# هدد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AF%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: هدد

هَدَّ البناءَ يَهُدُّهُ هَدًّا: كسره وضعضعه. وهَدَّته المصيبة: أي أوهنتْ ركنَه. الأصمعيّ: يقال: فلانٌ يُهَدُّ، على ما لم يسمّ فاعله، إذا أُثنيَ عليه بالجَلَد والقوَّة. وتقول: مررتُ برجلٍ هدَّكَ من رَجلٍ، معناه أثْقَلَكَ وصْفُ محاسنِه. وفيه لغتان: منهم مَنْ يُجريه مجرى المصدر فلا يؤنِّثه ولا يثنِّيه ولا يجمعه، ومنهم من يجعله فعلاً فيثنِّي ويجمع. تقول: مررت برجل هَدَّكَ من رجلٍ، وبامرأة هَدَّتْكَ من امرأة، وبرجلين هَدَّاكَ، وبرجالٍ هَدُّوكَ، وبامرأتين هَدَّتاكَ، وبنسوةٍ هَدَدْنَكَ. وانْهَدَّ الجبل، أي انكسر. وقولهم: ما هَدَّهُ كذا، أي ما كسره كذا. والتهديدُ: التخويف. وكذلك التَهَدُّدُ. قال الأصمعيّ: الهَدُّ: الرجل الضعيف. يقول الرجل للرجل إذا أوعدَهُ: إنِّي لَغَيْرُ هَدٍّ، أي غير ضعيف. وقال ابن الأعرابي: الهَدُّ من الرجال: الجواد الكريم، وأمَّا الجبان الضعيف فهو الهِدُّ بالكسر. والهَدَّةُ: صوت الحائط ونحوه. تقول منه: هَدَّ يَهِدُّ بالكسر، هَديداً. والهادُّ: صوت يسمعه أهل الساحل يأتيهم من قِبَلِ البحر له دويٌّ في الأرض، وربَّما كانت معه الزلزلة. ودَويُّه: هَديدُهُ.

### Türkçe

**هَدَّ** binayı **يَهُدُّهُ** **هَدًّا**: onu kırdı ve yerle bir etti. Ve musibet onu **هَدَّتْهُ**: yani onun direğini zayıflattı. el-Asmaʿî: denir ki: “Falan **يُهَدُّ**”, faili adlandırılmamış üzere, kendisine dayanıklılık ve kuvvet ile övgü yapıldığı zaman. Ve dersin: “Bir adamın yanından geçtim; bir adam olarak seni **هَدَّكَ**”; manası: onun güzelliklerinin vasfı seni ağırlaştırdı. Ve onda iki lugat vardır: onlardan kimi onu masdarın yürütüldüğü yere yürütür; böylece onu müennes yapmaz, tesniye etmez ve cem etmez; onlardan kimi de onu fiil yapar; böylece tesniye eder ve cem eder. Dersin: “Bir adamın yanından geçtim; bir adam olarak seni **هَدَّكَ**”; ve “Bir kadının yanından geçtim; bir kadın olarak seni **هَدَّتْكَ**”; ve “İki adamın yanından geçtim; seni **هَدَّاكَ**”; ve “Adamların yanından geçtim; seni **هَدُّوكَ**”; ve “İki kadının yanından geçtim; seni **هَدَّتاكَ**”; ve “Kadınlar topluluğunun yanından geçtim; seni **هَدَدْنَكَ**”. Ve dağ **انْهَدَّ**: yani kırıldı. Ve onların sözü: “Onu şu **ما هَدَّهُ**”: yani şu onu kırmadı. Ve **التهديدُ**: korkutmadır. Ve كذلك **التَهَدُّدُ**. el-Asmaʿî dedi: **الهَدُّ**: zayıf adamdır. Adam, onu tehdit ettiği zaman adama der ki: “Şüphesiz ben **لَغَيْرُ هَدٍّ**”; yani zayıf olmayanım. Ve İbnü’l-Aʿrâbî dedi: erkeklerden **الهَدُّ**: cömert, kerim olandır; ama korkak zayıf ise o **الهِدُّ**dur, kesre ile. Ve **الهَدَّةُ**: duvarın ve benzerinin sesidir. Ondan dersin: **هَدَّ يَهِدُّ** kesre ile, **هَديداً**. Ve **الهادُّ**: sahil ehlinin deniz tarafından kendilerine gelen, yerde bir uğultusu olan bir ses işittikleri (şey)dir; bazen onunla beraber zelzele olur. Ve onun uğultusu: onun **هَديدُهُ**dur.
