# هرت — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%AA/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D8%AA/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%AA.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: هرت

باب الهاء والتاء والراء معهما
ه ت ر،ه ر ت، ت ر ه مستعملات هتر: الهُتْرُ: مَزْقُ العِرْض. رجلٌ مُسْتَهْتَر لا يُبالي ما قِيلَ فيه. وما شُتِمَ به.
وأُهْتِرَ الرَّجُلُ: فَقَدَ عَقْلَه من الكِبَر فهو المُهْتَر.
والتَّهتارُ من الحُمُق والجَهْل، كما قال:
إنّ الفَزَاريَّ لا نفكّ مُغْتلماً		من النَّواكَةِ تهتارأ بتهتارِ
ولغة للعرب في هذا خاصّة: دَهْدادٌ بدَهْدار، وذلك أنّ منهم من يقلب بعض التّاءات في الصُّدور دالاً نحو: الدِّرياق، لغة في التِّرياق. والدِّخريص والتَّخريص.
والهِتْرُ السّقط من الكلام مثل الهَذَيان.
هرت: الهَرْتُ: هَرْتُكَ الشِّدْق نحو الأذن، والهَرَتُ: مصْدَر الأَهْرَت. تقول: أسَدٌ هَرِيتُ الشِّدْق، أي: مَهْروتٌ ومُنْهَرِتٌ.
والهَرْتُ: شَقُّكَ شيئاً تُوَسِّهُ بذلك.
تره: التُّرَّهاتُ: البواطل من الأمور، قال:
وحَقَّةٍ ليستْ بقَوْلِ التُّرَّهِ
والواحدةُ: تُرَّهةٌ.

### Türkçe

باب **الهاء** و**التاء** و**الراء** معهما
**ه ت ر**، **ه ر ت**، **ت ر ه** kullanımdadır. **هتر**: **الهُتْرُ**: ırzı yırtmak. **رجلٌ مُسْتَهْتَر**: hakkında söylenen şeye aldırmaz. Ve kendisiyle sövülen şeye (de aldırmaz).

**وأُهْتِرَ الرَّجُلُ**: yaşlılıktan aklını yitirdi; o, **المُهْتَر**’dir.

**والتَّهتارُ** ahmaklık ve cehalettendir; dediği gibi:
إنّ الفَزَاريَّ لا نفكّ مُغْتلماً		من النَّواكَةِ تهتارأ بتهتارِ

Araplar için bunda özellikle bir dil (kullanım) vardır: **دَهْدادٌ** (şekli) **دَهْدار** (yerine); çünkü onlardan kimi, başlarda bazı **التّاءات**’ı **دالاً**’a çevirir; şu örnekte olduğu gibi: **الدِّرياق**; **التِّرياق**’ta bir dildir. Ve **الدِّخريص** ve **التَّخريص**.

**والهِتْرُ**: sözden düşen (döküntü) şey; **الهَذَيان** gibi.

**هرت**: **الهَرْتُ**: yanağını kulağa doğru yarmam. **والهَرَتُ**: **الأَهْرَت**’in mastarıdır. Dersin ki: **أسَدٌ هَرِيتُ الشِّدْق**; yani: **مَهْروتٌ** ve **مُنْهَرِتٌ**.

**والهَرْتُ**: bununla onu genişlettiğin bir şeyi yarman.

**تره**: **التُّرَّهاتُ**: işlerden bâtıllar; dedi ki:
وحَقَّةٍ ليستْ بقَوْلِ التُّرَّهِ
Tekili: **تُرَّهةٌ**.
