# هدش (ه-د-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%AF%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - د - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والشين والدال معهما
ش ه د، د ه ش، ش د ه، ه د ش مستعملات
شهد:
الشَّهْد: العسل ما لم يُعْصَرْ من شَمْعِه، شِهاد، والواحدة: شَهْدَة وشُهْدة.
والشّهادة أن تقول: آستُشْهِد فلانٌ فهو شهيد، وقد شهد عليّ فلانٌ بكذا شَهادةً، وهو: شاهد وشهيد.
والتّشهُّدُ في الصّلاة من قولك: أشهدُ أن لا إله إلاّ اللهُ، وأشهد أنّ محمّداً عَبْدُه ورسولُه.
وفلانٌ يشهَدُ بالخطبة. منه.
والمَشْهَدُ: مَجْمعُ النّاسِ، والجمعُ: مشاهدٌ.
ومشاهدُ مكّة: مواضعُ المناسك، وقولُ اللهِ عزّ وجلّ "وشاهدٍ ومشهوده" قَيلَ في تفسيره: الشّاهد هو النبي صلى الله عليه وعلى آله. والمشهودُ هو يومُ القِيامة.
ولغة تميم: شِهيد بكسر الشّين، يكسرون فِعيلاً في كل شيء كان ثانيه أحد حروف الحَلْق، وكذلك: سُفْلىَ مُضَر. ولغةً شنعاءُ؛ يكسِرون كلَّ فعيلٍ، والنَّصبُ: اللّغةُ العالية.
والشُّهود: ما يَخْرُجُ على رأسِ الصَّبيّ، واحدُها: شاهد، وهي الأغْراسُ، والواحدةُ: غرسٌ، قال:
فجاءت بمثلِ السّابريّ تعجّـبـوا		له والثَّرىَ ما جفّ عنها شُهودها
وهي: الأغراس.
دهش:
شده: الدَّهَش: قَهابُ العَقْل، من الذَّهل والوَلَه ونحوه. دَهِشَ الرّجلُ فهو دَهِشٌ وشُدِهَ فهو مشدود شدها، وأدهشه الأمر، وأشدهه.
هدش:
هُدِش الكَلْبُ فانهَدشِ، وهُتِشَ فاهْتَتَشَ، أي: حُرش فاحتَرش، ولا يقالُ إلاّ للسِّباع.
وفي هذا المعنى: حُتِّش الرّجلُ، أي: هُيِّج للنَّشاط.

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **الشين** ve **الدال** onlarla birlikte

**ش ه د**، **د ه ش**، **ش د ه**، **ه د ش** kullanımdadırlar
**شهد**:
**الشَّهْد**: baldır; mumundan sıkılmamış olanı; **شِهاد**; tekili: **شَهْدَة** ve **شُهْدة**.
Ve **الشّهادة**: “Falanca şahit tutuldu; o da şehittir” demendir; ve “Falanca bana şu hususta **شَهادةً** ile şahitlik etti”; o: **شاهد** ve **شهيد**dir.
Ve namazdaki **التّشهُّدُ**, senin “**أشهدُ أن لا إله إلاّ اللهُ** ve **أشهد أنّ محمّداً عَبْدُه ورسولُه**” sözündendir.
Ve falanca hutbeyle şahitlik eder. Ondandır.
Ve **المَشْهَدُ**: insanların toplandığı yer; çoğulu: **مشاهدٌ**.
Ve Mekke’nin **مشاهدُ**’i: menâsikin yerleridir; ve Aziz ve Celil Allah’ın sözü: “**وشاهدٍ ومشهوده**”; onun tefsirinde denildi ki: **الشّاهد** Peygamberdir (Allah’ın salâtı onun ve âlinin üzerine olsun). Ve **المشهودُ** kıyamet günüdür.
Ve Temîm’in dili: **شِهيد** (şîn’i kesre ile); ikinci harfi boğaz harflerinden biri olan her şeyde **فِعيلاً**’ı kesrelerler; ve yine: Mudar’ın **سُفْلىَ**’sı. Ve çirkin bir dil: her **فعيلٍ**’i kesrelerler; ve nasb: yüce dildir.
Ve **الشُّهود**: çocuğun başında çıkan şeydir; tekili: **شاهد**; ve bunlar **الأغْراسُ**’tır; tekili: **غرسٌ**; dedi ki:
فجاءت بمثلِ السّابريّ تعجّـبـوا		له والثَّرىَ ما جفّ عنها شُهودها
Ve o: **الأغْراس**’tır.

**دهش**:
**شده**: **الدَّهَش**: aklın gitmesidir; **الذَّهل** ve **الوَلَه** ve benzerinden. Adam **دَهِشَ** olur; o da **دَهِشٌ**’tir; ve **شُدِهَ** olur; o da **مشدود** (şedhen)dir; ve iş onu **أدهشه**; ve onu **أشدهه**.

**هدش**:
Köpek **هُدِش** edildi de **فانهَدشِ**; ve **هُتِشَ** de **فاهْتَتَشَ**; yani: **حُرش** edildi de **فاحتَرش**; ve ancak yırtıcı hayvanlar için söylenir.
Ve bu mânada: adam **حُتِّش** edildi; yani: canlılığa sevk edilip kışkırtıldı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

هدش، أهمله الجوهري، وصاحب اللسان، وقال الصاغاني عن ابن عباد: هدش الكلب كعنى، فانهدش، أي حرش فاحترش. قلت: وكأن الدال مبدلة من التاء.

##### Türkçe

**هدش**: Onu el-Cevherî ve Lisân sahibi ihmal etti. es-Sağânî, İbn Abbâd’dan şöyle dedi: “**هدش** köpek, yani ısırdı; böylece **انهدش**; yani tahrik etti de tahrik oldu.” Ben dedim: Sanki **الدال**, **التاء**’dan بدل edilmiştir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَدَشَ
هَدَشَ
a.  [ pass. ], War irritated.

اِنْهَدَشَ
اِنْهَدَشَ VII
a.  see I .

##### Türkçe

**هَدَشَ**
**هَدَشَ**
a. [edilgen], Savaş kızdırıldı.

**اِنْهَدَشَ**
**اِنْهَدَشَ** VII
a. I’e bak.
