# هزل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B2%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: هزل

باب الهاء والزّاي واللام معهما
ه ز ل، ز ه ل، ل ه ز، ز ل ه مستعملات ه ل ز، ل زهمهملان هزل: الهُزلُ: نقيضُ الجِدّ. فلان يَهْزِل في كلامه، إذا لم يكن جادّاً. ويُقال: أجادُّ أنت أم هازِل.
والهُزالُ: نقيضُ السِّمَن. تقول : هُزِلَتِ الدّابّة، وأُهْزِلَ الرّجلُ، إذا هُزِلَتْ دابّته.
وتقول: هّزّلْتُها فَعَجُفَتْ.
والهزيلة: اسمُ مُشتقّ من الهُزال. كالشَّتيمة من الشّتم، ثمّ فَشَتِ الهزيلةُ في الإِبل، قال:
حتّى إذا نَوَّرَ الجَرْجارُ وارتفعتْ		عنها هَزيلتُها والفحلُ قد ضَرَبا
زهل: تقول: أصبح الفرسُ زُهلولاً، أي: أَمْلَس.
لهز: اللَّهْزُ: الضَّرْبُ بجمُعْ اليد في الصَّدْر والحَنَك.
ولهزه القتير فهو مَلْهُوز.
ولهزه بالرُّمْح، أي: طعنه في صدره.
والفصيل يَلْهَز أمّه، أي: يَضْرِبُ ضَرْعَها بفَمِه ليرضَعَ زله: الزَّلَةُ: ما يصل إلى النَّفْس من غمً الحاجة، أو همٍّ من غيرها، قال:
وقد زَهِلَتْ نفي من الجُهد والّذي		أُطالِبُه شَقْنٌ ولـكـنّـه نَـذْلُ

### Türkçe

باب **الهاء** و**الزّاي** ve **اللام** onlarla birlikte

**ه ز ل**، **ز ه ل**، **ل ه ز**، **ز ل ه** kullanımdadır; **ه ل ز**، **ل زه** ise ihmâl edilmiştir. **هزل**: **الهُزلُ**: **الجِدّ**’in zıddı. Falan, sözünde **يَهْزِل**; yani ciddi olmadığında. Ve denilir: Sen **أجادُّ** mısın yoksa **هازِل** mi?

Ve **الهُزالُ**: **السِّمَن**’in zıddı. Dersin ki: **هُزِلَتِ** binek hayvanı; ve **أُهْزِلَ** adam; yani binek hayvanı zayıfladığında.

Ve dersin: Onu **هّزّلْتُها** da o da **فَعَجُفَتْ**.

Ve **الهزيلة**: **الهُزال**’dan türemiş bir isimdir. **الشَّتيمة** gibi **الشّتم**’den; sonra **الهزيلة** develerde yayıldı; dedi ki:
حتّى إذا نَوَّرَ الجَرْجارُ وارتفعتْ		عنها هَزيلتُها والفحلُ قد ضَرَبا

**زهل**: dersin: At **زُهلولاً** olarak sabahladı; yani: **أَمْلَس**.

**لهز**: **اللَّهْزُ**: elin toplu hâliyle göğse ve çeneye vurmaktır.

Ve ona **لهزه** etti **القتير**; o da **مَلْهُوز**dur.

Ve ona mızrakla **لهزه** etti; yani: göğsüne sapladı.

Ve sütten kesilmemiş yavru **يَلْهَز** annesini; yani: emmek için ağzıyla memesine vurur.

**زله**: **الزَّلَةُ**: ihtiyaç kederinden yahut başkasından olan bir tasadan nefse ulaşan şeydir; dedi ki:
وقد زَهِلَتْ نفي من الجُهد والّذي		أُطالِبُه شَقْنٌ ولـكـنّـه نَـذْلُ
