# هرشف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%B4%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D8%B4%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%B4%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هرشف

الهرشفة، كإردبة: العجوز البالية الكبيرة، كالهرشبة، ونقله الجوهري عن أبي عبيد، عن بعضهم، كما سيأتي. والهرشفة أيضا: قطعة خرقة أو كساء ينشف بها ماء المطر من الأرض ثم تعصر في الجف بالجيم، هكذا في النسخ، ومثله في الصحاح، وفي الأصل المقروء على المصنف: الخف بخاء معجمة بالقلم، وذلك لقلة الماء وفي الصحاح: في قلة الماء، وفي بعض النسخ: ينتشف بها ماء المطر، ثم تعتصر، وأنشد الجوهري للراجز:
  طوبى لمن كانت له هرشفه
  ونشفة يملأ منـهـا كـفـه وقال آخر:

  كل عجوز رأسها كالكفه
  تحمل جفا معها هرشفه قال أبو عبيد: وبعضهم يقول: الهرشفة: من نعت العجوز، وهي الكبيرة. وصوفة الدواة إذا يبست: هرشفة. وقد هرشفت واهرشفت نقله الليث. وقال أبو خيرة: تهرشف: إذا تحسى قليلا قليلا والأصل الترشف، فزيدت الهاء، وكذلك الشهربة للحويض حول أسفل النخلة، والأصل فيها الشربة، فزيدت الهاء.
 ومما يستدرك عليه: الهرشف، كإردب: العجوزة. ويقال للناقة الهرمة: هرشفة، وهردشة. ودلو هرشفة: بالية متشنجة، وقد اهرشفت. والهرشف من الرجال: الكبير المهزول. والهرشف: الكثير الشرب، عن السيرافي.

### Türkçe

**الهرشفة**, **إردبة** gibi: yıpranmış, büyük yaşlı kadın; **الهرشبة** gibi. Bunu el-Cevherî, Ebû Ubeyd’den, ondan da bazılarından nakletmiştir; ileride geleceği üzere.

Ve **الهرشفة** ayrıca: yerden yağmur suyunu onunla emip sonra **الجف** içinde sıktıkları bir parça bez yahut örtüdür; **الجف** ( **الجيم** ile), nüshalarda böyle; **الصحاح**’ta da bunun benzeri vardır. Ve musannife okunmuş asılda: **الخف** (kalemle noktalı **خ** ile); bu, suyun azlığından dolayıdır. Ve **الصحاح**’ta: suyun azlığında. Ve bazı nüshalarda: onunla yağmur suyunu emer, sonra sıkılır. El-Cevherî, recez söyleyen için şu beyti inşad etti:
  Ne mutlu, kendisinin **هرشفه**’si olan kimseye,
  Ve bir **نشفة** (ki) ondan avucunu doldurur.

Ve bir başkası dedi:
  Her yaşlı kadın ki başı avuç içi gibidir,
  Bir **جفا** taşır; onunla birlikte bir **هرشفه**.

Ebû Ubeyd dedi: Bazıları da der ki: **الهرشفة** yaşlı kadının sıfatındandır; o, büyük olandır.

Ve hokka yünü kuruduğu zaman: **هرشفة**. Ve **هرشفت** ve **اهرشفت**; bunu Leys nakletti.

Ebû Hayra dedi: **تهرشف**: az az yudumladığı zaman; asıl **الترشف**’tir; böylece **الهاء** artırıldı. Ve yine **الشهربة**, hurma ağacının alt kısmı etrafındaki küçük havuz içindir; aslında onda **الشربة** vardır; böylece **الهاء** artırıldı.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الهرشف**, **إردب** gibi: yaşlı kadın. Ve yaşlı deveye denir: **هرشفة**, ve **هردشة**. Ve **دلو هرشفة**: yıpranmış, büzüşmüş; ve **اهرشفت**. Ve erkeklerden **الهرشف**: büyük, zayıf. Ve **الهرشف**: çok içen; es-Sîrâfî’den.
