# هجرع (ه-ج-ر-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ج - ر - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

هجرع:
الهِجْرَعُ من وصف الكلاب السَّلُوقيّةِ الخِفافِ. والهِجْرَع: الطويلُ المَمْشُوق، الأهْوَجُ الطَّول، قال العّجّاج:
أَسْعَرُ ضَرْباً وطُوالاً هجْرَعا
والهِجْرَع: الأحْمَقُ من الرجال، قال الشاعر:
فلأقْضِيَنَّ على يَزيدَ أميرِهـا		بقَضاءِ لا رِخْوٍ وليس بهِجْرَعِ
وأنشد عَرّام:
إذا أنتَ لم تخلِطْ مع الحِلْمِ طِـيرةً		من الجَهْلِ ضامَتْك اللِّئامُ الهَجارِعُ

##### Türkçe

هجرع:
**الهِجْرَعُ**: hafif **السَّلُوقيّةِ** köpeklerin vasfındandır. Ve **الهِجْرَع**: uzun, endamlı; uzunlukça pek sallantılı olan; **العّجّاج** dedi ki:
أَسْعَرُ ضَرْباً وطُوالاً هجْرَعا
Ve **الهِجْرَع**: erkeklerden ahmak olan; şair dedi ki:
فلأقْضِيَنَّ على يَزيدَ أميرِهـا		gevşek olmayan ve **هِجْرَع** ile de olmayan bir hükümle onun emiri Yezîd’in üzerine elbette hükmedeceğim
Ve **عَرّام** inşad etti:
إذا أنتَ لم تخلِطْ مع الحِلْمِ طِـيرةً		eğer sen hilim ile cehaletten bir ürkekliği karıştırmazsan, alçaklar seni, **الهَجارِعُ** (olanlar) sıkıntıya soktu

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهِجْرَعُ: الطويلُ.

##### Türkçe

**الهِجْرَعُ**: uzun olan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَزهري: الهِجْرَعُ من وَصْفِ الكلابِ السَّلُوقِيّةِ الخِفافِ، والهِجْرَعُ الطويلُ الممْشُوقُ؛ قال العجاج:
أَسْعَرَ ضَرْباً أَو طُوالاً هِجْرَعا
ومثَّله الجوهريّ بدِرْهَمٍ. قال الأَزهري: ويقال للطويل هِجْرَعٌ وهَجْرَعٌ
(* قوله« وهجرع» بهامش الأصل صوابه: وهرجع) ؛ قال أَبو نصر: سأَلت الفراء عنه فكسر الهاء وقال: هو نادر، وقال ابن الأَعرابي: رجل هِجْرَعٌ، بكسر الهاء، وهَجْرَعٌ، بفتحها، طويل أَعْرَجُ؛ ابن سيده: هو الطويلُ، لم يُقَيِّدْ بغير ذلك، وقيل إِنَّ الهاء زائدة، وليس بشيء، وهَرْجَعٌ لغة فيه؛ عن ابن الأَعرابي. الأَزهري: والهِجْرَعُ الأَحْمَقُ من الرِّجالِ؛ وأَنشد:
ولأقْضِينَّ على يَزِيدَ أَمِيرِها
بقَضاء لا رِخْوٍ، ولَيْسَ بِهِجْرَعِ
قال ابن سيده: وقيل الشجاع والجَبانُ. ابن بري: الهِجْرَعُ الطَّويل عند الأَصمعي، والأَحْمَقُ عند أَبي عبيدة، والجَبانُ عند غيرهما.

##### Türkçe

الأَزهري: **الهِجْرَعُ** hafif, **السَّلُوقِيّةِ** köpeklerin vasfındandır; ve **الهِجْرَعُ** uzun, endamlı uzundur; **العجاج** dedi ki:

**أَسْعَرَ ضَرْباً أَو طُوالاً هِجْرَعا**

Ve **الجوهريّ** onu bir **دِرْهَمٍ** ile örnekledi. **الأَزهري** dedi ki: Uzağa **هِجْرَعٌ** ve **هَجْرَعٌ** denilir

(* sözü “**وهجرع**” aslın kenar notunda doğrusu: **وهرجع**)؛ **أَبو نصر** dedi ki: Onu **الفراء**’ya sordum da **الهاء**’yı kesreledi ve dedi ki: O nadirdir. Ve **ابن الأَعرابي** dedi ki: Adam **هِجْرَعٌ**, **الهاء**’nın kesresiyle; ve **هَجْرَعٌ**, onun fethasıyla; uzun, topal. **ابن سيده**: O uzundur; bunun dışında bir şeyle kayıtlamadı. Ve denildi ki: **الهاء** ziyadedir; ve bu bir şey değildir. Ve **هَرْجَعٌ** onda bir lugattır; **ابن الأَعرابي**’den. **الأَزهري**: ve **الهِجْرَعُ** erkeklerden ahmaktır; ve inşad etti:

**ولأقْضِينَّ على يَزِيدَ أَمِيرِها
بقَضاء لا رِخْوٍ، ولَيْسَ بِهِجْرَعِ**

**ابن سيده** dedi ki: Ve denildi ki: yiğit ve korkak. **ابن بري**: **الهِجْرَعُ** **الأَصمعي** katında uzundur; **أَبي عبيدة** katında ahmaktır; diğer ikisi katında korkaktır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الهجرع، كدرهم، وعليه اقتصر الجوهري وقال ابن الأعرابي الهجرع، مثال: جعفر: لغة في الهجرع، كدرهم، وهو الأحمق من الرجال، نقله الأزهري، قال:
  ولأقضين على يزيد أميرهـا                      بقضاء لا رخو وليس بهجرع وقال الجوهري: هو الطويل ومثله لابن سيده، قال الأزهري: ويقال للطويل: هجرع، وهرجع، قال أبو نصر: سألت الفراء عنه فكسر الهاء، وقال: هو نادر، وقيل: هو الطويل الممشوق نقله الليث.
 وقال أبو عمر الزاهد: الهجرع: المجنون.
 وقال ابن الأعرابي: هو الطويل الأعرج.
 وقال الليث: الهجرع: الكلب السلوقي الخفيف.

  قلت: واختلف فيه هاء هجرع، فقال شيخنا: قال الشيخ أبو حيان كابن عصفور: زعم أبو الحسن أن هاء هجرع زائدة للإلحاق بدرهم، كهبلع، لأن الهجرع الطويل، فكأنه أخذه من الجرع، وهو المكان السهل المنقاد، وصحح في الممتع الزيادة في هبلع، لوضوح الاشتقاق، لا هجرع، لبعده، وقال أبو الفتح: لا أرى بأسا في زيادتها ومما يستدرك عليه: الهجرع: الشجاع، والجبان، ونقله ابن سيده.
 قلت: فإذا يكون من الأضداد.
 وقال ابن بري: الهجرع: الطويل عند الأصمعي، والأحمق عند أبي عبيدة، والجبان عند غيرهما.

##### Türkçe

**الهجرع**; **درهم** gibi; ve Cevherî bununla yetindi ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الهجرع**; **جعفر** misali: **الهجرع** hakkında bir dildir; **درهم** gibi; ve o, erkeklerden ahmak olandır; Ezherî onu nakletti, dedi ki:
  “Ve mutlaka Yezîd’e, onun emîrine,
  gevşek olmayan ve **بهجرع** olmayan bir hükümle hükmedeceğim.”
Ve Cevherî dedi ki: O uzundur; İbn Sîde için de bunun benzeri vardır. Ezherî dedi ki: Uzağa **هجرع** ve **هرجع** denir. Ebû Nasr dedi ki: Onu Ferrâ’ya sordum da **الهاء**’yı kesreledi; ve dedi ki: O nadirdir. Ve denildi ki: O, uzun, endamlıdır; Leys onu nakletti.

Ve Ebû Ömer ez-Zâhid dedi ki: **الهجرع**: deli.

Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, uzun topaldır.

Ve Leys dedi ki: **الهجرع**: hafif **الكلب السلوقي**.

Dedim ki: **هاء**’sı **هجرع** hakkında ihtilaf ettiler; şeyhimiz dedi ki: Şeyh Ebû Hayyân, İbn Asfûr gibi, dedi: Ebû’l-Hasen, **هاء**’sının **هجرع**’da **درهم**’e ilhâk için زائد olduğunu iddia etti; **هبلع** gibi; çünkü **الهجرع** uzundur; sanki onu **الجرع**’dan almış gibidir; o da kolay, boyun eğen yer demektir. Ve **الممتع**’da **هبلع**’da ziyadeyi, iştikakın açıklığı sebebiyle, sahih gördü; **هجرع**’da değil; uzaklığı sebebiyle. Ebû’l-Feth dedi ki: Onun ziyadesinde bir beis görmüyorum. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الهجرع**: yiğit ve korkak; İbn Sîde onu nakletti.

Dedim ki: Öyleyse o, **الأضداد**’dandır.

Ve İbn Berrî dedi ki: **الهجرع**: Asma‘î katında uzun; Ebû Ubeyde katında ahmak; başkaları katında korkak.
