# هجع — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B9/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC%D8%B9/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B9.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: هجع

باب العين والهاء مع الجيم
عهج ، عجه ، هجع ، جعه
استعمل وجوهه : عهج ، عجه ، هجع ، جعه .
عهج : أبو عبيد عن أبي عمرو الشيباني :
العَوهج : الظَّبية الطويلة العنق .
وقال الليث : يقال للناقة الفتية عَوهَج . ويقال للنعامة عوهج . وقال العجاج :
في شملةٍ أو ذات زِفَ عوهجا
كأنه أراد الطَّويلة الرجلين .
وروى أبو تراب للأصمعيّ أنه قال : العَهج والعوهج : الطويلة .
عجه : أهمله الليث .
وقرأت في كتاب ( الجيم ) لابن شميل : عجهت بين فلان وفلان ، معناه أنه أصابهما حتى وقعت الفُرقة بينهما .
قال : وقال أعرابيّ : أندرَ الله عينَ فلان ، لقد عجَّهَ بين ناقتي وولدها .
قلت : وهذا حرفٌ غريب لا أحفظه لغير النضر ، وهو ثقة .
هجع : يقال أتيت فلاناً بعد هَجْعة ، أي بعد نومة خفيفة من أوّل الليل . وقد هجع يهجع هجوعاً ، إذا نام . وقومٌ هجوع ، ونسوةٌ هُجَّع وهواجع .
وروى ابن حبيب عن ابن الأعرابي : يقال للرجل الأحمق الغافل عما يراد به : هِجْع وهِجعة ، وهُجَعة ، ومِهجَع وأصله من الهُجوع وهو النوم .
وقال أبو تراب : مضى هجيعٌ من الليل وهزيعٌ ، بمعنًى واحد . قال : وقال ابن الأعرابي : هجَع غَرَثُه وهَجَأَ ، إذا سكن . قال : وقال ابنُ شميل : هجع جوعُ الرجل يهجع هَجعاً ، أي انكسر جوعُه ولم يشبع بعدُ . قال : وهجأ فلان غَرَثَه وهجعَ غرثَه ، وهجأ غرثُه أيضاً . قال : وأهجع غرثَه وأهجأه ، إذا سكَّن ضَرَمه .
قال : وهجّع القومُ تهجيعاً ، إذا نوّموا .
قلت : وسمِعت أعرابياً من بني تميم يقول : هجعنا هجعةً خفيفةً وقتَ السَّحَر .
جعه : الجِعَة من الأشربة . وهو عندي من الحروف الناقصة ، وقد أخرجتُه في معتل العين والجيم فأوضحته .

### Türkçe

باب العين والهاء مع الجيم
عهج ، عجه ، هجع ، جعه
Şu vecihleri kullanılmıştır: **عهج** ، **عجه** ، **هجع** ، **جعه** .

**عهج**: Ebû Ubeyd, Ebû Amr eş-Şeybânî’den:
**العَوهج**: boynu uzun ceylan.
Leys dedi: Genç deveye **عَوهَج** denir. Devekuşuna da **عوهج** denir. A‘câc dedi:
في شملةٍ أو ذات زِفَ عوهجا
Sanki iki bacağı uzun olanı kastetmiştir.
Ebû Turâb, Asma‘î için şöyle rivayet etti: O dedi ki: **العَهج** ve **العوهج**: uzun olan (dişi).

**عجه**: Leys onu ihmal etti.
İbn Şümeyl’in ( **الجيم** ) kitabında okudum: **عجهت** falan ile falan arasında; manası: ikisine de isabet etti de aralarında ayrılık vuku buldu.
Dedi ki: Bir bedevî dedi: Allah falanın gözünü kör etsin; gerçekten o, dişi devem ile yavrusu arasına **عجَّهَ** etti.
Dedim: Bu, garip bir harftir; Nadr’dan başkası için onu ezberlemiyorum; o ise sika (güvenilir)dir.

**هجع**: Denir ki: Falana bir **هَجْعة**’den sonra geldim; yani gecenin evvelinden hafif bir uykudan sonra. **هجع** **يهجع** **هجوعاً**; uyuduğu zaman. Bir kavim **هجوع**; kadınlar **هُجَّع** ve **هواجع**.
İbn Habîb, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: Kendisiyle murad edilenden gafil ahmak adama **هِجْع** ve **هِجعة** ve **هُجَعة** ve **مِهجَع** denir; aslı **الهُجوع**dan, o da uykudur.
Ebû Turâb dedi: Geceden bir **هجيعٌ** ve bir **هزيعٌ** geçti; tek bir manada. Dedi ki: İbnü’l-A‘râbî dedi: **هجَع** onun **غَرَثُه**’u ve **هَجَأَ**; sakinleştiği zaman. Dedi ki: İbn Şümeyl dedi: Adamın açlığı **هجع** **يهجع** **هَجعاً**; yani açlığı kırıldı, henüz doymadı. Dedi ki: Falan, **غَرَثَه**’unu **هجأ** etti ve **غرثَه**’unu **هجع** etti; **غرثُه** da **هجأ** etti. Dedi ki: **أهجع** onun **غرثَه**’unu ve **أهجأه**; hararetini sakinleştirdiği zaman.
Dedi ki: Kavim **هجّع** etti **تهجيعاً**; uyuttukları zaman.
Dedim: Benî Temîm’den bir bedevîyi işittim, diyordu ki: Seher vaktinde hafif bir **هجعةً** ile uyuduk.

**جعه**: **الجِعَة** içeceklerdendir. O, benim yanımda eksik harflerdendir; onu **معتل العين والجيم** içinde çıkardım da onu açıkladım.
