# هرت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هرت

الهرت: الطعن  في العرض. هرت عرضه وهرده وهرطه، كلها لغات. الهرت  :الطبخ البالغ  يقال: هرت اللحم: أنضجه وطبخه حتى تهرأ، وفي الحديث  أنه أكل كتفا مهرتة ومسح يده فصلى  لحم مهرت ومهرد إذا نضج، أراد: قد تقطعت من نضجها، وقيل: إنها مهردة، بالدال. الهرت  :التمزيق  في الثياب قال ابن سيده: هرت عرضه وثوبه  يهرت ويهرت  هرتا: مزقه وطعن فيه، فهو هريت. وقال الأزهري: هرت ثوبه هرتا إذا شقه. الهرت محركة: سعة الشدق.  الهريت: الواسع  الشدقين.  وقد هرت كفرح  ، وهو أهرت الشدق، وهريته. قال الأزهري: ويقال للخطيب من الرجال: أهرت الشقشقة، ومنه قول ابن مقبل:
  عاد الأذلة في دار وكان بـهـا                      هرت الشقاشق ظلامون للجزر وفي حديث رجاء بن حيوة:  لا تحدثنا عن متهارت  أي متشدق مكاثر، من هرت الشدق وهو سعته. ورجل أهرت، وفرس هريت وأهرت: متسع مشق الفم، وجمل هريت، كذلك، وحية هريت الشدق، ومهروتته، أنشد يعقوب- في صفة حية-:
  مهروتة الشدقين حولاء النظر امرأة هريت، وهي  المفضاة  الهريت  :الأسد  ، والهرت: مصدر الأهرت الشدق، وأسد أهرت بين الهرت،  كالهرت  ككتف،  والهروت  كصبور  والهرات  ككتان، والمهرت، كمعظم، زاده في اللسان، قال الأزهري: أسد هريت الشدق، أي مهروت ومنهرت، وهو مهروت الفم، وكلاب مهرتة الأشداق. والهرت: شقك الشيء لتوسعه. وهو أيضا: جذبك الشدق نحو الأذن، وفي التهذيب: الهرت: هرتك الشدق نحو الأذن.  ورجل  هريت  :لا يكتم سرا، ويتكلم  مع ذلك  بالقبيح  ومما بقي عليه: هاروت: وهو اسم ملك أو ملك، والأعرف الأول، قال شيخنا: والمشهور أنه اسم أعجمي، وهو الأصوب، زاد الصاغاني: ودليل عجمته منع الصرف، ولو كان من الهرت- كما زعم بعض الناس- لانصرف.

### Türkçe

**الهرت**: ırza dil uzatma (ta’n). **هرت عرضه** ve **هرده** ve **هرطه**; hepsi lehçelerdir. **الهرت**: ileri derecede pişirme; denir ki: **هرت اللحم**: onu olgunlaştırdı ve pişirdi, ta ki yıpranıp dağılıncaya kadar; ve hadiste: “O, **كتفا مهرتة** yedi ve elini sildi de namaz kıldı.” **لحم مهرت** ve **مهرد**: olgunlaştığı zaman; muradı: olgunlaşmasından dolayı parçalanmış oldu; ve denildi ki: o **مهردة**’dir, **الدال** ile.

**الهرت**: elbiselerde yırtma; İbn Sîde dedi ki: **هرت عرضه وثوبه**; **يهرت** ve **يهرت**; **هرتا**: onu parçaladı ve ona dil uzattı; o hâlde o, **هريت**’tir. Ezherî dedi ki: **هرت ثوبه هرتا**: onu yardığı zaman.

**الهرت** (harekeli): ağız yarığının genişliği. **الهريت**: iki ağız yarığı geniş olan. Ve **هرت** (kefereha gibi); ve o, **أهرت الشدق**’tır; ve **هريته**. Ezherî dedi ki: Erkeklerden hatibe “**أهرت الشقشقة**” denir; ve ondan İbn Mukbil’in sözü:
عاد الأذلة في دار وكان بـهـا                      هرت الشقاشق ظلامون للجزر

Ve Recâ b. Hayve hadîsinde: “Bize **متهارت** hakkında konuşma”; yani ağzını genişçe açan, çokluk taslayan; **هرت الشدق**’tan, o da onun genişliğidir. Ve bir adam **أهرت**; ve bir at **هريت** ve **أهرت**: ağzın yarığı geniş; ve bir deve **هريت**, aynı şekilde; ve bir yılan **هريت الشدق**; ve onun **مهروتته**’si. Ya‘kūb—bir yılanın vasfında—şu beyti okudu:
مهروتة الشدقين حولاء النظر

Bir kadın **هريت**: o, **المفضاة**’dır. **الهريت**: aslan. Ve **الهرت**: **الأهرت الشدق**’ın mastarıdır. Ve bir aslan **أهرت**; **بين الهرت**. **كالهرت** (ketif gibi), ve **الهروت** (sabûr gibi), ve **الهرات** (kettân gibi), ve **المهرت** (mu‘azzam gibi); onu Lisân’da artırdı. Ezherî dedi ki: **أسد هريت الشدق**; yani **مهروت** ve **منهرت**; ve o, **مهروت الفم**’dur; ve ağız yarıkları **مهرتة** olan köpekler.

Ve **الهرت**: onu genişletmek için şeyi yarman. Ve o ayrıca: ağız yarığını kulağa doğru çekmendir. Ve Tehzîb’de: **الهرت**: senin ağız yarığını kulağa doğru çekmendir.

Ve bir adam **هريت**: bir sırrı gizlemez; bununla beraber çirkin söz söyler. Ve üzerinde kalmış olanlardan: **هاروت**: o, bir meleğin veya bir hükümdarın adıdır; ve daha bilinen birincisidir. Şeyhimiz dedi ki: Meşhur olan, onun yabancı bir ad olduğudur; ve o daha doğrudur. Sâgānî artırdı: Onun yabancılığının delili, gayr-i munsarif oluşudur; eğer **الهرت**’ten olsaydı—bazı insanların zannettiği gibi—munsarif olurdu.
