# هجس (ه-ج-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ج - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والجيم والسين معهما
هج س مستعمل فقط
هجس:
الهَجْسُ: ما وقع في خَلَدِك. تقول: هَجَسَ في قلبي همٌّ وأمرٌ. قال الشاعر في فرسه:
فطَأْطَأَتِ النَّعامةُ من بـعـيدٍ		وقد وقَّرْتُ هاجسَها وهَجْسي
أي: همّها وهمّي. وقوله: وَقّرْتُ، أي: قلت لها: قَرِّي فلن يُدْرِكَكِ إلاّ ما قضى اللهُ وقدَّره.

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **الجيم** ve **السين** onlarla birlikte

هج س yalnızca kullanılandır.

**هجس**:
**الهَجْسُ**: senin hatırına düşen şeydir. Dersin ki: “Kalbimde bir keder ve bir iş **هَجَسَ** etti.” Şair, atı hakkında dedi ki:

فطَأْطَأَتِ النَّعامةُ من بـعـيدٍ		وقد وقَّرْتُ هاجسَها وهَجْسي

Yani: onun kederi ve benim kederim. Ve onun sözü: **وَقّرْتُ**, yani: ona dedim ki: “Dur; sana ancak Allah’ın hükmettiği ve takdir ettiği şey erişecektir.”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهاجسُ: الخاطرُ. يقال: هَجَسَ في صدري شيءٌ يَهْجِسُ، أي حَدَثَ. والهَجْسُ: النبأةُ تسمعها ولا تفهمها.

##### Türkçe

**الهاجسُ**: hatır (akla gelen düşünce). Denilir: **هَجَسَ في صدري شيءٌ يَهْجِسُ**, yani: meydana geldi. Ve **الهَجْسُ**: onu işittiğin hâlde anlamadığın haber.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ج س
هجس ، سهج
استعمل من وجوهه : هجس ، سهج .
هجس : قال الليث : الهَجْسُ : ما وَقَع في خَلدِك . يقال : هَجَس في قلبي هَمٌّ وأَمرٌ ، وأنشد :
فطأطأَتِ النّعامةُ مِنْ بَعيدٍ
وقد وقَّرْتُ هاجِسَها وهَجْسى
النعامة : فرسُه .
وقال أبو عُبَيدة : الهِجِّيسي : ابن زادِ الرَّكب ، وهو اسمُ فرسٍ معروف .
وقال أبو زيد في ( نوادره ) : الهَجِيسة : الغَرِيض من اللّبن في السِّقاء .
قال : والخامط والسَّامط مثله ، وهو أول تغيُّره .
قلت : والذي أَعرِفه في الألبان بهذا المعنى الهَجِيعة ، ولا أدرِي الهَجِيسة لغة بمعناها أو صَحَّفه الكاتب .
وفي ( النوادر ) : هَجَسني عن كذا فانْهَجَسْتُ : أي ردّني فارتددْت .
وروى حماد بنُ سَلمة عن عطاء عن السائب ابن الأقرع قال : حضرتُ طعامَ عمرَ فدعا بلَحْم غليظ وخُبز مُتَهجِّس ، قالوا : المتهجس من الخُبز : الغليظ الذي لم يختمِر عَجينُه .
ورُوي لأبي زيد : الهجيسة : الغَريض من اللَّبن .
سهج : أهمله الليث ، وهو من كلام العرب معروف .
روى أبو عُبَيد عن الأصمعي : رِيحٌ سَهُوج وسَيْهُوج ، وهي الشديدة .
وأنشد ابن السكيت :
يا دَارَ سَلْمى بين دَاراتِ العُوجْ
جَرتْ عليها كلُّ رِيحٍ سَيْهُوجْ
وقال أبو سعيد : خطيب مسهج ومِسْهك ، ورِيحٌ سَيْهُوج وسَيْهوك . قال : والسَّهَك والسّهَج : مَرُّ الرِّيح .
وقال أبو عمرو : المِسْهج : الذي يَنطق في كل حق وباطل .
أبو عبيد : الأساهِيُّ والأساهِيجُ : ضُرُوبٌ مختلفةٌ من السَّير .

##### Türkçe

ه ج س
**هجس** , **سهج**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **هجس** , **سهج** .

**هجس** : Leys dedi: **الهَجْسُ**: senin hatırına düşen şeydir. Denilir: “Kalbimde bir keder ve bir iş **هَجَس** etti.”, ve şu beyit okunmuştur:
فطأطأَتِ النّعامةُ مِنْ بَعيدٍ
وقد وقَّرْتُ هاجِسَها وهَجْسى
**النعامة**: onun atıdır.

Ebû ʿUbeyde dedi: **الهِجِّيسي**: kervanın azığının oğlu; ve o, bilinen bir atın adıdır.

Ebû Zeyd (Nevâdir’inde) dedi: **الهَجِيسة**: kırbada sütün tazesi.
Dedi: **والخامط** ve **السَّامط** onun gibidir; ve o, onun değişmesinin başlangıcıdır.
Dedim: Sütlerde bu mânâ ile benim bildiğim **الهَجِيعة**’dır; ve **الهَجِيسة** onun mânâsıyla bir dil midir, yoksa kâtip onu tashîf mi etti, bilmiyorum.

(Nevâdir)’de: “Beni şundan **هَجَسني** etti de ben **انْهَجَسْتُ**”: yani beni geri çevirdi de ben geri döndüm.

Hammâd b. Seleme, ʿAtâ’dan, o da es-Sâib b. el-Akraʿ’dan rivayet etti; dedi: “ʿUmer’in yemeğinde hazır bulundum; kalın et ve **مُتَهجِّس** ekmek çağırdı.” Dediler: ekmekten **المتهجس**: hamuru mayalanmamış olan kalın olandır.

Ebû Zeyd’den rivayet olundu: **الهجيسة**: sütün tazesi.

**سهج** : Leys onu ihmal etti; ve o, Arapların sözünden bilinen bir şeydir.

Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den rivayet etti: **رِيحٌ سَهُوج** ve **سَيْهُوج**; ve o, şiddetli olandır.

İbnü’s-Sikkît şu beyiti okudu:
يا دَارَ سَلْمى بين دَاراتِ العُوجْ
جَرتْ عليها كلُّ رِيحٍ سَيْهُوجْ

Ebû Saʿîd dedi: **خطيب مسهج** ve **مِسْهك**; ve **رِيحٌ سَيْهُوج** ve **سَيْهوك**. Dedi: **السَّهَك** ve **السّهَج**: rüzgârın acısıdır.

Ebû ʿAmr dedi: **المِسْهج**: her hak ve bâtılda konuşan kimsedir.

Ebû ʿUbeyd: **الأساهِيُّ** ve **الأساهِيجُ**: yürüyüşün çeşitli türleridir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهاء والجيم وما يثلثهما)
(هجد) الهاء والجيم والدال أُصَيْلٌ يدلُّ على ركودٍ في مكان. يقال: هَجَد، إذا نامَ هُجُوداً. والهاجد: النَّائم؛ وإن صلَّى ليلاً فهو متهجِّد، كأنَّه بصلاته تركَ الهجودَ عنه. وهذا قياسٌ مستعمَل، كما يقال رجلٌ آثم؛ فإذا كَرِهَ الإثمَ وانتَفَى منه قيل متأثِّم. والعرب تقول: أهْجَدَ البعيرُ: ألقَى جِرانَهُ بالأرض.
(هجر) الهاء والجيم* والراء أصلانِ يدلُّ أحدهما على قطيعةٍ وقَطْع، والآخر على شَدِّ([1]) شيءٍ ورَبْطِه.
فالأوَّل الهَجْر: ضِدُّ الوصل. وكذلك الهِجْران. وهاجَرَ القومُ مِن دارٍ إلى دارٍ: تَرَكُوا الأولى للثانية، كما فَعَل المهاجِرُون حين هاجروا([2]) من مكة إلى المدينة. وتهجَّر الرَّجلُ وتمَهْجَر: تشبَّه بالمهاجِرين. وفي الحديث: هاجِرُوا ولا تَهَجَّرُوا"، أي كونُوا منهم. و[قيل] لا يقال تَمَهْجَرُوا، والأوَّل أصوب عندنا. والهَجْر والهَجِير([3]) والهاجِرَة: نصفُ النّهارِ عند اشتداد الحرّ. وهَجَّرُوا: سارُوا في ذلك الوقت. وسمِّيت هاجرةً لأنَّ الناس يَسْتَكِنُّون في بيوتهم، كأنَّهم قد تَهاجَروا. والهَجِير: يَبيس النَّبْتِ([4]) الذي كَسرته الماشية، وسمِّي لأنَّ الراعِيَ يهجره([5]). قال:
ولم يَبْقَ بالخَلصاءِ مِمَّا عَنَتْ *** من النَّبْتِ إلاّ يَُبْسُها وهَجِيرُها([6])
ومن الباب الهُجْر: الهَذَيان. يقال هَجَرَ الرّجلُ. والهُجْر: الإفحاش في المَنْطِق، يقال: أهْجَرَ الرّجُل في مَنْطِقه. قال:
كما جدةِ الأعراقِ قال ابنُ ضَرَّةٍ *** عليها كلاماً جارَ فيه وأهْجَرا([7])
ورماه بالهاجراتِ، وهي الفضائح، وسمِّي هذا كلُّه لأنّه من المهجور الذي لا خَيرَ فيه. ويقولون: هذا شيء هَجْرٌ، أي لا نظير له، كأنَّه من جَودته ومباينته الأشياءَ قد هَجَرها. ويقولون: هذا أهْجَرُ من هذا، أي أكرم. وقد يقال في كلِّ شيء. قال:
* وماء يمانٍ دُونَه طَلَقٌ هَجْرُ([8]) *
يقولون: هو طَلَقٌ لا طَلَق مِثلُه.
والهَجِير: الحوضُ الكبير، سمِّي لأنَّه شيءٌ يُقتَطَع للماء. قال:
* تَفرِي الفَرِيَّ بالهجيرِ الواسع([9]) *
وقال:
ظَلَّتْ تَلُوبُ رشَقاً هَجِيرُها([10]) *** لَوْبَ الرَّعايا لم يَجِئْ أجيرُها([11])
(هجس) الهاء والجيم والسين: كلمةٌ واحدة. يقال هَجَس الشَّيءُ في النَّفْس: وَقَعَ. وقال أبو بكر([12]): الهَجْس: النَّبْأة تَسمعها ولا تَفْقَهُها.
(هجع) الهاء والجيم والعين: كلمةٌ تدلُّ على نوم. وهَجَع هُجوعاً: نام ليلاً. ولقيتُه بعد هَجعةٍ.
ومما قِيس على هذا: رجلٌ هجع([13])، أي أحمقُ مُستَنِيمٌ إلى كُلٍّ.
(هجف) الهاء والجيم والفاء. يقولون: الهِجْفة، هي النَّاحية([14]). وفي ذلك نظر. فأمّا الهِجَفُّ فالظَّليم المُسِنّ، وأظنُّه من الباب الذي زيدت فيه الهاء وأُبدلت زاؤه جيماً، وهو من الزِّفِّ، وهو رِيشُه.
(هجل) الهاء والجيم واللام أصلانِ يدلُّ أحدُهما على اختلاطٍ، والآخرُ على رَمْي شيء.
فالأوّل: الهَوْجل: المَشْيُ المُخْتَلِط. ويقال أهْجلْتُ الإبلَ: أهملتُها، وإذا أُهمِلَتْ اختلَطَتْ. قالوا: ومنه الهَجُول: المرأةُ البَغِيّ لأنّها تُخالِطُ كُلاًّ. والمُهاجَلَة، مثل المساجَلة([15]). والقياس فيه واحد. والهَوْجَل من الأرض: الفَلاةُ لا أعلامَ بها. وسمِّيت لأنَّها لا يُهتدَى فيها، فيُخلَطُ الأمرُ على السَّفْر. والهَوْجل من الرِّجال: البطيء الذي يَختلِط عليه الأمور. قال:
فأتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مبطَّناً *** سُهُداً إذا ما نامَ ليلُ الهَوْجلِ([16])
واللَّيل الطَّويل هَوْجلٌ، سمِّي لاختلاطِ ظلامه. قال الكميت:
* هَوْجاءُ لَيْلَتُها هَوْجَلُ([17]) *
ومن الباب الهَجْل: غائطٌ بين الجبال مطمئِنّ.
والأصل الآخر هَجَلْتُ بالشَّيءِ: رَمَيتُ.
(هجم) الهاء والجيم والميم: أصلٌ صحيحٌ واحد يدلُّ على وُرودِ شيءٍ بَغتةً، ثم يقاس على ذلك. يقال: هَجَمتُ على القوم بغتةً أهْجُم هُجُوماً. وريحٌ هَجُومٌ: شديدةٌ تقطِّعُ البيوت. وهَجْمَةُ الشِّتاء: شِدّةُ بَرده، وهو من ذلك القياس، لأنَّها تهجُم. وهَجْمَة الصَّيف: شِدّة حَرِّه. والهَجْم: القَدَح الكبير. [قال]:
فتَملأُ الهَجْمَ عفواً وهي وادعةٌ *** حتَّى تكادَ شِفاه الهَجمِ تَنثلِمُ([18])
وسمِّي هَجْماً لأنّه يهجُم على عَطَش الشَّارِب فيَكسِرُه. والهَجْمة من الإبل: ما بين التِّسعين([19]) إلى المائة، لأنّها تهجُم الموردَ بقوّة. وهَجَمت البيتَ: هَدَمته، وذلك أنّ أعلاه يهجم على أسفله إذا سقَط. وهَجَمت العينُ: غارت، كأنَّها تَهجُم على ما وراءها، تَدْخُلُ فيه.
..............................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
([20]) ومما شذَّ عن هذا القياس *هِجاء الحروف، يقال تَهَجَّيتُ.
وإذا همز تغيّر المعنى. يقولون: هَجَأَ الطّعامَ: أكلَه.
---------------------__
([1]) في الأصل: "أشد".
([2]) في الأصل: "هجرا".
([3]) والهجيرة أيضاً بالهاء.
([4]) في الأصل: "المنبت".
([5]) في الأصل: "تهجره".
([6]) لذي الرمة في ديوانه 305 واللسان (هجر، عنا) وقد سبق في (عني). واليبس بمعنى اليابس، يقال بفتح الياء وضمها.
([7]) للشماخ في ديوانه 28 والمجمل واللسان (هجر). وانفرد الديوان برواية: "ممجدة الأعراق" وفي رواية ابن بري: "مبرأة الأخلاق".
([8]) أنشده في المجمل، وكذا في اللسان (هجر 113).
([9]) وكذا أنشده في المجمل. وفي اللسان (هجر 116): "يفري الفري".
([10]) في الأصل: "يكون رشاء هجيرها"، صوابه من المجمل.
([11]) في الأصل: "كوب الرعايا"، صوابه في المجمل.
([12]) الجمهرة (2: 96).
([13]) يقال بالكسر وبضم ففتح، مرة بالهاء فيهما ومرة بطرح الهاء، كما يقال أيضاً هجع بفتح فكسر، ومهجع كمنبر. هن ست لغات.
([14]) وردت الكلمة ومعناها في القاموس ولم ترد في اللسان. ونص القاموس: "والهجفة، بالكسر: الناحية الندية".
([15]) المهاجلة مما ورد في القاموس ولم يرد في اللسان.
([16]) لأبي كبير الهذلي، في ديوان الهذليين (2: 92) واللسان (حوش، سهد، هجل) وحماسة أبي تمام (1: 20). وقد سبق في (سهد).
([17]) قطعة من بيت له في المجمل واللسان (هجل). وهو بتمامه:
وبعد إشارتهم بالسيا                  ط هوجاء ليلتها هوجل
          وضبطت "ليلتها" في اللسان بالنصب، قال: "أي في ليلتها".
([18]) أنشده في المجمل واللسان (هجم). وقبله:
كانت إذا حالب الظلماء أسمعها *** جاءت إلى حالب الظلمات تهتزم
([19]) في المجمل: "السبعين". وفي تفسير "الهجمة" خلاف، وأولى الأقوال فيه أنه القطعة الضخمة من الإبل، وقيل ما بين الثلاثين والمائة، وقيل ما بين الأربعين إليها، وقيل ما بين السبعين أو التسعين إليها. فإذا بلغت المائة فهي الهنيدة.
([20]) هذا الانتقال يشعر بأن هناك سقطاً بين هذا الكلام وسابقه. والساقط في هذا الموضع مادة (هجن) وصدر من مادة (هجو). ونص مادة (هجن) في المجمل وصدر مادة (هجو) هما كما يلي:
          "(هجن) المهتَجِنَة: النَّخلة الصغيرة. والهِجان من الإبل: البِيضُ الكِرام. وناقةٌ هِجانٌ وبعيرٌ هجانٌ: كريمة. وأرضٌ هجانٌ: مَرَبٌّ ليّنة التربة بيضاء. وامرأةٌ هِجانٌ: كريمة. والهَجِين: ابن العربيّ من الأمَة.
          (هجو) هَجَاه، إذا وقَع فيه بالشِّعر، وذلك الشِّعر: الهجو والهِجاء: المهاجاة".

ـ

##### Türkçe

(هâ ve **جيم** ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)

(**هجد**) **الهاء** ve **الجيم** ve **الدال**; bir asıl (kök)tur; bir yerde durgunluğa delâlet eder. Denir ki: **هَجَد**; uyuduğu zaman, **هُجُوداً**. Ve **الهاجد**: uyuyan; geceleyin namaz kılarsa o **متهجِّد**dir; sanki namazıyla **الهجود**u kendisinden terk etmiştir. Bu, kullanılan bir kıyastır; nitekim denir: bir adam **آثم**; sonra günahı kerih görür ve ondan uzaklaşırsa **متأثِّم** denir. Araplar der ki: **أهْجَدَ البعيرُ**: **جِرانَهُ**’u yere bıraktı.

(**هجر**) **الهاء** ve **الجيم** ve **الراء** iki asıldır; bunlardan biri kopuşa ve kesmeye delâlet eder, diğeri bir şeyi sıkmaya([1]) ve bağlamaya.

Birincisi: **الهَجْر**; **الوصل**’ün zıddı. Keza **الهِجْران**. Ve **هاجَرَ القومُ مِن دارٍ إلى دارٍ**: birincisini ikincisi için terk ettiler; nitekim **المهاجِرُون** Mekke’den Medine’ye hicret ettikleri([2]) vakit yaptıkları gibi. Ve **تهجَّر** adam ve **تمَهْجَر**: muhacirlere benzemeye çalıştı. Hadiste: “**هاجِرُوا ولا تَهَجَّرُوا**”، yani onlardan olun. Ve [denildi ki] **تَمَهْجَرُوا** denmez; birincisi bize göre daha doğrudur. Ve **الهَجْر** ve **الهَجِير**([3]) ve **الهاجِرَة**: sıcağın şiddetlendiği vakitte gün ortasıdır. Ve **هَجَّرُوا**: o vakitte yürüdüler. Ve **هاجرة** diye adlandırıldı; çünkü insanlar evlerinde gizlenirler; sanki **تَهاجَروا** etmişlerdir. Ve **الهَجِير**: davarın kırdığı bitkinin([4]) kurusudur; çoban onu terk ettiği([5]) için adlandırıldı. Dedi ki:
ولم يَبْقَ بالخَلصاءِ مِمَّا عَنَتْ *** من النَّبْتِ إلاّ يَُبْسُها وهَجِيرُها([6])

Bâbdan: **الهُجْر**; hezeyandır. Denir: **هَجَرَ الرّجلُ**. Ve **الهُجْر**: sözde çirkinleşmedir; denir: **أهْجَرَ الرّجُل في مَنْطِقه**. Dedi ki:
كما جدةِ الأعراقِ قال ابنُ ضَرَّةٍ *** عليها كلاماً جارَ فيه وأهْجَرا([7])

Ve onu **الهاجراتِ** ile attı; o da rezilliklerdir; ve bunun hepsi, hayır olmayan terk edilmiş şeyden (**المهجور**) olduğu için adlandırıldı. Ve derler: bu, **هَجْرٌ** bir şeydir; yani onun benzeri yoktur; sanki iyiliğinden ve şeylerden ayrılığından dolayı onları **هَجَر** etmiştir. Ve derler: bu, bundan daha **أهْجَرُ**dur; yani daha keremlidir. Her şey hakkında da denebilir. Dedi ki:
* وماء يمانٍ دُونَه طَلَقٌ هَجْرُ([8]) *
Derler: o **طَلَقٌ**tır; onun gibi **طَلَق** yoktur.

Ve **الهَجِير**: büyük havuzdur; su için kesilip ayrılan bir şey olduğu için adlandırıldı. Dedi ki:
* تَفرِي الفَرِيَّ بالهجيرِ الواسع([9]) *
Ve dedi ki:
ظَلَّتْ تَلُوبُ رشَقاً هَجِيرُها([10]) *** لَوْبَ الرَّعايا لم يَجِئْ أجيرُها([11])

(**هجس**) **الهاء** ve **الجيم** ve **السين**: tek bir kelimedir. Denir: **هَجَس الشَّيءُ في النَّفْس**: vâki oldu. Ebû Bekir([12]) dedi: **الهَجْس**: işittiğin fakat anlamadığın **النَّبْأة**’dir.

(**هجع**) **الهاء** ve **الجيم** ve **العين**: uykuya delâlet eden bir kelimedir. Ve **هَجَع هُجوعاً**: geceleyin uyudu. Ve onu bir **هَجعةٍ**’den sonra gördüm.
Ve buna kıyas edilenlerdendir: **رجلٌ هجع**([13]); yani her şeye yaslanan ahmak.

(**هجف**) **الهاء** ve **الجيم** ve **الفاء**. Derler: **الهِجْفة**; o **النَّاحية**([14])’dir. Bunda bir bakış (tereddüt) vardır. Amma **الهِجَفُّ**: yaşlı devekuşudur; ve zannederim ki o, içinde **الهاء**’nın artırıldığı ve **زاي**’sinin **جيم**e بدل edildiği bâbdandır; o da **الزِّفِّ**’dendir; o da onun tüyüdür.

(**هجل**) **الهاء** ve **الجيم** ve **اللام** iki asıldır; bunlardan biri karışmaya, diğeri bir şeyi atmaya delâlet eder.
Birincisi: **الهَوْجل**: karışık yürüyüştür. Ve denir: **أهْجلْتُ الإبلَ**: onları ihmal ettim; ihmal edilince karışırlar. Dediler: ve ondan **الهَجُول**: fahişe kadındır; çünkü o herkesle karışır. Ve **المُهاجَلَة**; **المساجَلة** gibidir([15]). Kıyas onda birdir. Ve yerden **الهَوْجَل**: üzerinde alametler olmayan çöldür. Ve onda yol bulunmadığı için adlandırıldı; böylece yolcularda iş karışır. Ve erkeklerden **الهَوْجل**: işlerin kendisine karıştığı ağır (yavaş) kimsedir. Dedi ki:
فأتَتْ به حُوشَ الفُؤادِ مبطَّناً *** سُهُداً إذا ما نامَ ليلُ الهَوْجلِ([16])

Ve uzun gece **هَوْجلٌ**dür; karanlığının karışıklığı sebebiyle adlandırıldı. Kümeyt dedi:
* هَوْجاءُ لَيْلَتُها هَوْجَلُ([17]) *

Bâbdan: **الهَجْل**; dağlar arasında alçak bir çukurdur.
Diğer asıl: **هَجَلْتُ بالشَّيءِ**: attım.

(**هجم**) **الهاء** ve **الجيم** ve **الميم**: sahih tek bir asıldır; bir şeyin ansızın varmasına delâlet eder; sonra buna kıyas edilir. Denir: **هَجَمتُ على القوم بغتةً**; **أهْجُم هُجُوماً**. Ve **ريحٌ هَجُومٌ**: şiddetlidir; evleri parçalar. Ve **هَجْمَةُ الشِّتاء**: soğuğunun şiddetidir; o da o kıyastandır; çünkü o hücum eder. Ve **هَجْمَة الصَّيف**: sıcağının şiddetidir. Ve **الهَجْم**: büyük kadehtir. [Dedi ki]:
فتَملأُ الهَجْمَ عفواً وهي وادعةٌ *** حتَّى تكادَ شِفاه الهَجمِ تَنثلِمُ([18])

Ve içenin susuzluğuna hücum edip onu kırdığı için **هَجْماً** diye adlandırıldı. Ve develerden **الهَجْمة**: doksan([19]) ile yüz arasıdır; çünkü su başına kuvvetle hücum ederler. Ve **هَجَمت البيتَ**: onu yıktım; bu, üstünün düştüğünde altına hücum etmesidir. Ve **هَجَمت العينُ**: çöktü; sanki arkasındakine hücum eder, onun içine girer.
..............................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
([20]) Ve bu kıyastan şâz olanlardandır: harflerin **هِجاء**’ı; denir: **تَهَجَّيتُ**.
Ve hemze yapılırsa mânâ değişir. Derler: **هَجَأَ الطّعامَ**: onu yedi.
---------------------__
([1]) Asılda: “أشد”.
([2]) Asılda: “هجرا”.
([3]) Ve **الهجيرة** da **الهاء** ile.
([4]) Asılda: “المنبت”.
([5]) Asılda: “تهجره”.
([6]) Zî’r-Rumme’nindir; divanında 305 ve Lisân (**هجر**، **عنا**) ve daha önce (**عني**)’de geçti. Ve **اليبْس** “**اليابس**” mânâsınadır; **الياء**’ın fethiyle ve zammıyla söylenir.
([7]) Şemmâh’ındır; divanında 28 ve el-Mücmel ve Lisân (**هجر**). Divan, “ممجدة الأعراق” rivayetiyle tek kaldı; İbn Berrî rivayetinde: “مبرأة الأخلاق”.
([8]) Onu el-Mücmel’de inşâd etti; Lisân’da da böyledir (**هجر** 113).
([9]) El-Mücmel’de de böyle inşâd etti. Lisân’da (**هجر** 116): “يفري الفري”.
([10]) Asılda: “يكون رشاء هجيرها”; doğrusu el-Mücmel’dendir.
([11]) Asılda: “كوب الرعايا”; doğrusu el-Mücmel’dedir.
([12]) el-Cemhere (2: 96).
([13]) Kesre ile ve zamme sonra fetha ile söylenir; ikisinde de bir kere **الهاء** ile, bir kere **الهاء**’yı atmakla; nitekim ayrıca **هجع** da fetha sonra kesre ile, ve **مهجع** “منبر” gibi. Bunlar altı lugattır.
([14]) Kelime ve mânâsı Kâmûs’ta geldi; Lisân’da gelmedi. Kâmûs’un nassı: “والهجفة، بالكسر: الناحية الندية”.
([15]) **المهاجلة** Kâmûs’ta gelenlerdendir; Lisân’da gelmedi.
([16]) Ebû Kebîr el-Hüzelî’nindir; Dîvânü’l-Hüzeliyyîn (2: 92) ve Lisân (**حوش**، **سهد**، **هجل**) ve Ebû Temmâm Hamâse’si (1: 20). Daha önce (**سهد**)’de geçti.
([17]) El-Mücmel ve Lisân (**هجل**)’de onun bir beytinden parçadır. Tamamı:
وبعد إشارتهم بالسيا                  ط هوجاء ليلتها هوجل
Ve Lisân’da **ليلتها** nasb ile ضبط edildi; dedi ki: “yani onun gecesinde”.
([18]) El-Mücmel ve Lisân (**هجم**)’de onu inşâd etti. Ondan önce:
كانت إذا حالب الظلماء أسمعها *** جاءت إلى حالب الظلمات تهتزم
([19]) El-Mücmel’de: “السبعين”. **الهجمة**’nin tefsirinde ihtilâf vardır; onda sözlerin en evlâsı, onun develerden iri parça olmasıdır; ve denildi: otuz ile yüz arası; ve denildi: kırk ile ona kadar; ve denildi: yetmiş yahut doksan ile ona kadar. Yüze ulaşınca o **الهنيدة**’dir.
([20]) Bu geçiş, bu söz ile öncekisi arasında bir düşme bulunduğunu hissettirir. Bu yerde düşen, (**هجن**) maddesi ve (**هجو**) maddesinin başıdır. El-Mücmel’de (**هجن**) maddesinin ve (**هجو**) maddesinin başının nassı, ikisi şöyledir:
          “(**هجن**) **المهتَجِنَة**: küçük hurma ağacı. Ve develerden **الهِجان**: beyaz, kerim olanlar. Ve **ناقةٌ هِجانٌ** ve **بعيرٌ هجانٌ**: kerime. Ve **أرضٌ هجانٌ**: yumuşak toprağı beyaz, otlak. Ve **امرأةٌ هِجانٌ**: kerime. Ve **الهَجِين**: cariyeden olan Arap’ın oğlu.
          (**هجو**) **هَجَاه**; şiirle ona iliştiği zaman; ve o şiir: **الهجو** ve **الهِجاء**: karşılıklı hiciv.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ه ج س
هجس في قلب أمرٌ ووقع له هاجس وهذا بعض هواجسه‏.‏
وقال يصف فرسه‏:‏ فطأطأت النّعامة من قريب وقد وفّرت هاجسها وهجسي

##### Türkçe

ه ج س
Kalpte bir iş **هجس** etti ve ona bir **هاجس** vuku buldu; bu da onun bazı **هواجسه**dir.‏
Ve atını vasfederek dedi ki:
Yakından devekuşu başını eğdi; hâlbuki **هاجسها**sını ve **هجسي**mi tamamlamıştı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَجْسُ: ما وقع في خَلَدِك. تقول: هَجَس في قلبي هَمٌّ وأَمْرٌ؛ وأَنشد:
وطَأْطَأَتِ النَّعامَةُ مِنْ بَعيدٍ،
وقد وقَّرْتُ هاجِسَها وهَجْسِي
النعامة: فَرَسه. وفي حديث قَباثٍ: وما هو إِلا شيء هَجَسَ في نَفْسي. ابن سيده: هَجَس الأَمرُ في نَفْسي يَهْجِسُ هَجْساً وقع في خَلَدي. والهاجِس: الخاطر، صفة غالبة غلبة الأَسماء. وفي الحديث: وما يَهْجِسُ في الضمائر أَي وما يخطر بها ويدور فيها من الأَحاديث والأَفكار. وهَجَسَ في صدري شيء يَهْجِس أَي حَدس. وفي النوادر: هَجَسَني عن كذا فانْهَجَسْتُ أَي رَدَّني فارتَدَدْت. والهَجْس: النَّبْأَةُ تسمعها ولا تفهمها. ووقعوا في مَهْجُوسَةٍ من أَمرهم أَي اختلاط؛ عن ابن الأَعرابي، وقيل: المعروف في مَرْجُوسَةٍ.
أَبو عبيدة: الهُجَيْسِيُّ ابنُ زادِ الرَّكْب وهو اسم فرس معروف (* قوله
«وهو اسم فرس معروف» في شرح القاموس، وزاد الركب: فرس الأزد الذي دفعه إليهم سليمان النبي، صلى اللَّه عليه وسلم.).
والهَجِيسَةُ: الغَريضُ من اللبَن في السِّقاء، قال: والخامِطُ والسامِطُ مثله وهو أَول تَغَيُّرِه؛ قال الأَزهري: والذي عرفته الهَجِيمةُ، قال: وأَظن الهَجِيسَةَ تصحيفاً. وفي حديث عمر: أَن السائب بن الأَقرع قال: حضرتُ طعامه فدعا بلَحْمٍ عَبِيطٍ وخُبْزٍ مُتَهَجِّسٍ؛ قال: المُتَهَجِّس الخبز الفَطِير الذي لم يختمر عجينه، أَصله من الهَجِيسَةِ، وهو الغَريضُ من اللحم، ثم استعمل في غيره، ورواه بعضهم مُتَهَجِّش، بالشين المعجمة، قال ابن الأَثير: وهو غلط.

##### Türkçe

**الهَجْسُ**: senin zihninde vuku bulan şeydir. Dersin ki: Kalbimde bir keder ve bir iş **هَجَسَ** etti;

Ve inşad etti:
وطَأْطَأَتِ النَّعامَةُ مِنْ بَعيدٍ،
وقد وقَّرْتُ هاجِسَها وهَجْسِي

**النعامة**: onun atıdır. **قَباثٍ** hadîsinde: “O, ancak nefsimde **هَجَسَ** eden bir şeydir.”

İbn Sîde: “Nefsimde iş **هَجَسَ** etti, **يَهْجِسُ** **هَجْساً**: zihnimde vuku buldu.”

**والهاجِس**: hatır (akla gelen düşünce); isimlerin galebesi gibi galip bir sıfattır. Hadîste: “Ve zamirlerde **يَهْجِسُ** eden (şey)” yani “onlara hatıra gelen ve onların içinde dolaşan hadisler ve fikirlerden (olan şey).” Göğsümde bir şey **هَجَسَ** eder, **يَهْجِسُ**; yani sezdi. **النوادر**’de: “Beni şundan **هَجَسَ** etti de ben **انْهَجَسْتُ** oldum” yani “beni geri çevirdi de ben geri döndüm.” **الهَجْس**: onu işitip de anlamadığın haber kırıntısıdır. İşlerinden bir **مَهْجُوسَةٍ** içine düştüler; yani karışıklık; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve denildi ki: bilinen (lafız) **مَرْجُوسَةٍ**’dedir.

Ebû Ubeyde: **الهُجَيْسِيُّ** “**زادِ الرَّكْب**”in oğludur ve o, bilinen bir atın adıdır.
(* Sözü: “ve o, bilinen bir atın adıdır” Kāmûs şerhinde (geçer); **زاد الركب**: Ezd’in atı; onu Süleyman peygamber—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—onlara vermiştir.)

**والهَجِيسَةُ**: kırbada sütün tazesi; dedi ki: **والخامِطُ** ve **والسامِطُ** da onun gibidir ve o, onun ilk değişmesidir. Ezherî dedi ki: Benim bildiğim **الهَجِيمةُ**’dir. Dedi ki: Ve zannederim ki **الهَجِيسَةَ** bir tashîftir. Ömer hadîsinde: Sâib b. el-Akra‘ dedi ki: “Onun yemeğinde hazır bulundum; derken **لَحْمٍ عَبِيطٍ** ve **خُبْزٍ مُتَهَجِّسٍ** ile çağırdı.” Dedi ki: **المُتَهَجِّس**; hamuru mayalanmamış yufka ekmektir; aslı **الهَجِيسَةِ**’dendir ve o, etin tazesidir; sonra onun dışında (şeyde) kullanıldı. Bazıları onu **مُتَهَجِّش** diye, noktalı **الشين** ile rivayet etti. İbnü’l-Esîr dedi ki: Bu yanlıştır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ه ج س * * الهَاجِسُ * الخاطر يقال * هَجَسَ * في صدري شيء أي حدس بمعنى وقع وخطر وهو غير معروف بهذا المعنى

##### Türkçe

* ه ج س * * **الهَاجِسُ** * hatıradır; denilir ki: * **هَجَسَ** * göğsümde bir şey; yani, “sezdi” mânâsında “vuku buldu ve hatıra geldi”; ve bu, bu mânâ ile bilinen değildir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

هجس الشيء في صدره يهجس، من حد ضرب، هجسا: خطر بباله ووقع في خلده، ومنه حديث قباث: وما هو إلا شيء هجس في نفسي، أو هو، أي الهجس: أن يحدث نفسه في صدره، مثل الوسواس، ومنه الحديث: وما يهجس في الضمائر، أي يخطر بها، ويدور فيها من الأحاديث والأفكار. وهجس في صدري شيء يهجس، أي حدس. والهجس، بالفتح: النبأة من صوت تسمعها ولا تفهمها، نقله الجوهري. وكل ما وقع في خلدك فهو الهجس، عن الليث. والهجيسي، كنميري: فرس لبني تغلب، قال أبو عبيدة: هو ابن زاد الركب. قلت: وزاد الركب: فرس الأزد، الذي دفعه إليهم سليمان النبي صلى الله عليه وسلم، وهو أبو الديناري، وجد ذي العقال. والهجاس ككتان: الأسد، نقله الصاغاني، وزاد المؤلف المتسمع، صفة. وفي النوادر: هجسه: رده عن الأمر، وقيل: عاقه، فانهجس فارتد. ويقال: وقعوا في مهجوس من الأمر، أي في ارتباك واختلاط وعماء منه، والذي في نص ابن الأعرابي: في مهجوسة، وقال غيره: في مرجوسة، وهو الأعرف، وقد ذكر في موضعه. والهجيسة- كسفينة-: الغريض، وهو اللبن المتغير في السقاء والخامط والسامط مثله، وهو أول تغيره، قال الأزهري: والذي عرفته بهذا المعنى الهجيمة، وأظن الهجيسة تصحيفا، قال الصاغاني: والذي يدل على صحة قول أبي زيد حديث عمر، رضي الله تعالى عنه، أن السائب بن الأقرع قال: حضرت طعامه فدعا بلحم عبيط، وخبز متهجس، أي فطير لم يختمر عجينه، أصله من الهجيسة، ثم استعمل في غيره، ورواه بعضهم متهجش، بالشين المعجمة. قال ابن الأثير: وهو غلط. ومما يستدرك عليه: الهاجس: الخاطر، صفة غالبة غلبة الأسماء، والجمع الهواجس.

##### Türkçe

**هجس** şey, göğsünde **يهجس** eder; **حد ضرب** babından; **هجسا**: aklına geldi ve hatırına düştü. Ondan, **قباث** hadisi: “O, ancak nefsimde **هجس** eden bir şeydir”; yahut o, yani **الهجس**: göğsünde kendi kendine konuşmasıdır; **الوسواس** gibi. Ondan hadis: “Ve **الضمائر**de **يهجس** eden (şey)”; yani onlara hatıra gelir ve onlarda hadislerden ve fikirlerden dolaşır. “Göğsümde bir şey **يهجس** etti”; yani **حدس** etti. Ve **الهجس**, fetha ile: işittiğin ve anlamadığın sesten bir **النبأة**; onu **الجوهري** nakletti. Ve hatırına düşen her şey, **الهجس**tir; **الليث**’ten. Ve **الهجيسي**, **كنميري** gibi: **بني تغلب**’e ait bir at; **أبو عبيدة** dedi: o, **زاد الركب**’in oğludur. Dedim: ve **زاد الركب**: **الأزد**’in atıdır; onu onlara **سليمان النبي صلى الله عليه وسلم** verdi; ve o, **أبو الديناري**’nin babasıdır ve **ذي العقال**’ın dedesidir. Ve **الهجاس** **ككتان**: aslan; onu **الصاغاني** nakletti; ve müellif “**المتسمع**”ı ekledi; sıfat. Ve **النوادر**’de: **هجسه**: onu işten geri çevirdi; ve denildi: onu engelledi; böylece **فانهجس** etti de geri döndü. Ve denilir: işten bir **مهجوس** içine düştüler; yani ondan bir şaşkınlık ve karışıklık ve kapalılık içine. Ve **ابن الأعرابي**’nin nassında olan: **مهجوسة** içinde; ve başkası dedi: **مرجوسة** içinde; ve o daha bilinenidir; ve yerinde zikredilmiştir. Ve **الهجيسة** -**كسفينة**-: **الغريض**; o, kırbada değişmiş süt ve **الخامط** ve **السامط** onun gibidir; ve o, onun değişmesinin ilkidir. **الأزهري** dedi: bu mânâ ile bildiğim **الهجيمة**dir; ve zannederim **الهجيسة** bir tashiftir. **الصاغاني** dedi: **أبو زيد**’in sözünün sıhhatine delâlet eden, **عمر** hadisi, **رضي الله تعالى عنه**: **السائب بن الأقرع** dedi ki: “Onun yemeğinde hazır bulundum; derken **لحم عبيط** ile çağırdı ve **خبز متهجس** (ile)”; yani hamuru mayalanmamış, kabarmamış **فطير**; aslı **الهجيسة**’dendir; sonra başkasında kullanıldı. Ve bazıları onu **متهجش** diye rivayet etti; **بالشين المعجمة** ile. **ابن الأثير** dedi: ve o bir yanlıştır. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الهاجس**: **الخاطر**; isimlerin galebesiyle galip bir sıfat; cem‘i **الهواجس**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

هَجَسَ الشَّىْءُ فِى قَلْبِهِ
1 هَجَسَ الشَّىْءُ فِى قَلْبِهِ ذ , (A,) or فِى صَدْرِهِ, (K,) or بِالقَلْبِ, (Msb,) aor. هَجِسَ , (S, K, MS, TA,) or هَجُسَ , (Msb,) inf. n. هَجْسٌ, (Msb, TA,) The thing fell into, or occurred to, or bestirred itself in, his mind, or the mind; or occurred to his mind, or the mind, after having been for- gotten; syn. وَقَعَ and خَطَرَ; (Msb;) or, of the phrase in the A and that in the K, خَطَرَ بِبَالِهِ, (A, K,) and وَقَعَ فِى خَلَدِهِ: (TA:) or هَجْسٌ signifies [the thing's] talking, or suggesting something, to the person's mind, in his bosom; expl. by the words أَنْ يُحَدِّثَ نَفْسَهُ فِى صَدْرِهِ; like وِسْوَاسٌ: (K, * TA:) and hence the phrase in a trad., وَمَا يَهْجِسُ فِى الضَّمَائِرِ, meaning, and what falls into, or occurs in, and bestirs itself in, the minds, (يَخْطُرُ بِهَا,) and revolves therein, of matters of discourse, and of thoughts: (TA:) or هَجَسَ فِى صَدْرِى شَىْءٌ signifies i. q. حَدَسَ [app. meaning a thing came at random into my mind]: (S, L:) and you say also, هَجَسَ فى نَفْسِى [it fell into, or occurred to, my mind: &c.] (TA.)

تَهَجَّسَ
5 تَهَجَّسَ ذ I. q. أَقَامَ. (T, art. عرص.)

هَجْسٌ
هَجْسٌ ذ A low voice, or sound, (نَبْأَةٌ,) which one hears but does not understand. (S.) ― -b2- See also هَاجِسٌ.

هَاجِسٌ
هَاجِسٌ ذ A thing, or an idea, or object of thought, or an opinion, coming at random into, falling into, occurring to, or bestirring itself in, the mind; (S, A, * Msb;) syn. خَاطِرٌ: (S, TA:) an epithet in which the quality of a subst predominates: (TA:) and ↓ هَجْسٌ also signifies anything falling into, or occurring to, the mind; (Lth, K:) pl. of the former, هَوَاجِسُ. (A, TA.)

##### Türkçe

**هَجَسَ الشَّىْءُ فِى قَلْبِهِ**
1 **هَجَسَ الشَّىْءُ فِى قَلْبِهِ** ذ, (A,) yahut **فِى صَدْرِهِ**, (K,) yahut **بِالقَلْبِ**, (Msb,) muzârîsi **هَجِسَ**, (S, K, MS, TA,) yahut **هَجُسَ**, (Msb,) mastarı **هَجْسٌ**, (Msb, TA,) Şey onun zihnine, yahut zihne düştü; yahut onun zihninde, yahut zihinde vuku buldu; yahut unutulmuş olduktan sonra onun zihnine, yahut zihne vuku buldu; eşanlamlısı **وَقَعَ** ve **خَطَرَ**; (Msb;) yahut A’daki ibarenin ve K’daki ibarenin [karşılığı] **خَطَرَ بِبَالِهِ**, (A, K,) ve **وَقَعَ فِى خَلَدِهِ**’dir: (TA:) yahut **هَجْسٌ**, [şeyin] kişinin zihnine, bağrında, konuşması yahut bir şeyi telkin etmesi demektir; **أَنْ يُحَدِّثَ نَفْسَهُ فِى صَدْرِهِ** sözleriyle açıklanır; **وِسْوَاسٌ** gibidir: (K, * TA:) ve bundan dolayı bir rivayetteki **وَمَا يَهْجِسُ فِى الضَّمَائِرِ** ibaresi, “ve konuşma konularından ve düşüncelerden, zihinlere düşen yahut zihinlerde vuku bulan ve kıpırdanan (يَخْطُرُ بِهَا) ve onların içinde dönüp duran şey” mânâsınadır: (TA:) yahut **هَجَسَ فِى صَدْرِى شَىْءٌ**, **حَدَسَ** ile aynı mânâdadır: (S, L:) ve ayrıca şöyle de dersin: **هَجَسَ فى نَفْسِى** [o benim zihnime düştü, yahut benim zihnimde vuku buldu: vb.]. (TA.)

**تَهَجَّسَ**
5 **تَهَجَّسَ** ذ, **أَقَامَ** ile aynı mânâdadır. (T, madde **عرص**.)

**هَجْسٌ**
**هَجْسٌ** ذ, kişinin işittiği fakat anlamadığı alçak bir ses yahut sestir, (**نَبْأَةٌ**). (S.) ― -b2- Ayrıca **هَاجِسٌ**’e bak.

**هَاجِسٌ**
**هَاجِسٌ** ذ, zihne rastgele gelen, zihne düşen, zihinde vuku bulan yahut zihinde kıpırdanan bir şey, yahut bir fikir, yahut düşünce nesnesi, yahut bir görüştür; (S, A, * Msb;) eşanlamlısı **خَاطِرٌ**: (S, TA:) bir isimden türeyen niteliğin baskın olduğu bir sıfattır: (TA:) ve aşağıdaki **هَجْسٌ** da zihne düşen yahut zihinde vuku bulan herhangi bir şey mânâsına gelir; (Lth, K:) ilkinin çoğulu **هَوَاجِسُ**’tur. (A, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَجس
هَجس I ,  U ( n. ac. هَجْس 1 )
a.  [ Fī ], Occurred, came into ( the mind of ).

b.  Soliloquized, murmured to himself.

c.  Prevented; repelled.

اِنْهَجَسَ
اِنْهَجَسَ VII ,
a.  Abstained, refrained; desisted.

هَجْس
هَجْس 1 ,
a.  Murmur, mutter.

b.  see 21 .

هَاْجِس
هَاْجِس 21 , ( pl. هَوَاْجِسُ 41 ),
a.  Thought, idea; suggestion.

هَجِيْسَة
هَجِيْسَة 25t ,
a.  Sour milk.

هَجَّاْس
هَجَّاْس 28 ,
a.  Lion.

تَهَجَّسَ
N. Ag. تَهَجَّسَ V ,
a.  Azyme, unleavened bread.

وَقَعُوا فِي مَهْجُوْس مِن أَلْأَمْر
وَقَعُوا فِي مَهْجُوْس مِن أَلْأَمْر
a.  They have fallen into difficulties.

##### Türkçe

**هَجس**
**هَجس** I , U ( n. ac. **هَجْس** 1 )
a. [ Fī ], (zihne) vuku buldu, (zihne) geldi.

b. Kendi kendine konuştu, kendi kendine mırıldandı.

c. Men etti; defetti.

**اِنْهَجَسَ**
**اِنْهَجَسَ** VII ,
a. Çekindi, sakındı; vazgeçti.

**هَجْس**
**هَجْس** 1 ,
a. Mırıltı, mırıldanma.

b. 21’e bak.

**هَاْجِس**
**هَاْجِس** 21 , ( pl. **هَوَاْجِسُ** 41 ),
a. Düşünce, fikir; telkin.

**هَجِيْسَة**
**هَجِيْسَة** 25t ,
a. Ekşi süt.

**هَجَّاْس**
**هَجَّاْس** 28 ,
a. Aslan.

**تَهَجَّسَ**
N. Ag. **تَهَجَّسَ** V ,
a. Mayasız, mayalanmamış ekmek.

**وَقَعُوا فِي مَهْجُوْس مِن أَلْأَمْر**
**وَقَعُوا فِي مَهْجُوْس مِن أَلْأَمْر**
a. Zorluklara düşmüşlerdir.
