# هثي (ه-ث-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AB%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AB%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ث - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: هثى

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AB%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

#### Madde başı: هثى

باب الهَاء والثاء
ثاه ، وهث ، هاث ، ثها ، هثا ، ثهى ، هثى .
ثيه : قال الليث : الثاهة : اللَّهاة . ويقال : هي اللِّثَة .
ثها هثا : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : ثَها ، إذا حَمُقَ ، وهَثَا ، إذا احمرَّ وجههُ .
قال : ويقال : ثَاهاه إذا قاوَله ، وهاثاه : إذا مازَحه ومايله .
وهث : قال الليث : الوَهْث : الانهماك في الشيء ، والواهث : الملقي نفسه في الشيء ، وتوهَّث في الأمر ، إذا أَمعَن فيه .
هاث : قال أبو عبيد : قال أبو زيد : هِثْتُ له من المال أَهِيث هيثاً وهَيَثاناً ، إذا حَثَوتَ له ، وأنشد غيرُه قولَ رؤبة :
فأَصْبحتْ لو هايثَ المُهايِثُ
قال ابن الأعرابي : المُهايَثَة : المكاثَرة . يقال : هاث له من ماله . وقال في قوله
ما زال بيعُ السَّرِقِ المُهايِثُ
قال : المهايث : الكثير الأخْذ .
قال : ويقال : هاث من المال يهيث هيثاً ، إذا أصاب منه حاجته .
وقال الأصمعيّ : عاثَ في المال وهاثَ ، إذا أَفسد فيه ، وأَخَذَ بغير رِفْق .

##### Türkçe

باب **الهَاء** و**الثاء**
**ثاه** ، و**هث** ، **هاث** ، **ثها** ، **هثا** ، **ثهى** ، **هثى** .
**ثيه** : Leys dedi: **الثاهة**: küçük dil. Ve denilir: o, **اللِّثَة**’dir.
**ثها هثا** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **ثَها**; ahmaklaştığı zaman. Ve **هَثَا**; yüzü kızardığı zaman.
Dedi: Ve denilir: **ثَاهاه**; onunla karşılıklı konuştuğu zaman. Ve **هاثاه**: onunla şakalaştığı ve ona meylettiği zaman.
**وهث** : Leys dedi: **الوَهْث**: şeyde kendini kaptırma; **الواهث**: kendini şeye atan; ve **توهَّث** fi’l-emr; onda derinleştiği zaman.
**هاث** : Ebû Ubeyd dedi: Ebû Zeyd dedi: **هِثْتُ** ona maldan, **أَهِيث** **هيثاً** ve **هَيَثاناً**; ona avuçlayıp verdiğin zaman. Ve başkası, Ru’be’nin sözünü şahit getirdi:
فأَصْبحتْ لو هايثَ المُهايِثُ
İbnü’l-A‘râbî dedi: **المُهايَثَة**: çoklukla yarışma. Denilir: **هاث** ona malından. Ve onun sözü hakkında dedi:
ما زال بيعُ السَّرِقِ المُهايِثُ
Dedi: **المهايث**: çok alan.
Dedi: Ve denilir: **هاث** maldan, **يهيث** **هيثاً**; ondan ihtiyacını karşıladığı zaman.
Asma‘î dedi: **عاثَ** malda ve **هاثَ**; onda bozduğu ve yumuşaklık olmaksızın aldığı zaman.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AB%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَثَيانُ: الحَثْوُ؛ عن كراع. الأَزهري: هَثى إِذا احْمَرَّ وجْهُه، وثَها إِذا حَمُقَ، وهاثاه إِذا مازَحَه ومايَله، وثاهاه إِذا قاوَلَه. وفي ترجمة قعبث: هِثْتُ له هَيْثاً إِذا حَثَوْتَ له.

##### Türkçe

**الهَثَيانُ**: **الحَثْوُ**; Kırâʿ’dan. el-Ezherî: **هَثى**; yüzü kızardığı zaman. **وثَها**; ahmaklaştığı zaman. **وهاثاه**; onunla şakalaştığı ve ona meylettiği zaman. **وثاهاه**; onunla karşılıklı söz söylediği zaman. **قعبث** tercümesinde: **هِثْتُ له هَيْثاً**; ona avuçla saçtığın zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AB%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!الهَثَيانُ ، محرَّكةً ) :
أَهْملَهُ الجَوْهرِي .
وقال كُراعٌ : هو ( الحَشْوُ ) ؛ هكذا هو في النسخ بالشِّينِ مُعْجمة ، والصَّوابُ الحَثْوُ ، بالمُثَلَّثَةِ .
وقد ذَكَرَ الأزْهري في ترْكِيب قبث : *!هِثْتُ له هَيْثاً إذا حَثَوْتَ له .
وقال ابنُ القطَّاع : *!هاثَ له مِن المالِ هَيْثاً وهَيَثاناً : حَثَاله .
فالظاهِرُ مِن سِياقِ عِبارَتهِ أَنَّ *!الهَثَيانَ مَقْلوبُ الهَيَثانِ ، فتأمَّل ذلكَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!هَاثاهُ : إذا مازَحَهُ ومايَلَهُ ؛ عن ابنِ الأعرابي .
*!وهَثَى : إذا احْمَرَّ وَجْهُه ؛ نقلَهُ ؛ الأزْهري .

##### Türkçe

: ( ي ( **الهَثَيانُ** , harekeli olarak ) :
Cevherî onu ihmal etti.
Küra‘ dedi ki: o **الحَشْوُ**’dur; nüshalarda **الشِّينِ** mu‘ceme ile böyledir; doğrusu **الحَثْوُ**’dur, **المُثَلَّثَةِ** ile.
Ezherî, **قبث** terkibinde şunu zikretti: **هِثْتُ** ona **هَيْثاً**; ona (bir şey) saçtığın zaman.
İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: **هاثَ** ona maldan **هَيْثاً** ve **هَيَثاناً**: onu saçtı.
Öyleyse, ibaresinin siyakından zahir olan şudur ki **الهَثَيانَ** , **الهَيَثانِ**’ın kalb edilmişidir; öyleyse bunu teemmül et.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**هَاثاهُ**: onunla şakalaştığı ve ona meylettiği zaman; İbnü’l-A‘râbî’den.
**وهَثَى**: yüzü kızardığı zaman; onu nakletti: Ezherî.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AB%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَثَى
هَثَى I ( n. ac. هَثَيَاْن 36 ),
a.  Strewed ( dust ).

##### Türkçe

هَثَى
**هَثَى** I (mastar **هَثَيَاْن** 36),
a. (tozu) serpti.
