# هزج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B2%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هزج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هزج

هَزِجَ
1 هَزِجَ ذ , aor. هَزَجَ , (S, K,) inf. n. هَزَجٌ; (L;) He sang in a certain manner, with trilling, or quavering; as also ↓ تهزّج; (S, K;) and ↓ هزّج: (K:) or ↓ تهزّج signifies he reiterated, or made to reciprocate, the graceful modulations of his voice: or prolonged his voice, without elevating it: (Aboo-Is-hلk, L:) or هَزَجٌ does not at all signify trilling, or quavering; and therefore IAar has applied هَزِجٌ as an epithet to a dog that barks much. (L.) ― -b2- He read, or recited, with a prolonging and trilling of the voice, making the sounds to follow closely, one upon another; as also ↓ تهزّج. (TA.)

هزّج الصَّوْتَ
2 هزّج الصَّوْتَ ذ , inf. n. تهْزِيجٌ, He (a singer [or a reader or reciter]), made the sounds of the voice to be closely consecutive, and uttered in a light and quick manner. (L.) ― -b2- هزّج صَوْتَهُ, and ↓ تهزّجهُ, [the latter app. a mistake for تهزّج فِيهِ,] He made the sounds of his voice to be closely consecutive, or near together. (TA.) ― -b3- See 1.

اهزج
4 اهزج ذ He (a poet) composed, or uttered, verses of the metre termed الهَزَج. (K.)

تهزّجت القَوْسُ
5 تهزّجت القَوْسُ ذ (tropical:) The bow twanged, on the archer's loosing the string after drawing it. (S, K, TA.) ― -b2- See 1, and 2.

هَزَجٌ
[ هَزَجٌ ذ (tropical:) The twanging of a bow, on the archer's loosing the string after drawing it; and of a lutestring: in the TA, i. q. رَنّةٌ: pl. أَهْزَاجٌ and pl. pl. أَهَازِيجُ: or perhaps this latter is a pl. of which the sing. is ↓ أُهْزُوجَةٌ, like as أَرَاجِيزُ is pl. of أُرْجُوزَةٌ: and the twanging of a bow-string or lute-string may be likened to an ode or a song of the metre termed الهَزَج, which is perhaps, judging from analogy, the proper signification of اهزوجة.] لِلْعُودِ وَالقَوْسِ أَهَازِيجُ (tropical:) [To the lute and the bow there are twangings]. (A.) El-Kumeyt says,
[speaking of a bow,]
لَمْ يَعِبْ رَبُّهَا وَلَا النَّاسُ مِنْهَا
غَيْرَ اِنْذَارِهَا عَلَيْهِ الحَمِيرَا
بِأَهَازِيجَ مِنْ أَغَانِيِّهَا الجُشِ
وَاِتْبَاعِهَا النَّحِيبَ الزَّفِيرَا
[Neither its owner nor the people imputed a fault to any of its properties, except its warning the (wild) asses of his presence by the twangings of its harsh singings, and its causing a groaning sound to follow the loud, or prolonged, wailing]. (S.) ― -b2- هَزَجٌ One of the modes of singing (الأَغَانِىّ), in which is a trilling, or quavering: (S, K:) pl. أَهْزَاجٌ. (L.) [But see 1.] ― -b3- A voice that excites lively emotions of joy or grief. (K.) ― -b4- A fine, or delicate, and elevated, voice. (TA.) ― -b5- A voice in which is hoarseness, or harshness. (K.) ― -b6- Any speech of which the component parts are closely consecutive, or near together, (K,) uttered in a light, or quick, manner: pl. as above. (L.) ― -b7- الهَزَجٌ The name of a certain kind of metre of verse; (S, K;) consisting of four feet, each of the measure مَفَاعِيلُنْ: originally of six feet, like the رَجَز and the رَمَل, in each of which, [as in the هَزَج,] each foot consists of one element of the kind termed وَتِدٌ مَجْمُوعٌ, and of two elements of the kind termed سَبَبٌ خَفِيفٌ: so called because of the mutual nearness of its component parts. (TA.) ― -b8- هَزَجٌ Lightness, or agility. (TA.) ― -b9- Quickness in the falling, and putting down, of the legs [upon the ground]. (TA.) ― -b10- (tropical:) The sound of thunder. (S.) ― -b11- (assumed tropical:) The buzzing of flies. (L.)

هَزِجٌ
هَزِجٌ ذ A singer [or reader or reciter] who prolongs his voice, with trilling, or quavering, making the sounds to follow close, one upon another. (A.) ― -b2- هَزِجُ العَسِىِّ, occurring in a verse of 'Antarah, cited voce دَفٌّ, The cat that cries for food at supper-time: (EM, p. 233:) or the dog that barks much in the evening; meaning, in the night: or buzzing flies in the evening. (L.) ― -b3- هَزِجٌ A child, and a horse, whose legs fall, or are put down, quickly [upon the ground]. (TA.) ― -b4- (tropical:) Sounding thunder, as also ↓ مُتَهَزَِّجٌ. (L.) ― -b5- (tropical:) A twanging lute [and bow]. (A.) ― -b6- (tropical:) A cloud sounding with thunder. (A.) ― -b7- هَزِجُ الصَّوْتِ, and ↓ هُزَامِجُهُ, One who makes the sounds of his voice to follow close, one upon another. (L.)

هَزْمَجَةٌ
هَزْمَجَةٌ ذ Uninterrupted speech or language. (K.) ― -b2- Confusion of voice or sound beyond measure; (K;) as also هَزْلَجَةٌ. (K, TA, art. هزلج.) ― -b3- [The م is an augmentative letter: see هُزَامِجٌ.]

هُزَامِجٌ
هُزَامِجٌ ذ A voice, or the like, of which the sounds are closely consecutive. The م is an augmentative letter. (S, K.) ― -b2- صَوْتٌ هُزَامِجٌ A confused voice or sound. The sound so called is less than what is termed رُغَآءٌ. (L.) ― -b3- [See also هَزجٌ.]

أُهْزُوجَةٌ
أُهْزُوجَةٌ ذ : see هَزَجٌ.

مُتَهَزِّجٌ
مُتَهَزِّجٌ ذ : see هَزِجٌ.

### Türkçe

هَزِجَ
1 **هَزِجَ** ذ , muzari‘ **هَزَجَ** , (S, K,) mastar ismi **هَزَجٌ**; (L;) O, belirli bir tarz üzere, ter‘îd (titretme) yahut ter‘îş (titreyiş) ile şarkı söyledi; **تهزّج** olarak da; (S, K;) ve **هزّج**: (K:) yahut **تهزّج** şu mânâya gelir: sesinin zarif nağmelerini tekrarladı yahut karşılıklı kıldı: yahut sesini, yükseltmeksizin, uzattı: (Aboo-Is-hلk, L:) yahut **هَزَجٌ** asla ter‘îd yahut ter‘îş mânâsına gelmez; ve bu sebeple IAar **هَزِجٌ**’i çok havlayan bir köpeğe sıfat olarak uygulamıştır. (L.) ― -b2- O, sesi uzatarak ve titretme ile, sesleri birbirini yakından, biri ötekinin üzerine, takip ettirerek okudu yahut tilâvet etti; **تهزّج** olarak da. (TA.)

هزّج الصَّوْتَ
2 **هزّج الصَّوْتَ** ذ , mastar ismi **تهْزِيجٌ**, O (bir şarkıcı [yahut bir okuyucu yahut tilâvet eden]), sesin seslerini birbirine sıkı ardışık kıldı ve hafif ve çabuk bir tarz üzere telaffuz etti. (L.) ― -b2- **هزّج صَوْتَهُ**, ve **تهزّجهُ**, [ikincisi görünüşe göre **تهزّج فِيهِ** yerine bir hatadır,] O, sesinin seslerini birbirine sıkı ardışık, yahut birbirine yakın kıldı. (TA.) ― -b3- 1’e bak.

اهزج
4 **اهزج** ذ O (bir şair), **الهَزَج** diye adlandırılan vezinden beyitler nazmetti yahut söyledi. (K.)

تهزّجت القَوْسُ
5 **تهزّجت القَوْسُ** ذ (mecaz:) Yay, okçunun çekip bıraktıktan sonra kirişi salıvermesi üzerine tıngırdadı. (S, K, TA.) ― -b2- 1’e ve 2’ye bak.

هَزَجٌ
[ **هَزَجٌ** ذ (mecaz:) Yayın tıngırtısı, okçunun çekip bıraktıktan sonra kirişi salıvermesi üzerine; ve ud telinin (tıngırtısı): TA’da, **رَنّةٌ** ile aynı mânâda: cem‘ **أَهْزَاجٌ** ve cem‘in cem‘i **أَهَازِيجُ**: yahut belki bu ikincisi, müfredi **أُهْزُوجَةٌ** olan bir cem‘dir; tıpkı **أَرَاجِيزُ**’in **أُرْجُوزَةٌ**’nin cem‘i olması gibi: ve yay kirişi yahut ud telinin tıngırtısı, **الهَزَج** diye adlandırılan vezinden bir kasideye yahut bir şarkıya benzetilebilir; ki bu, kıyasa hükmederek, belki **اهزوجة**’nin asıl mânâsıdır.] **لِلْعُودِ وَالقَوْسِ أَهَازِيجُ** (mecaz:) [Uda ve yaya tıngırtılar vardır]. (A.) El-Kumeyt der ki,
[bir yay hakkında konuşarak,]
لَمْ يَعِبْ رَبُّهَا وَلَا النَّاسُ مِنْهَا
غَيْرَ اِنْذَارِهَا عَلَيْهِ الحَمِيرَا
بِأَهَازِيجَ مِنْ أَغَانِيِّهَا الجُشِ
وَاِتْبَاعِهَا النَّحِيبَ الزَّفِيرَا
[Ne sahibi ne de insanlar, onun özelliklerinden hiçbirine kusur isnat etmedi; ancak onun, sert şarkılarının tıngırtılarıyla (yabanî) eşekleri onun varlığından haberdar etmesi ve onun, inleme sesini yüksek yahut uzatılmış feryadın ardından takip ettirmesi (müstesna)]. (S.) ― -b2- **هَزَجٌ** Şarkı söylemenin (الأَغَانِىّ) tarzlarından biridir; onda ter‘îd yahut ter‘îş vardır: (S, K:) cem‘ **أَهْزَاجٌ**. (L.) [Fakat 1’e bak.] ― -b3- Sevinç yahut kederin canlı duygularını uyandıran bir ses. (K.) ― -b4- İnce yahut latif ve yüksek bir ses. (TA.) ― -b5- İçinde kısıklık yahut sertlik bulunan bir ses. (K.) ― -b6- Bileşen parçaları birbirine sıkı ardışık yahut birbirine yakın olan her söz; (K,) hafif yahut çabuk bir tarz üzere söylenen: cem‘i yukarıdaki gibidir. (L.) ― -b7- **الهَزَجٌ** Şiirin belirli bir vezninin adı; (S, K;) dört tef‘îletten oluşur; her biri **مَفَاعِيلُنْ** ölçüsündedir: aslında altı tef‘îletten idi; **رَجَز** ve **رَمَل** gibi; bunların her birinde, [**هَزَج**’de olduğu gibi,] her tef‘île, **وَتِدٌ مَجْمُوعٌ** denilen türden bir unsurdan ve **سَبَبٌ خَفِيفٌ** denilen türden iki unsurdan oluşur: bileşen parçalarının karşılıklı yakınlığından dolayı böyle adlandırılmıştır. (TA.) ― -b8- **هَزَجٌ** Hafiflik yahut çeviklik. (TA.) ― -b9- Bacakların [yer üzerine] düşmesinde ve konulmasında çabukluk. (TA.) ― -b10- (mecaz:) Gök gürültüsünün sesi. (S.) ― -b11- (farz edilen mecaz:) Sineklerin vızıltısı. (L.)

هَزِجٌ
**هَزِجٌ** ذ Sesi uzatan, ter‘îd yahut ter‘îş ile, sesleri birbirini yakından, biri ötekinin üzerine, takip ettiren bir şarkıcı [yahut okuyucu yahut tilâvet eden]. (A.) ― -b2- **هَزِجُ العَسِىِّ**, ‘Antarah’ın bir beytinde vârid olup **دَفٌّ** maddesinde nakledilmiştir: Akşam yemeği vaktinde yiyecek için feryat eden kedi: (EM, p. 233:) yahut akşamleyin çok havlayan köpek; yani, geceleyin: yahut akşamleyin vızıldayan sinekler. (L.) ― -b3- **هَزِجٌ** Bacakları çabuk [yer üzerine] düşen yahut konulan bir çocuk ve bir at. (TA.) ― -b4- (mecaz:) Gök gürültüsü çıkaran; **مُتَهَزَِّجٌ** olarak da. (L.) ― -b5- (mecaz:) Tıngırdayan bir ud [ve yay]. (A.) ― -b6- (mecaz:) Gök gürültüsüyle ses veren bir bulut. (A.) ― -b7- **هَزِجُ الصَّوْتِ**, ve **هُزَامِجُهُ**, Sesinin seslerini birbirini yakından, biri ötekinin üzerine, takip ettiren kimse. (L.)

هَزْمَجَةٌ
**هَزْمَجَةٌ** ذ Kesintisiz söz yahut dil. (K.) ― -b2- Ölçünün ötesinde ses yahut sedâ karışıklığı; (K;) **هَزْلَجَةٌ** olarak da. (K, TA, art. هزلج.) ― -b3- [**م** artırma harfidir: **هُزَامِجٌ**’e bak.]

هُزَامِجٌ
**هُزَامِجٌ** ذ Sesleri birbirine sıkı ardışık olan bir ses, yahut benzeri. **م** artırma harfidir. (S, K.) ― -b2- **صَوْتٌ هُزَامِجٌ** Karışık bir ses yahut sedâ. Böyle adlandırılan ses, **رُغَآءٌ** diye adlandırılandan daha azdır. (L.) ― -b3- [**هَزجٌ**’e de bak.]

أُهْزُوجَةٌ
**أُهْزُوجَةٌ** ذ : **هَزَجٌ**’e bak.

مُتَهَزِّجٌ
**مُتَهَزِّجٌ** ذ : **هَزِجٌ**’e bak.
