# هرت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: هرت

هَرَتَ عِرْضَه، وهَرَطَه، وهَرَدَه؛ ابن سيده: هَرَتَ عِرضَه وثَوْبه يَهْرُته ويَهْرِتُه هَرْتاً، فهو هريتٌ. مَزَّقه وطَعَنَ فيه، لغاتٌ كلها؛ الأَزهري: هَرَتَ ثوبَه هَرْتاً إِذا شَقَّه. ويقال للخطيب من الرجال: أَهْرَتُ الشِّقْشِقةِ؛ ومنه قول ابن مُقْبل:
هُرْت الشَّقَاشِق، ظَلاَّمُونَ للجُزُرِ
والهَرَتُ: سَعَةُ الشِّدْقِ. والهَرِيتُ: الواسعُ الشِّدْقَيْن؛ وقد هَرِتَ، بالكسر، وهو أَهْرَتُ الشِّدْقِ وهَرِيتُه.
وفي حديث رَجاء بن حَيْوة: لا تُحَدِّثْنا عن مُتهارِتٍ أَي مُتَشَدِّقٍ مُتَكاثِر، مِن هَرَتِ الشِّدْقِ، وهو سَعَتُه.
ورجل أَهْرَتُ، وفرس هَرِيتٌ وأَهْرَتُ: متَّسِعُ مَشَقِّ الفَمِ. وجَمَلٌ هَريتٌ، كذلك؛ وحيَّة هَرِيتُ الشِّدْقِ، ومَهْرُوتَتُه؛ أَنشد يعقوب في صفة حية:
مَهْرُوتَةُ الشِّدْقَيْن، حَولاءُ النَّظَرْ
والهَرَتُ: مصدرُ الأَهْرَتِ الشِّدْق.
وأَسَدٌ أَهْرَتُ: بَيِّنُ الهَرَتِ، وهَريتٌ ومُنْهَرِتٌ؛ الأَزهري: أَسَدٌ هَرِيتُ الشِّدْقِ أَي مَهْرُوتٌ ومُنْهَرِتٌ، وهو مَهرُوتُ الفم، وكلابٌ مُهَرَّتةُ الأَشْداقِ.
والهَرْتُ: شَقُّك الشيءَ لتُوَسِّعَه، وهو أَيضا جَذْبُك الشِّدْقَ نحوَ الأُذن؛ وفي التهذيب: الهَرْتُ هَرْتُكَ الشِّدْقَ نحوَ الأُذن. وامرأَة هَرِيتٌ وأَتُومٌ: مُفْضاةٌ؛ ورجل هَريتٌ: لا يَكْتُم سِرًّا؛ وقيل: لا يَكتُم سِرًّا، ويتكلم مع ذلك بالقبيح.
وهَرَتَ اللحمَ: أَنْضَجَه وطَبَخَه حتى تَهرَّى.
وفي الحديث: أَنه أَكلَ كَتِفاً مُهَرَّتةً ومَسَح يَدَه فَصَلَّى؛ لَحْمٌ مُهَرَّتٌ ومُهَرَّدٌ إِذا نَضِجَ؛ أَراد قد تَقَطَّعَتْ من نُضْجِها؛ وقيل: إِنها مُهَرَّدَة بالدال.
وهاروتُ: اسم مَلَك أَو مَلِك، والأَعْرَف أَنه اسم مَلَك.

### Türkçe

**هَرَتَ** onun ırzını; ve **هَرَطَه** ve **هَرَدَه**; İbn Sîde: **هَرَتَ** onun ırzını
ve elbisesini **يَهْرُته** ve **يَهْرِتُه** **هَرْتاً** (diye); o hâlde o **هريتٌ**’tir. Onu yırttı ve onda ayıpladı; lugatlar
hepsi (böyledir); el-Ezherî: **هَرَتَ** elbisesini **هَرْتاً** (diye), onu yardığı zaman. Ve erkeklerden hatibe denir: **أَهْرَتُ الشِّقْشِقةِ**; ve ondandır İbn Mukbil’in sözü:
هُرْت الشَّقَاشِق، ظَلاَّمُونَ للجُزُرِ
Ve **الهَرَتُ**: ağız kenarının genişliğidir. Ve **الهَرِيتُ**: iki ağız kenarı geniş olan; ve muhakkak
**هَرِتَ**, kesre ile, ve o **أَهْرَتُ الشِّدْقِ**’tir ve onun **هَرِيتُه**’dir.
Ve Recâ b. Hayve’nin hadisinde: “Bize **مُتهارِتٍ** hakkında hadis anlatma”, yani **مُتَشَدِّقٍ**
**مُتَكاثِر**; **هَرَتِ الشِّدْقِ**’den (dolayı), ve o onun genişliğidir.
Ve bir adam **أَهْرَتُ**; ve bir at **هَرِيتٌ** ve **أَهْرَتُ**: ağzın yarığının geniş olanı.
Ve bir deve **هَريتٌ**, yine (böyle); ve bir yılan **هَرِيتُ الشِّدْقِ**, ve onun **مَهْرُوتَتُه**; Ya‘kūb inşad etti
bir yılanın sıfatında:
مَهْرُوتَةُ الشِّدْقَيْن، حَولاءُ النَّظَرْ
Ve **الهَرَتُ**: **الأَهْرَتِ الشِّدْق**’in masdarıdır.
Ve bir aslan **أَهْرَتُ**: **الهَرَتِ**’i açık olan; ve **هَريتٌ** ve **مُنْهَرِتٌ**; el-Ezherî:
**أَسَدٌ هَرِيتُ الشِّدْقِ** yani **مَهْرُوتٌ** ve **مُنْهَرِتٌ**; ve o **مَهرُوتُ الفم**’dir;
ve köpekler **مُهَرَّتةُ الأَشْداقِ**.
Ve **الهَرْتُ**: bir şeyi genişletesin diye onu yarman; ve o ayrıca ağız kenarını
kulağa doğru çekmendir; ve et-Tehzîb’de: **الهَرْتُ** senin ağız kenarını kulağa doğru **هَرْتُكَ**’ındır.
Ve bir kadın **هَرِيتٌ** ve **أَتُومٌ**: **مُفْضاةٌ**; ve bir adam **هَريتٌ**: bir sır saklamaz;
ve denildi: bir sır saklamaz, ve bununla beraber çirkin olanla konuşur.
Ve **هَرَتَ** eti: onu pişirdi ve onu pişirdi, ta ki **تَهرَّى** oluncaya kadar.
Ve hadiste: onun **مُهَرَّتةً** bir kürek (eti) yediği ve elini sildiği, sonra namaz kıldığı (vardır);
**لَحْمٌ مُهَرَّتٌ** ve **مُهَرَّدٌ** piştiği zaman; istedi ki: pişmişliğinden dolayı parçalanmıştı;
ve denildi: muhakkak o **مُهَرَّدَة**’dir **بالدال**.
Ve **هاروتُ**: bir meleğin yahut bir melikin adıdır; ve daha bilinen, onun bir meleğin adı olduğudur.
