# هجس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هجس

هجس الشيء في صدره يهجس، من حد ضرب، هجسا: خطر بباله ووقع في خلده، ومنه حديث قباث: وما هو إلا شيء هجس في نفسي، أو هو، أي الهجس: أن يحدث نفسه في صدره، مثل الوسواس، ومنه الحديث: وما يهجس في الضمائر، أي يخطر بها، ويدور فيها من الأحاديث والأفكار. وهجس في صدري شيء يهجس، أي حدس. والهجس، بالفتح: النبأة من صوت تسمعها ولا تفهمها، نقله الجوهري. وكل ما وقع في خلدك فهو الهجس، عن الليث. والهجيسي، كنميري: فرس لبني تغلب، قال أبو عبيدة: هو ابن زاد الركب. قلت: وزاد الركب: فرس الأزد، الذي دفعه إليهم سليمان النبي صلى الله عليه وسلم، وهو أبو الديناري، وجد ذي العقال. والهجاس ككتان: الأسد، نقله الصاغاني، وزاد المؤلف المتسمع، صفة. وفي النوادر: هجسه: رده عن الأمر، وقيل: عاقه، فانهجس فارتد. ويقال: وقعوا في مهجوس من الأمر، أي في ارتباك واختلاط وعماء منه، والذي في نص ابن الأعرابي: في مهجوسة، وقال غيره: في مرجوسة، وهو الأعرف، وقد ذكر في موضعه. والهجيسة- كسفينة-: الغريض، وهو اللبن المتغير في السقاء والخامط والسامط مثله، وهو أول تغيره، قال الأزهري: والذي عرفته بهذا المعنى الهجيمة، وأظن الهجيسة تصحيفا، قال الصاغاني: والذي يدل على صحة قول أبي زيد حديث عمر، رضي الله تعالى عنه، أن السائب بن الأقرع قال: حضرت طعامه فدعا بلحم عبيط، وخبز متهجس، أي فطير لم يختمر عجينه، أصله من الهجيسة، ثم استعمل في غيره، ورواه بعضهم متهجش، بالشين المعجمة. قال ابن الأثير: وهو غلط. ومما يستدرك عليه: الهاجس: الخاطر، صفة غالبة غلبة الأسماء، والجمع الهواجس.

### Türkçe

**هجس** şey, göğsünde **يهجس** eder; **حد ضرب** babından; **هجسا**: aklına geldi ve hatırına düştü. Ondan, **قباث** hadisi: “O, ancak nefsimde **هجس** eden bir şeydir”; yahut o, yani **الهجس**: göğsünde kendi kendine konuşmasıdır; **الوسواس** gibi. Ondan hadis: “Ve **الضمائر**de **يهجس** eden (şey)”; yani onlara hatıra gelir ve onlarda hadislerden ve fikirlerden dolaşır. “Göğsümde bir şey **يهجس** etti”; yani **حدس** etti. Ve **الهجس**, fetha ile: işittiğin ve anlamadığın sesten bir **النبأة**; onu **الجوهري** nakletti. Ve hatırına düşen her şey, **الهجس**tir; **الليث**’ten. Ve **الهجيسي**, **كنميري** gibi: **بني تغلب**’e ait bir at; **أبو عبيدة** dedi: o, **زاد الركب**’in oğludur. Dedim: ve **زاد الركب**: **الأزد**’in atıdır; onu onlara **سليمان النبي صلى الله عليه وسلم** verdi; ve o, **أبو الديناري**’nin babasıdır ve **ذي العقال**’ın dedesidir. Ve **الهجاس** **ككتان**: aslan; onu **الصاغاني** nakletti; ve müellif “**المتسمع**”ı ekledi; sıfat. Ve **النوادر**’de: **هجسه**: onu işten geri çevirdi; ve denildi: onu engelledi; böylece **فانهجس** etti de geri döndü. Ve denilir: işten bir **مهجوس** içine düştüler; yani ondan bir şaşkınlık ve karışıklık ve kapalılık içine. Ve **ابن الأعرابي**’nin nassında olan: **مهجوسة** içinde; ve başkası dedi: **مرجوسة** içinde; ve o daha bilinenidir; ve yerinde zikredilmiştir. Ve **الهجيسة** -**كسفينة**-: **الغريض**; o, kırbada değişmiş süt ve **الخامط** ve **السامط** onun gibidir; ve o, onun değişmesinin ilkidir. **الأزهري** dedi: bu mânâ ile bildiğim **الهجيمة**dir; ve zannederim **الهجيسة** bir tashiftir. **الصاغاني** dedi: **أبو زيد**’in sözünün sıhhatine delâlet eden, **عمر** hadisi, **رضي الله تعالى عنه**: **السائب بن الأقرع** dedi ki: “Onun yemeğinde hazır bulundum; derken **لحم عبيط** ile çağırdı ve **خبز متهجس** (ile)”; yani hamuru mayalanmamış, kabarmamış **فطير**; aslı **الهجيسة**’dendir; sonra başkasında kullanıldı. Ve bazıları onu **متهجش** diye rivayet etti; **بالشين المعجمة** ile. **ابن الأثير** dedi: ve o bir yanlıştır. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الهاجس**: **الخاطر**; isimlerin galebesiyle galip bir sıfat; cem‘i **الهواجس**.
