهْتَكَ** edilmesine aldırmaz; ve her şey böyle yarılırsa, muhakkak **تَهَتّكَ** ve **انهتك** olmuştur. Ve ot hakkında dedi ki:
مُنْهتِكُ الشَّعْرانِ نَضَّاخُ العَذَبْ
Ve **الهُتْكَة**: kavim için, yürüdükleri vakit geceden bir saattir; denir: ondan bir **هُتْكَة** yürüdük; ve onu **هَاتَكْنَاهَا**: onun karanlığında yürüdük. Ve inşad etti:
هاتكتُهُ حتى انجلتْ أكراؤُه
عني وعن ملموسةٍ أحناؤُه
Geceyi ve deveyi vasfeder. İbnü’l-A‘râbî de gecenin **هُتْكَة**si hakkında buna yakın bir şey söyledi.
Ve başkası dedi ki: **الهِتَكُ**, çocuktan dolayı yırtılan **الفَرْش** parçalarıdır; teki **هِتَكة**. Ve **ثَوْبٌ هَتِكٌ**. Ve Muzâhim dedi ki:
جلا هَتِكاً كالرَّيْطِ عنه فبيَّنَتْ
مشابههُ حُدْبَ العِظَامِ كَوَاسِيَا
Yani, babasının benzerliği onda açığa çıktı. Amr, babasından: **الهَتْكُ**: gecenin ortasıdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهاء والتاء وما يثلثهما)
(هتر) الهاء والتاء والراء: أُصَيل يدلُّ على باطلٍ وسَيِّئٍ من القول، وأُهْتِرَ الرّجُل: خَرِف من الكِبَر. ومعنى هذا [أنّه] يتكلّم بالهِتْرِ، وهو السَّقَط من القَول. والأصل فيه هذا، ثمَّ يقال رجل مُستَهْتِرٌ: لا يُبالِي ما قِيلَ لـه، أي كلُّ الكلامِ عنده ساقط. وتَهاتَرَ الرّجُلانِ ادّعى كلُّ واحدٍ منهما على صاحبه باطلاً. وهَتَرَه: مزَّقَ عِرضَه بباطلٍ هَتْراً، وهتَّره تهتيراً أيضاً. وقولهم للدَّاهية والأمر العَجَب: هِتْرٌ، هو من الإبدال، والأصل هِكْرٌ، وقد ذكرناه.‏
(هتع) الهاء والتاء والعين. قال أبو بكر(1): هَتَع الرجلُ إلينا: أقبلَ، مثل هَطع، إذا أقْبَلَ مسرعاً.‏
(هتف) الهاء والتاء والفاء: كلمة واحدة، هي الهَتْف: الصَّوت. وهَتَفَت الحمامةُ: صوَّتَتْ تَهتِف. وقَوسٌ هَتَّافةٌ وهَتْفَى هُتافاً: ذاتُ صوت. قال الهذليّ(2):‏
عَلَى عَُِجْسٍ هَتَّافةِ المِذْرَوَيـ *** ـنِ زَوْراءَ مضجَعةٍ في الشِّمالِ‏
(هتك) الهاء والتاء والكاف: أصلٌ يدلُّ على شَقٍّ في شَيء. والهَتْك: شَقُّ السِّتر عمَّا وراءَه. وهُتِكَ عَرشُ فلانٍ: هُدَّ وشُقّ. وسِرنا هُتْكةً من اللَّيل، أي ساعةً. وهاتَكْناها: سِرْنا في دُجاها. والمعنى أنَّا شَقَقْنا الظَّلام.‏
(هتم) الهاء والتاء والميم: كلمةٌ تدلُّ على كسرِ شيء. يقال: هَتَمْتُ الشَّيءَ. والهُتامة: ما تهتَّمَ من شيءٍ. والهَتْمُ: كَسْر الثَّنَايا من أصلها؛ ورجلٌ أهتَم.‏
(هتن) الهاء والتاء والنون كلمةٌ واحدة. هتَنَتِ السَّماء هَتْناً وهُتُوناً، مثل هتلَتْ.‏
(هتي) الهاء والتاء والحرف المعتلّ. يقولون: المُهاتاةُ كالمعاطاة. يقال: هاتِ، أي أعْطِ، فتقول: ما أُهاتِيكَ، أي لا أُعْطِيك.‏
فإذا هُمِز تغير المعنى. تقول تَهَتَّأَ الثوب: خَلُق، وهي هذه وحدها. قال أبو بكر: وهتأ الشّيءَ يهتأ، إذا كَسَرَهُ وطْئاً برجله.‏
--------------ــ
(1) في الجمهرة (1: 22).‏
(2) هو أمية بن أبي عائذ الهذلي. ديوان الهذليين (2: 185).‏

ـ

##### Türkçe

(هâ ve **التاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)
(**هتر**) **الهاء** ve **التاء** ve **الراء**: Asıl bir köktür; sözden bâtıl ve kötü olana delâlet eder. Ve “**أُهْتِرَ** adam”: yaşlılıktan bunadı. Bunun mânâsı, [şu ki] o **الهِتْرِ** ile konuşur; o da sözün düşüğü (sakatı)dır. Asıl bunun üzerinedir; sonra “adam **مُستَهْتِرٌ**” denir: kendisine ne denilirse aldırmaz; yani bütün söz onun yanında düşüktür. Ve “**تَهاتَرَ** iki adam”: her biri ötekine karşı bâtıl bir şey iddia etti. Ve “onu **هَتَرَه**”: bâtıl ile onun ırzını parçaladı; **هَتْراً**. Ve onu “**هتَّره**” de “**تهتيراً**” olarak (denir). Ve onların musibet ve acayip iş için sözü: “**هِتْرٌ**”; bu, ibdâlden (harf değiştirmeden)dir; asıl **هِكْرٌ**’dür; onu zikretmiştik.

(**هتع**) **الهاء** ve **التاء** ve **العين**. Ebû Bekir dedi: “Adam bize doğru **هَتَع**”: yöneldi; “**هَطع**” gibi; hızlıca yöneldiği zaman.

(**هتف**) **الهاء** ve **التاء** ve **الفاء**: tek bir kelime; o da **الهَتْف**’tir: ses. Ve “güvercin **هَتَفَت**”: ses çıkardı; **تَهتِف** (olarak) seslenir. Ve “**قَوسٌ هَتَّافةٌ**” ve “**هَتْفَى**” **هُتافاً**: ses sahibi. Hüzeli dedi:
عَلَى عَُِجْسٍ هَتَّافةِ المِذْرَوَيـ *** ـنِ زَوْراءَ مضجَعةٍ في الشِّمالِ‏

(**هتك**) **الهاء** ve **التاء** ve **الكاف**: bir asıl; bir şeyde yarılmaya delâlet eder. Ve **الهَتْك**: arkasında olanı açığa çıkaracak şekilde örtüyü yarmaktır. Ve “falancanın arşı **هُتِكَ**”: yıkıldı ve yarıldı. Ve geceden bir **هُتْكةً** yürüdük; yani bir saat. Ve onu “**هاتَكْناها**”: onun karanlığında yürüdük. Mânâ: biz karanlığı yardık.

(**هتم**) **الهاء** ve **التاء** ve **الميم**: bir kelime; bir şeyin kırılmasına delâlet eder. Denir: “şeyi **هَتَمْتُ**”. Ve **الهُتامة**: bir şeyden parçalanıp dökülen şey. Ve **الهَتْمُ**: ön dişleri kökünden kırmaktır; ve “adam **أهتَم**”.

(**هتن**) **الهاء** ve **التاء** ve **النون** tek bir kelimedir. “Gök **هتَنَت**” **هَتْناً** ve **هُتُوناً**; “**هتلَتْ**” gibi.

(**هتي**) **الهاء** ve **التاء** ve illetli harf. Derler: **المُهاتاةُ** **كالمعاطاة**. Denir: “**هاتِ**”, yani “ver”; sonra dersin: “**ما أُهاتِيكَ**”, yani “sana vermem”.

Hemzelendiği zaman mânâ değişir. Dersin: “elbise **تَهَتَّأَ**”: eskidi; ve bu yalnız budur. Ebû Bekir dedi: Ve “şeyi **هتأ** eder, **يهتأ**”: ayağıyla basarak onu kırdığı zaman.

--------------ــ
(1) el-Cemhere’de (1: 22).
(2) O, Hüzeli Ümeyye b. Ebî Âiz’dir. Dîvânu’l-Hüzeliyyîn (2: 185).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ه ت ك
هتك السّتر هتكاً وهو أن تجذبه حتى تنزعه من مكانه أو تشقّه حتى يظهر ما وراءه‏.‏
وهتك الثوب‏:‏ شقّه طولاً‏.‏
وانهتك الستر وتهتّك‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هتك الله تعالى ستر الفاجر‏:‏ فضحه‏.‏
وصبّحوهم فهتكوا أستارهم‏.‏
وتهتّك في البطالة‏:‏ أهمل نفسه فيها‏.‏
ورجل مستهتك‏:‏ لا يبالي هتك ستره‏.‏
وهتك عرشه‏.‏
كقولك‏:‏ ثلّ عرشه إذا ذهب عزّه‏.‏
وهاتكنا اللّبّة‏:‏ هتكنا سدولها‏.‏
قال رؤبة‏:‏ جمع الكرى ومنه‏:‏ سرنا هتكةً من الليل‏:‏ طائفةً منه‏.‏

##### Türkçe

ه ت ك
**هتك السّتر**’i **هتكاً** (diye) **هتك** etti; bu, onu yerinden söküp çıkarıncaya kadar çekmendir yahut onu yarıncaya kadar (çekmendir) ki arkasında olan ortaya çıksın.
Ve **هتك الثوب**: onu boyuna yarmaktır.
Ve **انهتك الستر** ve **تهتّك**.
Mecazdan: Yüce Allah **ستر الفاجر**’i **هتك** etti: onu rezil etti.
Ve onları sabahladılar da **أستارهم**’i **هتك** ettiler.
Ve **تهتّك في البطالة**: onda (tembellikte) kendini ihmal etti.
Ve **رجل مستهتك**: örtüsünün yırtılmasına aldırmaz.
Ve **هتك عرشه**.
Senin “**ثلّ عرشه**” demen gibi; izzeti gidince.
Ve **هاتكنا اللّبّة**: onun sarkıtlarını **هتك** ettik.
Rü’be dedi: uykuyu topladı; ve ondan: **سرنا هتكةً من الليل**: ondan bir taife (bir parça).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَتْكُ: خَرْقُ السِّتْر عما وراءه، والاسم الهُتْكة، بالضم. والهَتِيكةُ: الفضيحة. وفي حديث عائشة، رضي الله ع ها: فَهَتَك العِرْضَ حتى وقع بالأَرض؛ والهَتْكُ: أَن تَجْذِبَ سِتْراً فتقطعه من موضعه أَو تَشُقَّ منه طائفةً يُرَى ما وراءه، ولذلك يقال: هَتَكَ الله سِتْرَ الفاجر. ورجل مَهْنُوك السِّتْر: مُتَهَتِّكُه. وتَهَتَّك أَي افْتَضَح. ابن سيده: هَتَكَ السِّتْرَ
والثَّوْبَ يَهْتِكُه هَتْكاً فانْهَتَكَ وتَهَتَّكَ: جذبه فقطعه من موضعه أَو شق منه جزءاً
فبدا ما وراءه؛ ومنه قولهم في الدعاء والخبر: هَتَكَ اللهُ سِتْرَ فلان، وهَتَّكَ الأَسْتارَ؛ شدِّد للكثرة. ورجل مُنْهَتِكٌ ومُتَهَتِّكٌ ومُسْتَهْتِك: لا يُبالي أَن يُهْتَك سِتْرُه عن عورته؛ وكل ما انشق كذلك، فقد انْهَتَك وتَهَتَّك؛ قال يصف كلأ:
مُتَهَتِّكُ الشَّعْران نَضّاحُ العَذَبْ
أَبو عمرو: الهُتْكُ وسط الليل. وفي حديث نَوْفٍ البِكَالّي: كنت أَبيتُ على باب دار عليّ، فلما مَضَتْ هُتْكة من الليل قُلْتُ كذا؛ الهُتْكةُ: طائفة من الليل. يقال: سِرْنا هُتْكةً من الليل كأَنه جعل الليل حجاباً، فلما مضى منه ساعةٌ فقد هُتِكَ بها طائفةٌ منه. والهُتْكَة: ساعة من الليل للقوم إِذا ساروا. يقال: سِرْنا هُتْكةً منها، وقد هاتَكْناها: سِرنا في دُجاها؛ قال:
هاتَكْتُه حتى انْجَلتْ أَكْراؤُه
عَنِّي، وعن مَلْمُوسةٍ أَحْناؤُه
يصف الليل والبعير. والهِتَكُ: قِطَعُ الغِرْس تتمزق عن الولد، الواحدة هِتَكَة، وثوب هَتِكٌ؛ قال مُزاحِمٌ:
جَلا هَتِكاً كالرَّيْطِ عنه، فبَيَّنَتْ
مَشابِههُ حُدْبَ العِظامِ كَواسِيَا
أَي استبانتْ مَشابِهُ أَبيه فيه.

##### Türkçe

**الهَتْكُ**: onun arkasında olan şeyden perdeyi yırtmaktır; isim **الهُتْكة**’dir, (هُتْكة) damme iledir.

**والهَتِيكةُ**: rezilliktir. Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Böylece ırzı yırttı, nihayet yere düştü”; ve **الهَتْكُ**: bir perdeyi çekip onu yerinden koparman yahut ondan bir parçayı yarman ki arkasında olan görülsün; bundan dolayı denir: “Allah, fâcirin perdesini yırttı.”

Ve **رجل مَهْنُوك السِّتْر**: onun perdesi yırtılmış olan, yani **مُتَهَتِّكُه**. Ve **تَهَتَّك**: yani rezil oldu. İbn Sîde: **هَتَكَ السِّتْرَ** ve elbiseyi, onu **يَهْتِكُه** **هَتْكاً**; böylece **فانْهَتَكَ** ve **تَهَتَّكَ**: onu çekti de yerinden kopardı yahut ondan bir kısmı yardı da arkasında olan ortaya çıktı; bundan (gelir) onların dua ve haber içinde sözleri: “Allah falanın perdesini yırttı” ve “perdeleri yırttı”; çokluk için şeddelendi. Ve **رجل مُنْهَتِكٌ** ve **مُتَهَتِّكٌ** ve **مُسْتَهْتِك**: avreti hakkında perdesinin yırtılmasına aldırmaz; ve her ne bu şekilde yarılırsa, artık **انْهَتَك** ve **تَهَتَّك** olmuştur; (şair) otlağı vasfederek dedi:
مُتَهَتِّكُ الشَّعْران نَضّاحُ العَذَبْ

Ebû Amr: **الهُتْكُ** gecenin ortasıdır. Nevf el-Bikâlî hadîsinde: “Ali’nin evinin kapısı üzerinde gecelerdim; geceden bir **هُتْكة** geçince şöyle dedim”; **الهُتْكةُ**: geceden bir taifedir. Denir: “Geceden bir **هُتْكةً** yürüdük”; sanki geceyi bir örtü kıldı; ondan bir saat geçince, onunla ondan bir taife yırtılmış olur. Ve **الهُتْكَة**: kavim yürüdükleri zaman gece(den) bir saattir. Denir: “Ondan bir **هُتْكةً** yürüdük”; ve onu **هاتَكْناها**: onun karanlığında yürüdük; (şair) dedi:
هاتَكْتُه حتى انْجَلتْ أَكْراؤُه
عَنِّي، وعن مَلْمُوسةٍ أَحْناؤُه
Geceyi ve deveyi vasfeder.

Ve **الهِتَكُ**: fidanın parçalarıdır; yavrudan kopup yırtılır; teki **هِتَكَة**’dir. Ve **ثوب هَتِكٌ**; Muzâhim dedi:
جَلا هَتِكاً كالرَّيْطِ عنه، فبَيَّنَتْ
مَشابِههُ حُدْبَ العِظامِ كَواسِيَا
Yani: onda babasının benzerlikleri belirginleşti.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ه ت ك * * الهَتْكُ * حرق الستر عما وراءه وقد * هَتَكه فانْتَهكَ * وبابه ضرب و * هَتَّكَ * الأستار شُدد للكثرة والاسم * الهُتْكَةُ * بالضم و * تَهَتَّكَ * أي افتضح

##### Türkçe

* ه ت ك * * **الهَتْكُ** * onun arkasında olan şeyden örtüyü yırtmaktır; ve muhakkak onu **هَتَكه**; böylece **انْتَهكَ**; ve onun bâbı **ضرب**’dır; ve **هَتَّكَ** perdeleri, çokluk için şeddelendi; ve isim **الهُتْكَةُ**’dur, damme ile; ve **تَهَتَّكَ** yani rezil oldu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

هتك الستر وغيره كالثوب يهتكه هتكا فانهتك وتهتك: جذبه فقطعه من موضعه، أو شق منه جزءا فبدا ما وراءه قاله الليث وابن سيده، وقيل: هتكه: خرقه عما وراءه، نقله الجوهري، وقيل: شقه طولا، نقله الزمخشري، وكل ما انشق كذلك فقد انهتك وتهتك.
 ومن المجاز: رجل منهتك ومتهتك ومستهتك: لا يبالي أن يهتك ستره عن عورته، الأخيرة عن الليث.
 والهتكة، بالضم: الاسم منه.
 وقال الليث: الهتكة: ساعة من الليل وقال ابن الأعرابي فيها مثل ذلك، وهو مجاز، زاد غيرهما: للقوم إذا ساروا.
 يقال: سرنا هتكة من الليل كأنه جعل الليل حجابا، فلما مضى منه طائفة فقد هتك به طائفة منه.
 ومن المجاز: هاتكناها، أي: سرنا في دجاها والمعنى: أنا شققنا الظلام، قال رؤبة:
  هاتكته حتى انجلت أكراؤه
  وانحسرت عن معرفي نكراؤه
  ولم تكأد رحلتي كأداؤه
  هول ولا ليل دجت أدجاؤه
  وإن تغشت بلدا أغشاؤه
  ألحقته حتى انجلت ظلماؤه
  عني وعن ملموسة أحناؤه. يصف الليل والبعير.
 أو الهتك، بالضم: نصف الليل وقال أبو عمرو: وسط الليل.
 والهتك كعنب: قطع الغرس يتمزق عن الولد، الواحدة هتكة بالكسر.
 ومما يستدرك عليه: الهتيكة: الفضيحة.
 وتهتك: افتضح.
 وهتك الله ستر الفاجر، ورجل مهتوك الستر: متهتكه.
 وهتك الأستار، شدد للكثرة، نقله الجوهري، ومنه قولهم: صبحوهم فهتكوا أستارهم.
 وهتك عرشه، كثل: إذا ذهب عزه، وهو مجاز.
 وثوب هتك، كعنب: متمزق، قال مزاحم:
  جلا هتكا كالريط عنه فبينت                      مشابهه حدب العظام كواسيا وتهتك في البطالة: أعمل نفسه فيها، وهو مجاز.

##### Türkçe

**هتك** örtüyü ve onun dışındakini, elbise gibi; onu **هتكا** ile yırtar; böylece **فانهتك** ve **وتهتك**: onu çekip yerinden kopardı; yahut ondan bir parçayı yardı da arkasındaki göründü; bunu Leys ve İbn Sîde söylemiştir. Ve denildi ki: **هتكه**: onu arkasındakinden (ayıracak şekilde) deldi; Cevherî onu nakletti. Ve denildi ki: onu boyuna yardı; Zemahşerî onu nakletti. Ve böylece yarılan her şey, muhakkak **انهتك** ve **تهتك** olmuştur.

Mecazdan: **رجل منهتك ومتهتك ومستهتك**: avretinden örtüsünün yırtılmasına aldırmaz; sonuncusu Leys’tendir.

**الهتكة** (ötre ile): ondan olan isimdir.

Leys dedi: **الهتكة**: geceden bir saattir. İbnü’l-A‘râbî de onda bunun benzerini söyledi; ve o mecazdır. Başkaları ekledi: kavim için, yürüdükleri zaman.

Denilir: geceden bir **هتكة** yürüdük; sanki geceyi bir perde kıldı da ondan bir taife geçince, onunla ondan bir taifeyi yırtmış oldu.

Mecazdan: **هاتكناها**; yani: onun karanlığında yürüdük; mana: biz karanlığı yardık. Ru’be dedi:
  **هاتكته** حتى انجلت أكراؤه
  وانحسرت عن معرفي نكراؤه
  ولم تكأد رحلتي كأداؤه
  هول ولا ليل دجت أدجاؤه
  وإن تغشت بلدا أغشاؤه
  ألحقته حتى انجلت ظلماؤه
  عني وعن ملموسة أحناؤه
Geceyi ve deveyi vasfeder.

Yahut **الهتك** (ötre ile): gecenin yarısıdır. Ebû Amr dedi: gecenin ortası.

**الهتك** (عنب gibi): fidanın kesilmesidir; yavrudan parçalanıp kopar; bir tanesi kesre ile **هتكة**’dir.

Ona istidrâk olunanlardandır: **الهتيكة**: rezillik.

**وتهتك**: rezil oldu.

Allah fâcirin örtüsünü **هتك** etti; ve **رجل مهتوك الستر**: onun **متهتكه**’si (örtüsü yırtılmış olan).

**وهتك الأستار**: çokluk için şeddelendi; Cevherî onu nakletti. Ondandır onların sözü: “Onlara sabah baskını yaptılar da örtülerini **فهتكوا أستارهم**.”

**وهتك عرشه** (ثل gibi): izzeti gittiği zaman; ve o mecazdır.

**وثوب هتك** (عنب gibi): yırtık. Muzâhim dedi:
  جلا هتكا كالريط عنه فبينت                      مشابهه حدب العظام كواسيا
Ve **وتهتك في البطالة**: kendisini onda çalıştırdı; ve o mecazdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

هتك
1 هتك ذ He rent open. (K, S.) ― -b2- هتك اللّٰه سِتْرَهُ God dishonour him: see سِتْرٌ.

هَتَّاكٌ
هَتَّاكٌ ذ One who rends frequently tents and the like: see بَابٌ.

##### Türkçe

هتك
1 **هتك** **ذ** O, yırttı, açtı. (K, S.) ― -b2- **هتك اللّٰه سِتْرَهُ** Allah onu rezil etsin: **سِتْرٌ**’e bak.

**هَتَّاكٌ**
**هَتَّاكٌ** **ذ** Çadırları ve benzerlerini sıkça yırtan kimse: **بَابٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AA%D9%83/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَتَكَ
هَتَكَ I ( n. ac. هَتْك 1 ),
a.  Rent, tore; pulled off ( veil & c. ).

b.  Unveiled, uncovered; disclosed, divulged; revealed.

b.  Defamed, insulted; violated ( the honour of ).

هَتَّكَ
هَتَّكَ II ,
a.  Rent, tore to shreds.

هَاْتَكَ
هَاْتَكَ III ,
a.  Travelled by night.

تَهَتَّكَ
تَهَتَّكَ V ,
a.  Was rent, torn.

b.  Was disgraced, dishonoured.

اِنْهَتَكَ
اِنْهَتَكَ VII ,
a.  see V .

هُتْك
هُتْك 3 ,
a.  Midnight.

هُتْكَة
هُتْكَة 3t ,
a.  Defamation, dishonour.

b.  Hour of the night.

c.  Shred, tatter.

هِتَك
هِتَك 7 ,
a.  Caul, membrane.

هَتِيْكَة
هَتِيْكَة 25t
a.  [ coll. ],  see 3t (a) .

تَهَتَّكَ
N. Ag. تَهَتَّكَ V ,  اِهْتَتَكَ VIII ,  اِسْتَهْتَكَ X ,
a.  Impudent, shameless.

##### Türkçe

**هَتَكَ**
**هَتَكَ** I (mastar-ı fiil: **هَتْك** 1),
a. Yırttı, parçaladı; (örtüyü) çekip çıkardı (örtü vb.).

b. Örtüsünü açtı, açığa çıkardı; ifşa etti, yaydı; ortaya çıkardı.

b. İtibarını düşürdü, hakaret etti; (şerefi) ihlâl etti.

**هَتَّكَ**
**هَتَّكَ** II,
a. Yırttı, didik didik parçaladı.

**هَاْتَكَ**
**هَاْتَكَ** III,
a. Geceleyin yolculuk etti.

**تَهَتَّكَ**
**تَهَتَّكَ** V,
a. Yırtıldı, parçalandı.

b. Rezil oldu, onuru kırıldı.

**اِنْهَتَكَ**
**اِنْهَتَكَ** VII,
a. V’e bak.

**هُتْك**
**هُتْك** 3,
a. Gece yarısı.

**هُتْكَة**
**هُتْكَة** 3t,
a. İftira, onur kırma.

b. Gecenin bir saati.

c. Parça, yırtık.

**هِتَك**
**هِتَك** 7,
a. Amniyon zarı, zar.

**هَتِيْكَة**
**هَتِيْكَة** 25t
a. [cem‘î], 3t (a)’ya bak.

**تَهَتَّكَ**
İsm-i fâil: **تَهَتَّكَ** V, **اِهْتَتَكَ** VIII, **اِسْتَهْتَكَ** X,
a. Arsız, hayâsız.
