# هج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هج

هَجَّتِ النَّارُ
1 هَجَّتِ النَّارُ ذ aor. هَجِ٣َ , inf. n. هَجِيجٌ and هَجٌّ; (L;) The fire burned fiercely, or intensely; or flamed, or blazed. or burned without smoke, fiercely, or intensely or, made a noise, or sound: هَجِيجُِ النَّار being the same as أَجِيجُهَا, (S, L, K) like as هَرَاقَ is the same as أَرَاقَ (S, L,) or, burned, and caused a sound, or noise, to be heard by its burning. (L.) -A2- See art. عَجَّ, last para.

هجّج النَّارَ
2 هجّج النَّارَ ذ He made the fire to burn fiercely, or intensely; or to flame, or blaze, or burn without smoke, fiercely, or intensely: or, to make a noise, or sound, or to burn so as to cause a sound, or noise. to be heard by its burning. (L.) ― -b2- هجّج He (a camel) had his eyes sunk in his bead by reason of hanger or thirst or fatigue; not by their natural formation. (Lth, As.) ― -b3- هَجَّجَتْ عَيْنُهٌ [so in three copies of the S, and in the L; not هَجَّتْ, as Golius seems to have found it written in a copy of the S;] His eye became sunk in its socket, (As, S) In the saying of the daughter of El-Khuss, when she was asked how she knew a she-camel to be pregnant, أَرَى العَيْنَ هَاجّْ وَالسَّنَامَ رَاجّْ وَتَمْشِى فَتُفَاجّْ [I see the eye to have become sunk, and the hump to have shaken, or moved to and fro, and she walks, and straddles in doing so], هاجّ may be [an act. part. n.] formed from هَجَّتْ, although this form of the verb be not used; and she makes العين masc., meaning thereby العُضْو or الطَّرْف; for properly she should have said هَاجَّة: or هاجّ is used [instead of هَجَّجَّتْ] in im-cation of راجّ [and تفاجّ]. (L.)

هاجّ فِى هَدِيرِهِ
3 هاجّ فِى هَدِيرِهِ ذ He (a camel) made his braying to reciprocate. (L.)

4 أَهْجَ٣َ see عَجَّ last paragraph

اهتجّ فِيهِ
8 اهتجّ فِيهِ ذ He persevered (تَمَادى) in it, K. i. e., in his judgment, not listening to the (??) of any one. (TA.)

استهجّ
10 استهجّ ذ He followed his own judgment. (K,) whether erring or taking a right (??) without consulting any one. (TA.)

R. Q. 1  هَجْهَجَ بالسَّبْعِ (S, K,) and السَّبْع, (L,) He cried one to the lion or others (??) of prey, (S, K,) and chid him, in order that he ought refrain, forbear, or abstain (S) [See هَجِ ― -b2- هَجْهَجَ بِالْجَمَلِ He chid the camel, saying to him هِيج; (K;) [in the CK. هِيجَ, see art هيج:]) or هيجْ; (accord. to the TA;) [but it occurs in a verse written هيج ] and in like manner بالنَّاقَةِ, the she-camel (L.) ― -b3- هَجْهَجَ فِى هَدِيرِهِ, said of a stallion-camel, (S) He make a vehement noise in his braying. (L.)

هَجٍ
هَجٍ ذ and هَجْ, (S, K,) like as one says نَخٍ and بَخْ, (S,) or هِجِى. as related by Lh, (L,) and هَجا (K,) or هَجٍ هَجٍ and هَجْ هجْ and ??. (Az,) Cries by which one chides a dog. (S, K,) and a lion, and a wolf, &c., to quiet him: (Az:) and sometimes one says هَجَا هَجَا (ISd,) and, if he please, هَجا, once, (Az) to chide camels (ISd, Az) and هَجْ, or هَج at the end of a verse is a cry by which a she-camel is chidden. (L.) For هَجْ هَجْ, one also says جَهْ جَهْ, by transposition. (L.)

هَجْهَجْ
هَجْهَجْ ذ , (K,) and هَجْهَجَ, (S,) but the latter is only used by poetic licence, (K,) A cry by which sheep or goats (and a dog, Az,) are (??), or checked, or urged, (S, K.)

هَجْهَجَةٌ
هَجْهَجَةٌ ذ A word imitative of the cry of a man when he cries out to a lion. (Lth) [See هَج]

هَجَاجٌ
هَجَاجٌ ذ One in whom is no good. (L, art. عَجَّاج.)

هَجَاجَيْكَ
هَجَاجَيْكَ ذ , (As, S, K,) as also هَدَاذَيْكَ, (As, S,) in the dual number. like دَوَالَيْكَ and حَوَالَيْك, (TA,) supposing [it to be addressed to] two [persons], (As, S, K,) or هجاجيك هُمُنَا وَهُهُنَا i. e., Refrain thou! or forbear thou! or abstain thou! (TA;) said to people when one desires their refraining, or forbearing, or abstaining, from a thing: (As, S, K:) and to a lion, and a wolf, &c., to quiet him. (Lh.)

رَكِبَ هَجَاجَ
رَكِبَ هَجَاجَ ذ , (indecl., S,) and هَجَاجِ, [in form], like قَطَامِ, (S, K,) or ركب مِنْ أَمْرِهِ هجاج, and ركب هَجَاجَيْهِ, in the dual. form, (TA,) He went at random, or heedlessly, without any certain aim, or object; or went his own way, without consideration, not obeying a guide to the right course; or pursued a headlong, or rash, course. (S, K.)

هَجِيجٌ
هَجِيجٌ ذ (S, K) and ↓ اِهْجِيجٌ (K) A deep valley: (S, K:) or deep, as an epithet, applied to a valley: of the dial. of El-Yemen: pl. [of the former] هُجَّانٌ. (TA.)

هَجَاجَةٌ
هَجَاجَةٌ ذ , (K,) without the art. ال, (TA,) or رَجُلٌ هَجَاجَةٌ, (S,) and ↓ هَجْهَاجٌ and ↓ هَجْهَاجَةٌ, (K,) A stupid, or foolish, man; one of little sense: (S, K:) and the first, one who consults not any one, but follows his own judgment whether he err or take a right course: (Sh:) or without heart and without intellect or intelligence: (AA in TA, art. رع:) and the second, a rude, coarse, or churlish, and stupid, or foolish, man: (K:) and the third, a man of much evil, or mischief, and of little understanding: or, accord. to AZ, of no understanding, and of no judgment. (TA.)

هَجْهَاجٌ
هَجْهَاجٌ ذ A camel that brays vehemently. (K.) A word imitative of the sound which a stallioncamel makes in his braying. (TA.) ― -b2- هَجْهَاجٌ Wont to take fright, and to run away. (S, K.) ― -b3- See هَجَاجَةٌ.

هَجْهَاجَةٌ
هَجْهَاجَةٌ ذ : see هَجَاجَةٌ.

عَيْنٌ هَاجَّةٌ
عَيْنٌ هَاجَّةٌ ذ , (S, L,) and ↓ مُهَجِّجَةٌ, (L,) An eye sunk in its socket. (S, L.) [See 2.]

مُهَجْهِجٌ
مُهَجْهِجٌ ذ and مُهَجْهِجَةٌ A person chiding a lion by a cry. (L.) [See هِجٍ.]

مُهَجِّجَةٌ
مُهَجِّجَةٌ ذ : see هَاجَّةٌ.

### Türkçe

هَجَّتِ النَّارُ
1 **هَجَّتِ النَّارُ** ذ aor. **هَجِ٣َ**, inf. n. **هَجِيجٌ** ve **هَجٌّ**; (L;) Ateş şiddetle yahut yoğun bir şekilde yandı; yahut alevlendi, yahut parladı; yahut dumansız olarak, şiddetle yahut yoğun bir şekilde yandı: yahut bir gürültü yahut ses çıkardı: **هَجِيجُِ النَّار** bunun **أَجِيجُهَا** ile aynı olmasıdır, (S, L, K) tıpkı **هَرَاقَ**’ın **أَرَاقَ** ile aynı olması gibi (S, L,) yahut, yandı ve yanması sebebiyle bir ses yahut gürültünün işitilmesine sebep oldu. (L.) -A2- md. **عَجَّ**’ye bak, son paragraf.

هجّج النَّارَ
2 **هجّج النَّارَ** ذ O, ateşi şiddetle yahut yoğun bir şekilde yaktırdı; yahut alevlendirdi, yahut parlattı, yahut dumansız olarak, şiddetle yahut yoğun bir şekilde yaktırdı: yahut bir gürültü yahut ses çıkarttırdı; yahut yanması sebebiyle bir ses yahut gürültünün işitilmesine sebep olacak şekilde yaktırdı. (L.) ― -b2- **هجّج** O (bir deve) açlık yahut susuzluk yahut yorgunluk sebebiyle gözleri başında çökmüş oldu; tabii yaratılışları sebebiyle değil. (Lth, As.) ― -b3- **هَجَّجَتْ عَيْنُهٌ** [S’nin üç nüshasında ve L’de böyledir; Golius’un S’nin bir nüshasında yazılı bulmuş göründüğü gibi **هَجَّتْ** değildir;] Onun gözü yuvasında çöktü, (As, S) El-Huss’un kızının, bir dişi devenin gebe olduğunu nasıl bildiği sorulduğunda söylediği sözde: **أَرَى العَيْنَ هَاجّْ وَالسَّنَامَ رَاجّْ وَتَمْشِى فَتُفَاجّْ** [Gözü çökmüş görüyorum, ve hörgücü sallanmış yahut sağa sola hareket etmiş, ve yürür de yürürken bacaklarını açar], **هاجّ** [bir ism-i fâil] **هَجَّتْ**’ten yapılmış olabilir; her ne kadar fiilin bu kalıbı kullanılmıyor olsa da; ve o, **العين**’i müzekker yapar; bununla **العُضْو** yahut **الطَّرْف**’ı kasteder; çünkü aslında **هَاجَّة** demesi gerekirdi: yahut **هاجّ**, **راجّ** [ve **تفاجّ**] ile uyum sağlamak için [**هَجَّجَّتْ** yerine] kullanılır. (L.)

هاجّ فِى هَدِيرِهِ
3 **هاجّ فِى هَدِيرِهِ** ذ O (bir deve) böğürmesini karşılıklı kıldı. (L.)

4 **أَهْجَ٣َ** md. **عَجَّ**’ye bak, son paragraf

اهتجّ فِيهِ
8 **اهتجّ فِيهِ** ذ O, onda sebat etti (**تَمَادى**), K. yani, hükmünde; hiç kimsenin (??)ine kulak vermeyerek. (TA.)

استهجّ
10 **استهجّ** ذ O, kendi hükmüne uydu. (K,) ister yanılarak ister doğru (??) alarak, hiç kimseye danışmaksızın. (TA.)

R. Q. 1  **هَجْهَجَ بالسَّبْعِ** (S, K,) ve **السَّبْع**, (L,) O, aslana yahut diğer (??) yırtıcılara seslendi, (S, K,) ve onu azarladı; onun geri durması, sakınması yahut kaçınması için: (S) [**هَجِ**’e bak ― -b2- **هَجْهَجَ بِالْجَمَلِ** O, deveye **هِيج** diyerek çıkıştı; (K;) [CK’de **هِيجَ**; md. **هيج**’e bak:]) yahut **هيجْ**; (TA’ya göre;) [fakat bir beyitte **هيج** yazılı olarak vârid olur] ve aynı şekilde **بالنَّاقَةِ**, dişi deveye. (L.) ― -b3- **هَجْهَجَ فِى هَدِيرِهِ**, aygır deve hakkında söylenir, (S) O, böğürmesinde şiddetli bir gürültü yaptı. (L.)

هَجٍ
**هَجٍ** ذ ve **هَجْ**, (S, K,) tıpkı kişinin **نَخٍ** ve **بَخْ** demesi gibi, (S,) yahut Lh’nin rivayet ettiği üzere **هِجِى**. (L,) ve **هَجا** (K,) yahut **هَجٍ هَجٍ** ve **هَجْ هجْ** ve ??. (Az,) Köpeğe çıkışılan nidâlardır. (S, K,) ve aslana, ve kurda, vb., onu sakinleştirmek için: (Az:) ve bazen kişi **هَجَا هَجَا** der, (ISd,) ve isterse **هَجا**yı bir kere (Az) develere çıkışmak için söyler. (ISd, Az) ve **هَجْ**, yahut bir beyitin sonunda **هَج**, dişi deveye çıkışılan bir nidâdır. (L.) **هَجْ هَجْ** yerine, takdim-tehir ile **جَهْ جَهْ** de denir. (L.)

هَجْهَجْ
**هَجْهَجْ** ذ , (K,) ve **هَجْهَجَ**, (S,) ancak ikincisi yalnız şiir zaruretiyle kullanılır, (K,) Koyunlara yahut keçilere (ve bir köpeğe, Az,) (??) yahut durdurulan, yahut sürülen bir nidâ. (S, K.)

هَجْهَجَةٌ
**هَجْهَجَةٌ** ذ Aslana seslenirken bir adamın bağırdığı nidayı taklit eden bir kelime. (Lth) [**هَج**’e bak]

هَجَاجٌ
**هَجَاجٌ** ذ Kendinde hiçbir hayır bulunmayan kimse. (L, md. **عَجَّاج**.)

هَجَاجَيْكَ
**هَجَاجَيْكَ** ذ , (As, S, K,) yine **هَدَاذَيْكَ** da, (As, S,) tesniye olarak; **دَوَالَيْكَ** ve **حَوَالَيْك** gibi, (TA,) iki [kişiye] hitap edildiği varsayılarak, (As, S, K,) yahut **هجاجيك هُمُنَا وَهُهُنَا** yani, Sen geri dur! yahut sen sakın! yahut sen kaçın! (TA;) bir şeyden geri durmalarını, sakınmalarını yahut kaçınmalarını istediğinde insanlara söylenir: (As, S, K:) ve aslana, ve kurda, vb., onu sakinleştirmek için. (Lh.)

رَكِبَ هَجَاجَ
**رَكِبَ هَجَاجَ** ذ , (gayr-i munsarif, S,) ve **هَجَاجِ**, [şekilce], **قَطَامِ** gibi, (S, K,) yahut **ركب مِنْ أَمْرِهِ هجاج**, ve tesniye şeklinde **ركب هَجَاجَيْهِ**, (TA,) O, rastgele yahut düşüncesizce, belirli bir hedef yahut maksat olmaksızın gitti; yahut kendi yoluna gitti, düşünmeksizin, doğru yola kılavuzluk edene itaat etmeyerek; yahut atılgan yahut aceleci bir yol tuttu. (S, K.)

هَجِيجٌ
**هَجِيجٌ** ذ (S, K) ve ↓ **اِهْجِيجٌ** (K) Derin bir vadi: (S, K:) yahut derin; bir vadiye sıfat olarak; Yemen lehçesinden: [birincinin] çoğulu **هُجَّانٌ**. (TA.)

هَجَاجَةٌ
**هَجَاجَةٌ** ذ , (K,) **ال** takısı olmaksızın, (TA,) yahut **رَجُلٌ هَجَاجَةٌ**, (S,) ve ↓ **هَجْهَاجٌ** ve ↓ **هَجْهَاجَةٌ**, (K,) Ahmak yahut budala bir adam; az akıllı kimse: (S, K:) ve birincisi, hiç kimseye danışmayıp kendi hükmüne uyan, ister yanılır ister doğru yola girer: (Sh:) yahut kalpsiz ve akılsız yahut zekâsız: (AA, TA’da, md. **رع**:) ve ikincisi, kaba, katı yahut huysuz, ve ahmak yahut budala bir adam: (K:) ve üçüncüsü, çok şerli yahut fesatçı, ve az anlayışlı bir adam: yahut AZ’ye göre, anlayışı olmayan ve hükmü olmayan. (TA.)

هَجْهَاجٌ
**هَجْهَاجٌ** ذ Şiddetle böğüren bir deve. (K.) Aygır devenin böğürmesinde çıkardığı sesi taklit eden bir kelime. (TA.) ― -b2- **هَجْهَاجٌ** Ürküp kaçmaya alışkın. (S, K.) ― -b3- **هَجَاجَةٌ**’ye bak.

هَجْهَاجَةٌ
**هَجْهَاجَةٌ** ذ : **هَجَاجَةٌ**’ye bak.

عَيْنٌ هَاجَّةٌ
**عَيْنٌ هَاجَّةٌ** ذ , (S, L,) ve ↓ **مُهَجِّجَةٌ**, (L,) Yuvasında çökmüş bir göz. (S, L.) [2’ye bak.]

مُهَجْهِجٌ
**مُهَجْهِجٌ** ذ ve **مُهَجْهِجَةٌ** Aslana bir nidâ ile çıkışan kimse. (L.) [**هِجٍ**’e bak.]

مُهَجِّجَةٌ
**مُهَجِّجَةٌ** ذ : **هَاجَّةٌ**’ye bak.
