# هرمز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هرمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هرمز

هرمز، أهمله الجوهري. وقال الليث: هرمز الشيخ اللقمة هرمزة: لاكها في فيه، وهو يديرها ولا يسيغها. هرمزت النار: طفئت. والهرمزة: اللؤم. والمضغ الخفيف من غير إساغة. الهرمزة: الكلام الذي تخفيه عن صاحبك، عن ابن عباد. وقد هرمز في الكل. وهرمز، بالضم: د، على خور من أخوار بحر الهند على بر فارس، وهو فرضة كرمان، إليه ترفأ المراكب، ومنه تنقل أمتعة الهند إلى كرمان وسجستان وخراسان، ويسمى أيضا: هرموز. هرمز: قلعة بين القدس والكرك، بوادي موسى عليه السلام. قال الليث: هرمز: علم من أعلام العجم. وفي العباب: وفي المثل: أكفر من هرمز؛ وهو الذي قتله خالد بن الوليد بكاظمة، وكان كثير الجيش، عظيم المدد، ولم يكن أحد من الناس أعدى للعرب والإسلام من هرمز، ولذلك ضربت العرب فيه المثل، قال الشاعر:
  ودينك هذا كدين الـحـمـا                      ر بل أنت أكفر من هرمز ورامهرمز: د، بخوزستان، ومن العرب من يبنيه على الفتح في جميع الوجوه، ومنهم من يعربه ولا يصرفه، ومنهم من يضيف الأول إلى الثاني، ولا يصرف الثاني، ويجري الأول بوجوه الإعراب، قال كعب بن معدان الأشقري يذكر وفاة بشر بن مروان:
  حتى إذا خلفوا الأهواز واجتمعوا                      برام هرمز وافاهم به الخبـر والنسبة إلى رامهرمز: رامي، وإن شئت هرمزي، قال:
  تزوجـتـهـا رامـية هـرمــزية                      بفضل الذي أعطى الأمير من الرزق كذا في العباب. والهرمز، والهرمزان، بضمهما والهارموز، بفتح الراء، الكبير من ملوك العجم، وسيأتي إعراب هرمزان في النون.

### Türkçe

**هرمز**; el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi: **هرمز** yaşlı kimsenin lokmayı **هرمزة** etmesidir: onu ağzında çiğnedi; onu döndürür de yutamaz. **هرمزت النار**: söndü. **الهرمزة**: alçaklık. Ve yutma olmaksızın hafif çiğneme. **الهرمزة**: arkadaşından gizlediğin söz; İbn Abbâd’dan. Ve o, hepsinde **هرمز** etti. Ve **هرمز** (ötre ile): Hind denizinin koylarından bir koy üzerinde, Fars kıyısında bir şehir; Kirman’ın limanıdır; gemiler ona yanaşır; Hind’in eşyaları ondan Kirman’a, Sicistan’a ve Horasan’a nakledilir; ayrıca **هرموز** diye de adlandırılır. **هرمز**: Kudüs ile Kerak arasında, Musa aleyhisselâm vadisinde bir kale. Leys dedi: **هرمز** Acemlerin alametlerinden bir alamettir. Ve el-ʿUbâb’da: Ve meselde: “**هرمز**’den daha kâfir”; o, Kâzıma’da Hâlid b. Velîd’in öldürdüğü kimsedir; ordusu çok, yardımı büyük idi; insanlardan hiç kimse Araplara ve İslâm’a **هرمز**’den daha düşman değildi; bu yüzden Araplar onun hakkında mesel darb ettiler. Şair dedi:
  Ve senin bu dinin, eşeğin dini gibidir;                      bilakis sen **هرمز**’den ve **رامهرمز**’den daha kâfirsin: Huzistan’da bir şehir; Araplardan kimi onu bütün vecihlerde fetha üzere bina eder; kimi onu i‘rablar ve onu sarf etmez; kimi birincisini ikincisine izafet eder, ikincisini sarf etmez, birincisini i‘rab vecihleriyle yürütür. Ka‘b b. Ma‘dân el-Eşkarî, Bişr b. Mervân’ın vefatını anarak dedi:
  Nihayet Ahvaz’ı geride bıraktıklarında ve toplandıklarında                      **رام هرمز**’de, haber onlara onunla geldi. **رامهرمز**’e nisbet: **رامي**; istersen **هرمزي**. Dedi:
  Onu, rızık hususunda emîre verdiği fazl ile                      **رامية هرمزية** (bir kadın) ile evlendim. el-ʿUbâb’da böyle. Ve **الهرمز** ve **الهرمزان** (ikisi de ötre ile) ve **الهارموز** (râ’nın fethasıyla): Acem meliklerinin büyüğü; **هرمزان**’ın i‘rabı **النون**’da gelecektir.
