# هصص (ه-ص-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B5%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ص - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء مع الصاد
هص، ص ه مستعملان
هص:
الهصُّ: شِدَّةُ القَبْض والغَمزْ. تقول: هصّه وهَصْهَصَهُ في المدّ والتّرجيع.
هُصَيْص: اسم أبي حيٍّ من قُرَيش.
صه:
صَهْ: كلمةُ زَجْرٍ للسُّكُوت. قال:
صَهْ! لا تَكَلَّمْ لحمّـاد بـداهـيةٍ		عليك عينٌ من الأَجْذاعِ والقَصَبِ
وقال:
إذا قال حادينا لِتَشْبـيهِ نَـبْـأَةٍ		صَهٍ! لم تكُنْ إلاّ دويَّ المسامعِ
يقول: حين أَنْصت لم يَسْمَعْ شيئاً إلّا دويَّ سمعِه.
وكلّ شيء من موقوف الرّجز فإنّ العربَ تُنوِنّهُ مخفوضاً، وما كان غير موقوف فعلى حَرَكَة صَرْفِه في الوجوه كلِّها.
ويضاعف صَهْ. فيقال: صَهْصَهْتُ بالقوم.

##### Türkçe

باب **الهاء** مع **الصاد**
**هص**، **ص ه** kullanımdadırlar.

**هص**:
**الهصُّ**: tutmanın ve sıkmanın şiddetidir. Dersin ki: **هصّه** ve uzatma ve tekrarlamada **هَصْهَصَهُ**.

**هُصَيْص**: **قُرَيش**’ten bir mahallenin babasının adıdır.

**صه**:
**صَهْ**: susmak için bir azarlama sözüdür. Dedi ki:
**صَهْ**! **لا تَكَلَّمْ** لحمّـاد بـداهـيةٍ		عليك عينٌ من **الأَجْذاعِ** و**القَصَبِ**
Ve dedi ki:
إذا قال حادينا لِتَشْبـيهِ نَـبْـأَةٍ		**صَهٍ**! لم تكُنْ إلاّ دويَّ المسامعِ
Der ki: sustuğu vakit, işitmesinin uğultusundan başka bir şey işitmedi.

Ve durdurulmuş recezden olan her şey: Araplar onu tenvinli olarak mecrur yaparlar; durdurulmuş olmayan ise, bütün vecihlerde i‘rabının harekesi üzeredir.

Ve **صَهْ** iki kat yapılır. Şöyle denir: **صَهْصَهْتُ** بالقوم.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

هَصَصْتُ الشيءَ، غمزته.

##### Türkçe

**هَصَصْتُ** şeyi; onu çimdikledim.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ه ص ص
إن قيل لك ما الهاصّه فقل عين الفيل خاصّه‏.‏

##### Türkçe

ه ص ص
Eğer sana **الهاصّه** nedir denilirse, de ki: filin gözü, **خاصّه**dır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَصُّ: الصُّلْب من كل شيء، والهَصّ شدّة القَبْضِ والغَمْزِ، وقيل: شدّة الوطء للشيء حتى تَشْدخه، وقيل: هو الكَسْر، هَصَّه يَهُصُّه هَصّاً، فهو مَهْصُوص وهَصِيصٌ. وهَصَصْت الشيءَ: غَمَزْته. ابن الأَعرابي: زَخِيخُ النار بَرِيقُها، وهَصِيصُها تَلأْلُؤُها. وحكي عن أَبي ثَرْوان أَنه قال: ضِفْنا فلاناً فلما طَعِمْنا أَتَوْنا بالمَقاطِر فيها الجحيم يَهِصّ زَخيخُها فأُلْقيَ عليها المَنْدَليُّ؛ قال: المقاطر المجامر، والجَحيم الجَمر، وزَخِيخُه بَريقُه، وهَصِيصُه تَلأْلُؤُه. وهصَّصَ الرجلُ إِذا بَرَّقَ عينيه.
وهُصَيْصٌ، مُصَغّر: اسم رجل، وقيل: أَبو بطن من قريش، وهو هُصَيصُ بن كعب بن لؤي بن غالب. وهَصَّان: اسم. وبنو الهِصَّان، بكسر الهاء: حيّ، قال ابن سيده: ولا يكون من «هـ ص ن» لأَن ذلك في الكلام غير معروف، قال الجوهري: بنو هِصّان قبيلة من بني أَبي بكر بن كلاب.
والهُصاهِصُ والقُصاقِصُ: الشديد من الأُسْد.

##### Türkçe

**الهَصُّ**: her şeyden katı olan; ve **الهَصّ** tutmanın ve sıkmanın şiddetidir,

ve denildi: bir şeye, onu ezip parçalayıncaya kadar basmanın şiddetidir; ve denildi: o, kırmadır; **هَصَّه يَهُصُّه هَصّاً**; artık o **مَهْصُوص** ve **هَصِيصٌ**dur. Ve **هَصَصْت الشيءَ**: onu sıktım. İbnü’l-A‘râbî:

Ateşin **زَخِيخُ**u onun parıltısıdır; ve onun **هَصِيصُ**u onun pırıltılanmasıdır. Ve Ebû Servân’dan hikâye edildi

ki o dedi: falanı misafir ettik; yemek yediğimizde bize içinde kor bulunan **المَقاطِر** getirdiler; onun **زَخيخُ**u **يَهِصّ** ederken üzerine **المَنْدَليُّ** atıldı; dedi: **المقاطر** buhurdanlıklardır,

ve **الجَحيم** kor’dur; ve onun **زَخِيخُ**u onun parıltısıdır; ve onun **هَصِيصُ**u onun pırıltılanmasıdır. Ve adam **هصَّصَ**

gözlerini parlatınca.

Ve **هُصَيْصٌ**, küçültme: bir adamın adıdır; ve denildi: Kureyş’ten bir karının babasıdır; o, **هُصَيصُ بن كعب بن لؤي بن غالب**’dir. Ve **هَصَّان**: bir addır. Ve **بنو الهِصَّان**,

**الهاء**’nın kesresiyle: bir kabiledir; İbn Sîde dedi: «**هـ ص ن**»den olmaz; çünkü o, sözde bilinmezdir; el-Cevherî dedi: **بنو هِصّان**,

Benî Ebû Bekr b. Kilâb’dan bir kabiledir.

Ve **الهُصاهِصُ** ve **القُصاقِصُ**: aslanlardan şiddetli olan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

هصه  يهصه هصا:  وطئه فشدخه  كوهصه،  فهو هصيص ومهصوص. وهصيص، كزبير  : أبو بطن من قريش، وهو  ابن كعب بن لؤي  بن غالب  أخو مرة  بن كعب: الجد السابع لسيدنا محمد رسول الله صلى الله عليه وسلم،  وأمهما مختبئة  كذا في النسخ. وفي العباب: مخشية. وفي المقدمة الفاضلية. وحشية  بنت شيبان  الفهرية. قلت: وشيبان هذا هو ابن محارب بن فهر، فهي أخت حبيب بن شيبان، الذي هو جد لضرار بن الخطاب بن مرداس بن كبير بن عمرو بن حبيب القائل:
  ونحن بنو الحرب العوان نشبها                      وبالحرب سمينا فنحن محارب

  فإذا جميع ولد مرة وهصيص ولدهم فهر مرتين.  والهصهاص: البراق العينين  ، نقله الصاغاني.  وكهدهد وحلاحل: القوي من الناس  ، عن ابن عباد. الشديد من  الأسود  ، كالقصاقص، عن الفراء.  وهصان بن كاهل، بالفتح: محدث، والمحدثون يكسرونه  ، كذا قاله الصاغاني، وهم أعلم به. هصان  لقب عامر بن كعب  بن أبي بكر بن كلاب، أبو بطن، وضبطه غير واحد بكسر الهاء. قال ابن سيده: ولا يكون من  ه ص ن  لأن ذلك في الكلام غير معروف.  وهصيص النار: بصيصها  . وقال ابن الأعرابي: زخيخ النار، بريقها، وهصيصها: تلألؤها. وحكى عن أبي ثروان أنه قال: ضفنا فلانا فلما طعمنا أتونا بالمقاطر فيها الجحيم يهص زخيخها، فألقي عليها المندل، أي يتلألأ بريقها والمقاطر، المجامر. والجحيم: الجمر.  وهصص  الرجل  تهصيصا  ، إذا  برق عينيه  ، ومنه الهصهاص الذي تقدم.  والهاصة: عين الفيل  خاصة، نقله الزمخشري. وقال ابن فارس: وما أدري صحته.  والمهصهصة: عين اللصوص بالليل خاصة  ، هكذا نقله الصاغاني، وعبر عن المفرد بالجمع  كيولون الدبر  قاله شيخنا.  وهصهصه: غمزه  شديدا، كهصه، عن ابن فارس.
 ومما يستدرك عليه: الهص: الصلب من كل شيء والهص: شدة القبض بالأصابع، كما في الروض نقلا عن العين. قال: ومنه هصيص. قلت: وكذا هصان. والهص: الدق والكسر، نقله الصاغاني. والهصهص، كهدهد: الذئب، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه أيضا:

##### Türkçe

**هصه**  **يهصه** **هصا**: onu çiğnedi de onu ezdi; **كوهصه**; o hâlde o **هصيص** ve **مهصوص**tur. Ve **هصيص**; **كزبير**: Kureyş’ten bir karın (kol)un babasıdır; o, **كعب بن لؤي بن غالب**’in oğludur; **مرة بن كعب**’ın kardeşidir: Efendimiz Muhammed Allah’ın Resûlü صلى الله عليه وسلم’in yedinci ceddi; ikisinin annesi **مختبئة**’dir; nüshalarda böyle. Ve **العباب**’da: **مخشية**. Ve **المقدمة الفاضلية**’de: **وحشية بنت شيبان الفهرية**. Dedim: Ve bu **شيبان** **محارب بن فهر**’in oğludur; böylece o, **حبيب بن شيبان**’ın kız kardeşidir; o da **ضرار بن الخطاب بن مرداس بن كبير بن عمرو بن حبيب**’in ceddi olup (şu) söyleyendir:
  Ve biz, onunla tutuştuğumuz yaşlı savaşın oğullarıyız                      Ve savaşla adlandırıldık; artık biz **محارب**’ız

  Artık **مرة**’nin bütün evladı ve **هصيص** onların evladı; **فهر** iki defa (olur). Ve **الهصهاص**: gözleri parlak olan; onu **الصاغاني** nakletti. Ve **كهدهد** ve **حلاحل**: insanlardan güçlü olan; **ابن عباد**’dan. Aslanlardan şiddetli olan; **كالقصاقص** gibi; **الفراء**’dan. Ve **هصان بن كاهل**; fetih ile: muhaddis; muhaddisler onu kesreler; **الصاغاني** böyle dedi; onlar onu daha iyi bilir. **هصان**: **عامر بن كعب بن أبي بكر بن كلاب**’ın lakabıdır; bir karın (kol)un babasıdır; onu birden çok kimse **الهاء**’nın kesresiyle ضبط etti. **ابن سيده** dedi: Ve **ه ص ن**’den olmaz; çünkü bu, sözde bilinmeyendir. Ve **هصيص النار**: onun parıltısıdır. Ve **ابن الأعرابي** dedi: Ateşin **زخيخ**’i, onun parıltısı; ve onun **هصيص**’i: onun ışıldamasıdır. **أبي ثروان**’dan, onun şöyle dediği hikâye edildi: Falancaya misafir olduk; yemek yediğimizde bize içinde **الجحيم** bulunan **المقاطر** getirdiler; onun **زخيخ**’i **يهص** idi; üzerine **المندل** atıldı; yani onun parıltısı ışıldar; ve **المقاطر**: buhurdanlıklardır. Ve **الجحيم**: kor (köz)dur. Ve **هصص الرجل تهصيصا**: gözleri parladı(ğı zaman); ondan, daha önce geçen **الهصهاص**. Ve **الهاصة**: filin gözü, özellikle; **الزمخشري** onu nakletti. Ve **ابن فارس** dedi: Ve ben onun sıhhatini bilmiyorum. Ve **المهصهصة**: geceleyin hırsızların gözü, özellikle; **الصاغاني** onu böyle nakletti; ve müfredi cem‘ ile ifade etti; “**كيولون الدبر**” (dedikleri) gibi; şeyhimiz onu söyledi. Ve **هصهصه**: onu şiddetle dürttü; **كهصه** gibi; **ابن فارس**’dan.
 Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **الهص**: her şeyin sert olanı; ve **الهص**: parmaklarla kavramanın şiddeti; **الروض**’da, **العين**’den naklen (böyle). Dedi: Ve ondan **هصيص**. Dedim: Ve aynı şekilde **هصان**. Ve **الهص**: dövme ve kırmadır; **الصاغاني** onu nakletti. Ve **الهصهص**; **كهدهد** gibi: kurt; **الصاغاني** onu nakletti. Ve kendisine istidrâk olunanlardan ayrıca:

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B5/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَصَّ
هَصَّ U ( n. ac. هَصّ 1 ),
a.  Pressed.

b.  Crushed; trampled.

هَصَّصَ
هَصَّصَ II ,
a.  Had flashing eyes.

هَاْصِصَة
هَاْصِصَة 21t ,
a.  Eye ( elephant's ).

هَصِيْص
هَصِيْص 25 ,
a.  Crushed & c.

b.  Flicker.

##### Türkçe

هَصَّ
**هَصَّ** U (isim-fiil: **هَصّ** 1),
a. Bastırdı.

b. Ezdi; çiğnedi.

هَصَّصَ
**هَصَّصَ** II,
a. Parıldayan gözleri vardı.

هَاْصِصَة
**هَاْصِصَة** 21t,
a. Göz (filin).

هَصِيْص
**هَصِيْص** 25,
a. Ezilmiş vb.

b. Titreme.
