# هجع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: هجع

الهُجُوعُ: النوْم ليْلاً. هَجَعَ يَهْجَعُ هُجُوعاً: نامَ، وقيل نام بالليلِ خاصّة، وقد يكون الهجُوعُ بغير نوم؛ قال زهير بن أَبي سُلْمَى:قَفْرٌ هَجَعْتُ بها ولَسْتُ بنائِمٍ،
وذِراعُ مُلْقِيةِ الجِرانِ وسادي
وقوم هُجَّعٌ وهُجوعٌ، ونساء هُجَّعٌ وهُجوعٌ وهَواجِعُ، وهَواجِعاتٌ جمع الجمع. والتَّهْجاعُ: النومةُ الخفيفةُ؛ قال أَبو قَيْسِ بن الأَسْلَتِ:قد حَصَّتِ البَيْضةُ رَأْسِي، فما
أَطْعَمُ نَوْماً غيرَ تَهْجاعِ
وهَجَّعَ القومُ تَهْجِيعاً أَي نَوَّمُوا. ومَرَّ هَجِيعٌ من الليلِ أَي ساعةٌ مثل هَزِيع؛ حكي عن ثعلب. ويقال: أَتيت فلاناً بعد هَجْعةٍ أَي بعد نَوْمةٍ خفيفةٍ من أَوّل الليل. وفي حديث الثوري: طَرَقَني بعد هَجْعٍ. من الليلِ؛ الهَجْعُ والهَجْعةُ والهَجِيعُ: طائفةٌ من الليل، والهِجْعةُ منه كالجِلْسةِ من الجلوس.
ابن الأَعرابي: يقال للرجُلِ الأَحْمَقِ الغافِلِ عما يُرادُ به هِجْعٌ وهِجْعةٌ وهُجَعةٌ ومِهْجَعٌ، وأَصله من الهُجُوعِ النوم. ورجل هُجَعةٌ، مِثلُ هُمَزةٍ، وهُجَعٌ ومِهجَعٌ للغافِل الأَحمَقِ السَّرِيعِ الاسْتِنامةِ إِلى كلّ أَحَدٍ. والهَجِعُ: الأَحْمَقُ. وهَجَعَ جُوعُه مثل هَجأَ إِذا انكسر ولم يشبع بعد. وهَجَعَ غَرَثُه وهَجأَ إِذا سكن. وأَهْجَعَ فلانٌ غَرَثَه إِذا سكَّن ضَرَمَه مثل أَهْجَأَ.
ومِهْجَعٌ: اسم رجل.

### Türkçe

**الهُجُوعُ**: geceleyin uyku. **هَجَعَ يَهْجَعُ هُجُوعاً**: uyudu; ve denildi ki: özellikle geceleyin uyudu; ve **الهُجُوعُ** uyku olmaksızın da olabilir; Züheyr b. Ebî Sülmâ dedi ki:
Issız bir yer; onda **هَجَعْتُ** ve ben uyuyan değilim,
ve boynu yere koyanın önkolu yastığımdır.

Ve bir kavim **هُجَّعٌ** ve **هُجوعٌ**; ve kadınlar **هُجَّعٌ** ve **هُجوعٌ** ve **هَواجِعُ**; ve **هَواجِعاتٌ** cem‘in cem‘idir. Ve **التَّهْجاعُ**: hafif uyku; Ebû Kays b. el-Eslet dedi ki:
Miğfer başımı yaraladı; artık ben
**تَهْجاعِ** dışında bir uyku tatmam.

Ve **هَجَّعَ** kavim **تَهْجِيعاً** yani uyuttular. Ve geceden bir **هَجِيعٌ** geçti, yani **هَزِيع** gibi bir saat; Sa‘leb’den nakledildi. Ve denilir: falana bir **هَجْعةٍ**’den sonra geldim, yani gecenin evvelinden hafif bir uykudan sonra. Ve Sevrî’nin hadisinde: geceden bir **هَجْعٍ**’den sonra bana geldi. **الهَجْعُ** ve **الهَجْعةُ** ve **الهَجِيعُ**: geceden bir taife (bölüm); ondan **الهِجْعةُ**, oturuştan **الجِلْسةِ** gibidir.

İbn el-A‘râbî: denilir ki, kendisiyle murad edilenden gafil olan ahmak adama **هِجْعٌ** ve **هِجْعةٌ** ve **هُجَعةٌ** ve **مِهْجَعٌ**; ve aslı **الهُجُوعِ** (uyku)dan’dır. Ve adam **هُجَعةٌ**, **هُمَزةٍ** misli; ve **هُجَعٌ** ve **مِهجَعٌ** gafil ahmak için; her birine çabucak güvenip dayanandır. Ve **الهَجِعُ**: ahmak. Ve **هَجَعَ** onun açlığı, **هَجأَ** gibi; kırıldığı ve sonra doymadığı zaman. Ve **هَجَعَ** onun şiddetli açlığı ve **هَجأَ**; sakinleştiği zaman. Ve falan **أَهْجَعَ** onun şiddetli açlığını; alevlenmesini sakinleştirdiği zaman; **أَهْجَأَ** gibi.

Ve **مِهْجَعٌ**: bir adamın adıdır.
