# هرف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: هرف

باب الهاء والراء والفاء معهما
ه ر ف، ر ه ف، ف ه ر، ر ف ه، ف ره مستعملات ه ف ر مهمل هرف: الهَرْف: شِبْهُ الهَذَيان من الإِعجاب بالشَّيء. فلان يَهْرِفُ بفلان نهارَهُ كُلَّه، هَرْفاً.
وبَعْض السِّباع يَهْرِف لكَثْرة صَوْته.
وفي مَثَلٍ: "لا تَهْرِفْ حتى تَعْرِفَ" .
رهف: الرَّهْفُ: مصدر الرَّهيف، وهو اللّطيف الدَّقيق. رَهُف الشيءَّ يَرْهُفُ ، رَهافةً، وقلماً يُسْتَعمل إلاّ مُرْهفا، وقلّما يُقال: رهيف.
وأرهفتُ السَّيْفَ إذا رَقَّقْتَهُ. ورجلٌ مُرْهَفُ الجسم: رقيقه.
فهر:
الفِهْرُ: الحَجَر قدر ما يكسر به جَوْزٌ، أو يُدَقُّ به شيءٌ، وعامّةُ العَرَبِ تُؤَنِّثُهُ وتصغيره: فُهَْرة. وقُرَيْشٌ كلُّهم يُنْسبون إلى فِهْرِ بن غالبِ بن النَّضْرِ بن كِنانة.
وفي الحديث: "كأنّكُمُ اليهودُ خرجوا من فُهْرِهمْ" أي: من مَوْضِع مِدْراسِهِمْ الذي يجتمعون فيه كالِعيد يُصَلًّون فيه.
رفه: رَفُهَ عَيْشُه رَفاهةٌ ورَفاهِيَةٌ فهو رَفيهُ العَيْشِ، وهو أَرْغد الخِصْبِ.
والرَّفْهُ: وِرْدُ كلّ يومٍ، يقال: أوردتها رِفْها. قال لبيد:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غير صادرةٍ		فكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِـرُ
وأَرْفَهَ القومُ مُرْفِهُون إذا فعلت إبلهم كذلك ولا يقولن: أَرْفَهَتِ الإِبل، والاسمُ: الإِرفاه.
والإِرفاهُ: الادِهانُ كلَّ يوم وقد نهى رسول الله صلى الله عليه وعلى آله وسلم عن الإِرفاه.
ورفَّهْتُ عن فلان شدّته وخناقَه إذا نّفستَ عنه ترفيها والرُّفَهُ: التِّبْنُ.
فره: فَرُهَ الشّيءُ يَفْرُهُ فَراهَةً فهو فارهٌ بين الفَراهَةِ والفَراهِيَةِ.
وقوله عزّ اسمه: "وتَنْحتون من الجبال بيوتاً فارهين" أي: حاذقين، ومن قرأها فَرِهين فمعناه: أَشِرِينَ بَطِرِينَ. وناقة مُفْرِهة: تلد فُرْهاً، قال النابغة:
أعطى لفارهةٍ حلوٍ تّرابـعُـهـا		من المواهب لا تُعطَى على حَسَدِ
يعني بالفارهة: القينة، وما يتبعها من المواهب. والجمعُ: الفَوارِهُ والفُرُهُ.

### Türkçe

باب **الهاء** ve**الراء** ve**الفاء** onlarla birlikte

ه ر ف، ر ه ف، ف ه ر، ر ف ه، ف ره kullanımdadır; ه ف ر ihmaldir. **هرف**: **الهَرْف**: bir şeyden hoşlanma sebebiyle hezeyan benzeri. Falan, falan hakkında bütün gündüzünü **يَهْرِفُ** eder; **هَرْفاً**.
Ve yırtıcı hayvanların bazısı, sesinin çokluğundan dolayı **يَهْرِفُ** eder.
Ve bir meselde: "لا تَهْرِفْ حتى تَعْرِفَ".

**رهف**: **الرَّهْفُ**: **الرَّهيف**in masdarıdır; o, latif ince olandır. Şey **رَهُف** eder, **يَرْهُفُ**; **رَهافةً** (olarak); ve ancak **مُرْهفا** (şeklinde) kullanılır; ve nadiren denir: **رهيف**.
Ve kılıcı **أرهفتُ** ettim; onu incelttiğim zaman. Ve bedeni **مُرْهَفُ** olan adam: onun incesi.

**فهر**:
**الفِهْرُ**: ceviz kırılan kadar taş; yahut onunla bir şey dövülen (taş). Arapların geneli onu müennes yapar; ve onun küçültmesi: **فُهَْرة**. Ve Kureyş’in hepsi **فِهْرِ** b. Gālib b. **النَّضْرِ** b. Kinâne’ye nisbet olunur.
Ve hadiste: "كأنّكُمُ اليهودُ خرجوا من فُهْرِهمْ" yani: bayram gibi içinde toplanıp namaz kıldıkları, onların ders yeri mevkiinden.

**رفه**: Onun geçimi **رَفُهَ** etti; **رَفاهةٌ** ve **رَفاهِيَةٌ** (olarak); o hâlde o, geçimi **رَفيهُ** olandır; ve o, bolluğun en genişidir.
Ve **الرَّفْهُ**: her günün suya varışı; denir: onu **رِفْها** olarak suya vardırdım. Lebîd dedi:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غير صادرةٍ		فكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِـرُ
Ve kavim **أَرْفَهَ** etti; **مُرْفِهُون** (olurlar); develeri bunu yaptığı zaman; ve denmez: develer **أَرْفَهَتِ** etti; isim: **الإِرفاه**.
Ve **الإِرفاهُ**: her gün yağlanmadır; ve Resûlullah sallallahu aleyhi ve alâ âlihî ve sellem **الإِرفاه**dan nehyetmiştir.
Ve falanın şiddetini ve boğmasını ondan **رفَّهْتُ** ettim; ona ferahlık verdiğin zaman; **ترفيها** (olarak). Ve **الرُّفَهُ**: saman kırıntısıdır.

**فره**: Şey **فَرُهَ** etti; **يَفْرُهُ**; **فَراهَةً** (olarak); o hâlde o, **فارهٌ**dir; **الفَراهَةِ** ve **الفَراهِيَةِ** içinde.
Ve O’nun (azze ismu-hu) sözü: "وتَنْحتون من الجبال بيوتاً فارهين" yani: mahirler. Ve onu **فَرِهين** okuyan kimseye gelince, onun manası: azgın, şımarık. Ve **مُفْرِهة** dişi deve: **فُرْهاً** doğurur. Nâbiga dedi:
أعطى لفارهةٍ حلوٍ تّرابـعُـهـا		من المواهب لا تُعطَى على حَسَدِ
**الفارهة** ile kasteder: şarkıcı cariye; ve ona tâbi olan bağışlar. Ve cem‘i: **الفَوارِهُ** ve **الفُرُهُ**.
