# هرمع (ه-ر-م-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ر - م - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

هرمع:

الهَرْمَعَةُ: السُّرْعة. اهْرَمَّعَ في مَشْيه ومَنْطِقِهِ كالإنهِماكِ فيه اهرمّاعاً. والعَيْن تهَرَمِّعُ إذا ذَرَفَتِ الدَّمْعَ سريعاً. والنَّعْت هَرَمَّع ومُهْرَمِّع. واهْرَمَّعَ إليه الرجُل أي تَباكَى. ورجُلٌ هَرَمَّعٌ: سريعُ البُكاء، والهَلَمَّعُ لغةٌ فيه عن عَرّام. والهَلْمَعَةُ والهَرْمَعَةُ: السُّرعةُ في كلّ شيءْ.

##### Türkçe

هرمع:

**الهَرْمَعَةُ**: sürat. **اهْرَمَّعَ** yürüyüşünde ve konuşmasında, onda kendini verme gibi, **اهرمّاعاً** (öylece). Göz, yaşı hızlıca akıttığı zaman **تهَرَمِّعُ** olur. Sıfat: **هَرَمَّع** ve **مُهْرَمِّع**. Adamın ona doğru **اهْرَمَّعَ** etmesi; yani ağlar gibi yaptı. **هَرَمَّعٌ** bir adam: çabuk ağlayan; **الهَلَمَّعُ** bunun hakkında **عَرّام**’dan bir lehçedir. **الهَلْمَعَةُ** ve **الهَرْمَعَةُ**: her şeyde sürat.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

اهْرَمَّعَ الرجل، أي أسرع في مشيه، وكذلك إذا كان سريع البكاء والدُّموع.

##### Türkçe

**اهْرَمَّعَ** adam; yani yürüyüşünde hızlandı; yine aynı şekilde, eğer ağlaması ve gözyaşları hızlı ise.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَرَمَّعُ: السُّرْعةُ والخِفَّةُ في المَشْي. وقد اهْرَمَّعَ الرجل أَي أَسْرَعَ في مَشْيَتِه، وكذلك إِذا كان سَرِيعَ البُكاءِ والدُّمُوعِ، واهْرَمَّعَتِ العين بالدَّمْعِ كذلك. ورجل هَرَمَّعٌ: سَرِيعُ البُكاء. واهْرَمَّعَ إِليه: تبَاكى إِليه، قال ابن سيده: وأَظن الميم زائدة. ابن الأَعرابي: نَشَأَتْ سَحابةٌ فاهْرَمَّعَ قَطْرُها إِذا كان جَوْداً. ابن الأَعرابي، وذكر غيثاً قال: فاهْرَمَّعَ مَطَرُه حتى رأَينا ما نَرَى عين السماءِ مِن الماء؛ اهْرَمَّعَ أَي سالَ بكثرة ماء؛ وأَنشد: وقَصَباً رأَيته عُرْهُوما
(* قوله« وقصباً إلخ» كذا بالأصل، وأورده في مادة عفهم وعرهم: وقصباً عفاهما عرهوما)
وقال الليث: اهْرَمَّعَ الرجلُ في مَنْطِقِه وحَدِيثِه إِذا انهمَل فيه، والنعت مُهْرَمِّعٌ، قال: والعين تَهْرَمِّعُ إِذا أَذْرَتِ الدَّمْعَ سَرِيعاً. قال ابن بري: اهْرَمَّعَ بمنزلة احْرَنْجَمَ ووزنه افْعَنْلَلَ وأَصله اهْرَنْمَعَ، فأُدغمت النون في الميم، وهذا في الأَربعة نظير امَّحَى من باب الثلاثة الأَصل فيه انْمَحَى، فأُدغمت نونه في الميم، وذلك لعدم اللبس.

##### Türkçe

**الهَرَمَّعُ**: yürüyüşte sürat ve hafifliktir. Ve “**اهْرَمَّعَ**”
adam, yani yürüyüşünde hızlandı; yine, ağlaması
ve gözyaşları hızlı olduğu zaman da (böyledir); göz de gözyaşıyla
yine “**اهْرَمَّعَتِ**”. Ve **هَرَمَّعٌ** adam: hızlı
ağlayandır. Ve “**اهْرَمَّعَ إِليه**”: ona karşı ağlar gibi yaptı; İbn Sîde dedi: ve ben **الميم**’in
ziyade olduğunu sanıyorum. İbnü’l-A‘râbî: bir bulut
ortaya çıktı da damlası cömert (bol) olduğu zaman “**اهْرَمَّعَ**”. İbnü’l-A‘râbî, bir yağmurdan söz etti, dedi ki: yağmuru “**اهْرَمَّعَ**” etti, ta ki gördüğümüzü gördük,
göğün gözünün sudan (olanını); “**اهْرَمَّعَ**” yani çok suyla aktı; ve inşad etti:
وقَصَباً رأَيته عُرْهُوما
(* “وقصباً إلخ” sözü: asılda böyle; onu **عفهم** ve **عرهم** maddesinde şöyle getirdi:
وقصباً عفاهما عرهوما)
Ve Leys dedi: adam, sözünde ve konuşmasında, onda (sözde) dökülüp aktığı zaman “**اهْرَمَّعَ**”; sıfat **مُهْرَمِّعٌ**’dır. Dedi ki: göz de, gözyaşını
hızlıca saçtığı zaman “**تَهْرَمِّعُ**”. İbn Berrî dedi: “**اهْرَمَّعَ**”, “**احْرَنْجَمَ**” menzilesindedir ve vezni **افْعَنْلَلَ**’dır;
aslı **اهْرَنْمَعَ** idi; sonra **النون** **الميم**’e idgam edildi. Bu, dörtlüde, üçlü babından “**امَّحَى**”nın benzeridir; aslında **انْمَحَى** idi; sonra onun **النون**’u **الميم**’e idgam edildi; bu da
karışıklık olmaması içindir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الهرمع، كعملس، أهمله الجوهري على زعمه، فكتبه بالحمرة، وقد ذكره الجوهري في التركيب الذي قبله، ونبه على أن الميم زائدة، قال الليث: الهرمع: السريع البكاء والدموع.
 قال: والهرمع: السرعة والخفة في المشي، فعلهما اهرمع، أي: أسرع في مشيته، ونص الجوهري في ه-ر-ع اهرمع الرجل: أسرع في مشيته، وكذلك إذا كان سريع البكاء والدموع، وأظن الميم زائدة.
 وقال ابن بري: اهرمع بمنزلة احرنجم، ووزنه افعنلل، وأصله: اهرنمع، فأدغمت النون في الميم، وهذا في الأربعة نظير امحى من باب الثلاثة الأصل فيه انمحى، فأدغمت نونه في الميم، وذلك لعدم اللبس.
 وقال الليث: اهرمع في منطقه وحديثه: إذا انهمك، كما في العباب وفي اللسان: انهمل فيه.
 وقال ابن دريد: رجل مهرمع في منطقه: إذا أسرع وأكثر.
 وقال غيره: اهرمع إليه: تباكى.
 ومما يستدرك عليه: اهرمعت العين بالدموع: إذا أذرته سريعا.
 وقال ابن الأعرابي: نشأت سحابة، فاهرمع قطرها: إذا كان جودا.

  وقال ابن فارس: هذه منحوتة من هرع وهمع وكلاهما بمعنى: سال، وكذلك اهرمع: إذا أسرع.

##### Türkçe

**الهرمع**، **كعملس**; el-Cevherî onu, kendi zannına göre, ihmal etti; bu yüzden onu kırmızıyla yazdı; hâlbuki el-Cevherî onu bir önceki terkîbde zikretmiştir ve **الميم**’in زائد olduğuna dikkat çekmiştir. el-Leys dedi: **الهرمع**: ağlaması ve gözyaşları hızlı olan.

Dedi: ve **الهرمع**: yürüyüşte sürat ve hafifliktir; ikisinin fiili **اهرمع**’dır; yani: yürüyüşünde hızlandı. el-Cevherî **ه-ر-ع**’da açıkça şöyle dedi: **اهرمع الرجل**: yürüyüşünde hızlandı; yine, ağlaması ve gözyaşları hızlı olduğu zaman da (böyledir); ve ben **الميم**’in زائد olduğunu zannediyorum.

İbn Berrî dedi: **اهرمع** , **احرنجم** menzilesindedir; vezni **افعنلل**’dir; aslı: **اهرنمع**’dır; sonra **النون** **الميم**’e idğam edildi. Bu, dört harflide, üç harflinin babından **امحى**’nın benzeridir; onun aslında **انمحى** vardır; sonra **نون**’u **الميم**’e idğam edildi; bu da iltibâsın olmaması içindir.

el-Leys dedi: **اهرمع** onun nutkunda ve hadisinde: eğer kendini kaptırırsa; **العباب**’da ve **اللسان**’da olduğu gibi: onda **انهمل** etti.

İbn Düreyd dedi: Nutkunda **مهرمع** bir adam: eğer hızlandı ve çoğalttıysa.

Başkası dedi: **اهرمع إليه**: yapmacık ağladı.

Ona istidrâk edilenlerdendir: **اهرमعت العين بالدموع**: eğer onu hızlıca akıttıysa.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Bir bulut meydana geldi; sonra onun damlası **اهرمع** etti: eğer bol verimli olduysa.

İbn Fâris dedi: Bu, **هرع** ve **همع**’dan menhûttur; ikisi de “aktı” mânâsınadır; yine **اهرمع**: eğer hızlandıysa.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَرْمَعَ
هَرْمَعَ -  اِهْرَمَّعَ
a.  Was swift, hurried.

b.  [ Fī ], Was verbose.

c.  Was tearful.

هَرَمَّع
هَرَمَّع 56 ,
a.  Tearful.

b.  Quickness.

##### Türkçe

هَرْمَعَ
هَرْمَعَ - اِهْرَمَّعَ
a. Çabuk oldu, acele etti.

b. [ Fī ], geveze oldu.

c. Gözyaşlı oldu.

هَرَمَّع
هَرَمَّع 56 ,
a. Gözyaşlı.

b. Çabukluk.
