# هجس — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC%D8%B3/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B3.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: هجس

ه ج س
هجس ، سهج
استعمل من وجوهه : هجس ، سهج .
هجس : قال الليث : الهَجْسُ : ما وَقَع في خَلدِك . يقال : هَجَس في قلبي هَمٌّ وأَمرٌ ، وأنشد :
فطأطأَتِ النّعامةُ مِنْ بَعيدٍ
وقد وقَّرْتُ هاجِسَها وهَجْسى
النعامة : فرسُه .
وقال أبو عُبَيدة : الهِجِّيسي : ابن زادِ الرَّكب ، وهو اسمُ فرسٍ معروف .
وقال أبو زيد في ( نوادره ) : الهَجِيسة : الغَرِيض من اللّبن في السِّقاء .
قال : والخامط والسَّامط مثله ، وهو أول تغيُّره .
قلت : والذي أَعرِفه في الألبان بهذا المعنى الهَجِيعة ، ولا أدرِي الهَجِيسة لغة بمعناها أو صَحَّفه الكاتب .
وفي ( النوادر ) : هَجَسني عن كذا فانْهَجَسْتُ : أي ردّني فارتددْت .
وروى حماد بنُ سَلمة عن عطاء عن السائب ابن الأقرع قال : حضرتُ طعامَ عمرَ فدعا بلَحْم غليظ وخُبز مُتَهجِّس ، قالوا : المتهجس من الخُبز : الغليظ الذي لم يختمِر عَجينُه .
ورُوي لأبي زيد : الهجيسة : الغَريض من اللَّبن .
سهج : أهمله الليث ، وهو من كلام العرب معروف .
روى أبو عُبَيد عن الأصمعي : رِيحٌ سَهُوج وسَيْهُوج ، وهي الشديدة .
وأنشد ابن السكيت :
يا دَارَ سَلْمى بين دَاراتِ العُوجْ
جَرتْ عليها كلُّ رِيحٍ سَيْهُوجْ
وقال أبو سعيد : خطيب مسهج ومِسْهك ، ورِيحٌ سَيْهُوج وسَيْهوك . قال : والسَّهَك والسّهَج : مَرُّ الرِّيح .
وقال أبو عمرو : المِسْهج : الذي يَنطق في كل حق وباطل .
أبو عبيد : الأساهِيُّ والأساهِيجُ : ضُرُوبٌ مختلفةٌ من السَّير .

### Türkçe

ه ج س
**هجس** , **سهج**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **هجس** , **سهج** .

**هجس** : Leys dedi: **الهَجْسُ**: senin hatırına düşen şeydir. Denilir: “Kalbimde bir keder ve bir iş **هَجَس** etti.”, ve şu beyit okunmuştur:
فطأطأَتِ النّعامةُ مِنْ بَعيدٍ
وقد وقَّرْتُ هاجِسَها وهَجْسى
**النعامة**: onun atıdır.

Ebû ʿUbeyde dedi: **الهِجِّيسي**: kervanın azığının oğlu; ve o, bilinen bir atın adıdır.

Ebû Zeyd (Nevâdir’inde) dedi: **الهَجِيسة**: kırbada sütün tazesi.
Dedi: **والخامط** ve **السَّامط** onun gibidir; ve o, onun değişmesinin başlangıcıdır.
Dedim: Sütlerde bu mânâ ile benim bildiğim **الهَجِيعة**’dır; ve **الهَجِيسة** onun mânâsıyla bir dil midir, yoksa kâtip onu tashîf mi etti, bilmiyorum.

(Nevâdir)’de: “Beni şundan **هَجَسني** etti de ben **انْهَجَسْتُ**”: yani beni geri çevirdi de ben geri döndüm.

Hammâd b. Seleme, ʿAtâ’dan, o da es-Sâib b. el-Akraʿ’dan rivayet etti; dedi: “ʿUmer’in yemeğinde hazır bulundum; kalın et ve **مُتَهجِّس** ekmek çağırdı.” Dediler: ekmekten **المتهجس**: hamuru mayalanmamış olan kalın olandır.

Ebû Zeyd’den rivayet olundu: **الهجيسة**: sütün tazesi.

**سهج** : Leys onu ihmal etti; ve o, Arapların sözünden bilinen bir şeydir.

Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den rivayet etti: **رِيحٌ سَهُوج** ve **سَيْهُوج**; ve o, şiddetli olandır.

İbnü’s-Sikkît şu beyiti okudu:
يا دَارَ سَلْمى بين دَاراتِ العُوجْ
جَرتْ عليها كلُّ رِيحٍ سَيْهُوجْ

Ebû Saʿîd dedi: **خطيب مسهج** ve **مِسْهك**; ve **رِيحٌ سَيْهُوج** ve **سَيْهوك**. Dedi: **السَّهَك** ve **السّهَج**: rüzgârın acısıdır.

Ebû ʿAmr dedi: **المِسْهج**: her hak ve bâtılda konuşan kimsedir.

Ebû ʿUbeyd: **الأساهِيُّ** ve **الأساهِيجُ**: yürüyüşün çeşitli türleridir.
