# هربذ (ه-ر-ب-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ر - ب - ذ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهِرْبِذُ بالكسر: واحدُ هَرابِذَةِ المجوسِ، وهم خَدَمُ النارِ، فارسيٌّ معرَّب. والهَرْبَذَةُ: سَيْرٌ دون الخَبَبِ. وعَدا الجملُ الهِرْبِذى، أي في شِقٍّ. وقال الأصمعي: الهِرْبِذى: مِشيةٌ تشبه مشيَ الهَرابِذَةِ.

##### Türkçe

**الهِرْبِذُ** (kesre ile): Mecûsîlerin **هَرابِذَةِ**’sinden bir tek (ferd); onlar ateşin hizmetkârlarıdır; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Ve **الهَرْبَذَةُ**: **الخَبَبِ**’den aşağı bir yürüyüştür. Ve deve **الهِرْبِذى** koştu; yani bir yan (taraf) üzerinde. Ve **الأصمعي** dedi: **الهِرْبِذى**: **الهَرابِذَةِ**’nin yürüyüşüne benzeyen bir yürüyüştür.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهِرْبِذُ، بالكسر، واحد الهَرابِذَة المجوس وهم قَوَمَة بيت النار التي للهند، فارسي معرب، وقيل: عظماء الهند أَو علماو هم. والهِرْبِذَى: مِشْيَةٌ فيها اختيال كَمَشْي الهرابذة وهم حكام المجوس؛ قال امرؤ القيس:
مَشَى الهِرْبِذَى في دَفِّه ثم فَرْفَرَا
وقيل: هو الاختيال في المشي. وقال أَبو عبيد: الهِرْبذي مِشْية تشبه مِشْية الهرابذة، حكاه في سير الإِبل؛ قال: ولا نظير لهذا البناء. والهَرْبَذة: سير دون الخَبب. وعدا الجملُ الهِرْبذي أَي في شُِقّ.

##### Türkçe

**الهِرْبِذُ**, kesre ile, mecûsîlerin **الهَرابِذَة**sinden bir tekidir; onlar Hind’e ait ateş evinin kâimleri (görevlileri)dir. Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Ve denildi ki: Hind’in büyükleri yahut onların âlimleridir.

Ve **الهِرْبِذَى**: içinde salınma bulunan bir yürüyüştür; mecûsîlerin hâkimleri olan **الهرابذة**nin yürüyüşü gibi. İmru’ul-Kays dedi ki:
**مَشَى الهِرْبِذَى في دَفِّه ثم فَرْفَرَا**

Ve denildi ki: o, yürüyüşteki salınmadır. Ebû Ubeyd dedi: **الهِرْبذي** **الهرابذة**nin yürüyüşüne benzeyen bir yürüyüştür; bunu develerin yürüyüşü hakkında nakletti; dedi ki: Bu yapının benzeri yoktur.

Ve **الهَرْبَذة**: **الخَبب**den aşağı bir yürüyüştür. Ve deve **الهِرْبذي** koştu; yani bir **شُِقّ** içinde.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الهرابذة: قومة بيت النار التي للهند، وهم البراهمة، فارسي معرب، قيل: عظماء الهند أو علماؤهم، أو خدم نار المجوس، وهم قومة بيت النار، فإعادته ثانيا تكرار، الواحد هربذ، كزبرج. والهربذة: سير دون الخبب. والهربذى، بالكسر والقصر: مشية في اختيال، وفي بعض الأصول: فيها اختيال، كمشي الهرابذة، وهم حكام المجوس. قال امرؤ القيس:
  مشى الهربذى في دفه ثم فرفرا وقال أبو عبيد: الهربذى: مشية تشبه مشية الهرابذة، حكاه في سير الإبل، قال: لا نظير لهذا البناء. وعدا الجمل الهربذى، أي في شق.

##### Türkçe

**الهرابذة**: Hind’e ait ateş evi topluluğu; onlar **البراهمة**’dir; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Denildi ki: Hind’in büyükleri yahut âlimleri; yahut Mecûsîlerin ateşinin hizmetkârları; ve onlar ateş evi topluluğudur; onu ikinci defa iade etmek tekrar olur. Tekili **هربذ**’dür; **زبرج** gibi.

Ve **الهربذة**: **الخبب**’den aşağı bir yürüyüş.

Ve **الهربذى**, kesre ile ve kısaltma ile: bir böbürlenme içinde yürüyüş; bazı asıllarda: onda böbürlenme vardır; **الهرابذة**’nin yürüyüşü gibi; ve onlar Mecûsîlerin hâkimleridir. İmru’ul-Kays dedi:
  **مشى الهربذى في دفه ثم فرفرا**

Ebû Ubeyd dedi: **الهربذى**: **الهرابذة**’nin yürüyüşüne benzeyen bir yürüyüş; onu develerin yürüyüşünde nakletti; dedi ki: Bu bina için benzer yoktur.

Ve deve **الهربذى** koştu; yani bir yarıkta.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

هِرْبِذٌ
هِرْبِذٌ ذ sing. of هَرَابِذَةٌ, which signifies The servants, or ministers of the fire (S, K) of the Magians; (K;) the servants, or ministers, (قَوَمَة, L, K, by which is meant خَدَم, TA,) of the fire temple of the Indians: (L, K:) or the judges of the Magians: (L:) or the great men of the Indians: or their learned men: (L, K:) a Persian word, [originally هِرْبِدْ,] arabicized. (S, L.)

هَرْبَذَةٌ
هَرْبَذَةٌ ذ A pace less quick than that termed خَبَبٌ. (S, L, K.)

هِرْبِذَى
هِرْبِذَى ذ A proud and self-conceited manner of walking, or going: (L, K;) which a (L.) a manner of waking or going like that of the هَرَابِذَة [pl. of هِرْبِذٌ] (A'Obeyd, 1: A'Obeyd mentions it in speaking of the paces of camels. and says that it is without a parallel in form. (L.) ― -b2- عَدَا الجَمَلُ الهِرْبِذَى The camel ran in clining towards one side. (S, L, K.)

##### Türkçe

**هِرْبِذٌ**
**هِرْبِذٌ** ذ, **هَرَابِذَةٌ**’nin tekilidir; bu, Mecûsîlerin ateşinin hizmetkârları yahut görevlileri demektir; (K;) ateşin hizmetkârları yahut görevlileri (**قَوَمَة**, L, K; bununla kastedilen **خَدَم**’dır, TA,) Hindlilerin ateş tapınağının: (L, K:) yahut Mecûsîlerin hâkimleri: (L:) yahut Hindlilerin büyük adamları: yahut onların âlim adamları: (L, K:) Farsça bir kelimedir, [aslında **هِرْبِدْ**], Arapçalaştırılmıştır. (S, L.)

**هَرْبَذَةٌ**
**هَرْبَذَةٌ** ذ, **خَبَبٌ** diye adlandırılandan daha az hızlı bir yürüyüş. (S, L, K.)

**هِرْبِذَى**
**هِرْبِذَى** ذ, kibirli ve kendini beğenmiş bir yürüyüş yahut gidiş tarzı: (L, K;) ki bu, (L.) **هَرَابِذَةٌ**’nin [**هِرْبِذٌ**’ün çoğulu] yürüyüşü yahut gidişi gibi bir yürüyüş yahut gidiş tarzıdır (A‘Obeyd, 1: A‘Obeyd bunu develerin yürüyüş tarzlarından söz ederken zikreder ve bunun şekil bakımından bir benzeri olmadığını söyler. (L.) — -b2- **عَدَا الجَمَلُ الهِرْبِذَى** Deve, bir tarafa doğru meylederek koştu. (S, L, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%B0/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَرْبَذَ
هَرْبَذَ هَرْبَذَة 51t ,
a.  Quick pace.

هِرْبِذ
هِرْبِذ 53 ,  P. , ( pl. هَرَاْبِذَة 47t ),
a.  Fire-worshipper, magian, parsee.

هِرْبِذَى
هِرْبِذَى 53ya ,
a.  Strut; jog-trot.

##### Türkçe

هَرْبَذَ
**هَرْبَذَ** **هَرْبَذَة** 51t ,
a. Çabuk yürüyüş.

هِرْبِذ
**هِرْبِذ** 53 , P. , ( pl. **هَرَاْبِذَة** 47t ),
a. Ateş-tapıcı, mecûsî, Pârsî.

هِرْبِذَى
**هِرْبِذَى** 53ya ,
a. Salınış; tırıs yürüyüş.
