# هدبد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%A8%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AF%D8%A8%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هدبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%A8%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هدبد

الهدبد، كعلبط: اللبن الخاثر جدا، قال شيخنا: وهو من الألفاظ التي استعملوها اسما وصفة ولا فعل له كالهدابد، كعلابط، ولبن هدبد وفدفد، وهو الحامضث الخاثر، قيل: الهدبد: الخفش، وقيل: هو ضعف العين، وفي غير القاموس البصر بدل العين، الهدبد: صمغ أسود يسيل من الشجر، الهدبد: الضعيف البصر، يستعمل اسما وصفة، كما تقدم، قال المفضل: الهدبد: الشبكرة، وهو العشا يكون في العين، يقال: بعينه هدبد، لا العمش، وغلط الجوهري وأنشد:
  إنه لا يبرىء داء الهدبـد                      مثل القلايا من سنام وكبد وهذا الذي ذهب إليه الجوهري هو قول لبعض أهل اللغة، والخطب في ذلك سهل، ومثل هذا لا يعد الذاهب إليه غالطا، وقال شيخنا: وقيل إنه كل ما يصيب العين. فيصح على جهة العموم، ويدل له أن المصنف نفسه فسره أولا بضعف العين، والله أعلم، فتأمل.

### Türkçe

**الهدبد**، **كعلبط**: çok katılaşmış süt; şeyhimiz dedi ki: o, onları isim ve sıfat olarak kullandıkları, fiili olmayan lafızlardandır; **كالهدابد**، **كعلابط**; ve **لبن هدبد** ve **فدفد**; o, ekşi katılaşmış olandır. Denildi: **الهدبد**: **الخفش**; ve denildi: o, gözün zayıflığıdır. **القاموس**’tan başka yerde göz yerine görme denilmiştir. **الهدبد**: ağaçtan akan siyah zamk. **الهدبد**: görmesi zayıf olan; daha önce geçtiği üzere isim ve sıfat olarak kullanılır. **المفضل** dedi: **الهدبد**: **الشبكرة**; o, gözde olan **العشا**dır; “gözünde **هدبد** var” denir; **العمش** değil. **الجوهري** yanıldı ve şu beyti okudu:
  Şüphesiz o, **داء الهدبـد** hastalığını iyileştirmez;
  deve hörgücünden ve karaciğerden olan **القلايا** gibi.

**الجوهري**’nin gittiği bu, dil ehlinden bazısının sözüdür; bu husustaki iş kolaydır; bunun gibi bir şeyde ona giden kimse yanılmış sayılmaz. Şeyhimiz dedi ki: ve denildi ki o, göze isabet eden her şeydir. Böylece umumîlik yönüyle sahih olur; ve buna delil, musannifin kendisinin onu önce gözün zayıflığıyla tefsir etmiş olmasıdır. Allah daha iyi bilir; öyleyse düşün.
