# هرر — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%B1/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D8%B1/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%B1.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: هرر

ه ر ر
له هرّ وهرّةٌ‏:‏ ذكر وأنثى‏.‏
وكلب هرّار وهرّ هريراً وهو دون النباح وهرّت إليّ الكلاب وهرّتني الكلاب‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قول حرام بن وابصة الفزاري‏:‏ وإن الكناز اللحم من بكراتكم تهرّ عليها أمكم وتكالب يريد أنها ترضعها للؤمها فتشق عليها وتؤذيها‏.‏
وهرّ في وجه السائل‏:‏ تجهّمه‏.‏
وفلان هرّه الناس إذا كرهوا ناحيته‏.‏
قال‏:‏ أرى الناس هرّوني وشهّر مدخلي وفي كلّ ممشًى أرصد النّاس عقربا وهرّ الكأس إذا كرهها‏.‏
وهرّ الحرب‏.‏
وقال ابن الدمينة‏:‏ نهاري نهار الناس حتى إذا دنا ليَ الليل هرّتني إليك المضاجع وهرّ الشوك إذا يبس فاجتنبته الراعية كأنه يهرّ في وجهها وقيل معناه‏:‏ صار كأنه أظفار هرّ‏.‏
قال‏:‏ رعين الشّبرق الريّان حتى إذا ما هر وامتنع المذاقا وأنشد المبرّد‏:‏ حلفت لهم والخيل تردي بنا معاً نفارقهم حتى يهرّوا العواليا عوالي زرقاً من رماح ردينةٍ هرير الكلاب يتّقين الأفاعيا وهذا يدلك على وجه المجاز دلالة مكشوفة‏.‏
وهرّه الشتاء وللشتاء هرير كما يقال‏:‏ كلب الشتاء والبرد‏.‏
وطلع الهرّاران وهما قلب العقرب والنّسر الواقع لأن هرير الشتاء عند طلوعهما‏.‏
و ‏"‏ فلان لا يعرف هرّاً من برّ ‏"‏ أي لا يميزّ فعل من يهرّ في وجهه من فعل من يبرّ به‏.‏
ويقال‏:‏ هلك من لا هرّار له أي لا سفيه له يهرّ عنه عدوّه‏.‏
كما قال‏:‏ لا بدّ للسؤدد من أرماح ومن عديد يتّقى بالراح من سفيه دائم النّباح

### Türkçe

ه ر ر
Onun için **هرّ** ve **هرّةٌ**: erkek ve dişi.
Ve **كلب هرّار**; ve **هرّ هريراً**: o, havlamanın altındadır; ve **هرّت إليّ الكلاب** ve **هرّتني الكلاب**.
Mecazdan: Harâm b. Vâbısa el-Fezârî’nin sözü:
“Ve sizin genç dişilerinizden etli olan **الكناز**; onun üzerine anneniz **تهرّ** eder ve **تكالب** eder” — onun muradı: alçaklığı sebebiyle onu emzirir; böylece ona güçlük çıkarır ve ona eziyet eder.
Ve **هرّ في وجه السائل**: ona yüzünü ekşitti.
Ve falan: **هرّه الناس**; insanlar onun tarafını kerih gördüklerinde.
Dedi:
“İnsanları görüyorum, beni **هرّوني** ettiler ve girişimi teşhir etti;
ve her yürüyüş yerinde, insanlar bir akrebi gözetler.”
Ve **هرّ الكأس**: onu kerih gördüğünde.
Ve **هرّ الحرب**.
İbn ed-Demîne dedi:
“Gündüzüm insanların gündüzüdür; nihayet gece bana yaklaştığında, yataklar beni sana doğru **هرّتني** etti.”
Ve **هرّ الشوك**: kuruduğunda; böylece çoban kadın ondan sakındı; sanki onun yüzüne **يهرّ** eder. Ve “onun mânası”: sanki **أظفار هرّ** gibi oldu, denildi.
Dedi:
“**الشّبرق**’ı taze iken otladılar; nihayet **هر** etti ve tadı menetti.”
El-Müberred inşâd etti:
“Onlara yemin ettim; atlar bizi birlikte yere sererken:
Onlardan ayrılmayacağız, ta ki **يهرّوا العواليا**.”
“**عوالي**: Rüdeyne’nin mızraklarından mavi;
köpeklerin **هرير**’i; yılanlardan sakınırlar.”
Ve bu, mecazın vechini açık bir delâletle sana gösterir.
Ve **هرّه الشتاء**; ve kış için **هرير** vardır; denildiği gibi: **كلب الشتاء** ve **البرد**.
Ve **الهرّاران** doğdu; ikisi **قلب العقرب** ve **النّسر الواقع**’dır; çünkü kışın **هرير**’i onların doğuşu vaktindedir.
Ve “Falan **هرّاً**’ı **برّ**’dan bilmez” yani onun yüzüne **يهرّ** edenin fiilini, ona **يبرّ** edenin fiilinden ayırt etmez.
Ve denilir: “**هلك من لا هرّار له**” yani düşmanını ondan **يهرّ** edecek sefihi olmayan kimse helâk oldu.
Nitekim dedi:
“**السؤدد** için mutlaka mızraklar ve
avuçla sakınılan bir sayı gerekir;
sürekli **النّباح** eden bir sefih(ten).”
