# هصم (ه-ص-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B5%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ص - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والصد والميم معهما
هص م، ص ه م مستعملان فقط
هصم:
الهَيْصَمُ: الأسَد، وهو الهَصَمْصَمُ لشدَّته وصولته.
صهم:
الصِّهْميمُ من الرِّجالِ: الّذي يركَبُ رأسَه، لا يّثْنيِه شيءٌ عمّا يُريدُ ويَهْوَى.

##### Türkçe

باب **الهاء** و**الصد** و**الميم** معهما
**هص م**، **ص ه م** yalnızca kullanılmış olan ikisidir.

**هصم**:
**الهَيْصَمُ**: aslan; ve o, şiddeti ve saldırganlığı sebebiyle **الهَصَمْصَمُ**dur.

**صهم**:
Erkeklerden **الصِّهْميمُ**: başına binen (kendi başına buyruk olan) kimse; istediği ve arzuladığı şeyden onu hiçbir şey döndüremez.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهَصْمُ: الكسرُ. والهَيْصَمُ: الأسد. والهَيْصَمُ من الرجال: القويّ.

##### Türkçe

**الهَصْمُ**: kırmadır. Ve **الهَيْصَمُ**: aslandır. Ve erkeklerden **الهَيْصَمُ**: güçlü olan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ص م
هصم ، صهم : ( مستعملان ) .
هصم : قال الليث : الهيْصَم من أسماء الأسد ، وهو الهصَمْصَمُ ، لشدته وصولته .
وقال غيره : أُخذ من الهصْم وهو الكَسْر ، يقال : هَصَمه وهَزَمه ، إذا كسره .
صهم : قال الليث : الصِّهْمِيمُ : من نعت الإبل في سُوء الخُلق ، وقال رؤبة :
وخَبْطُ صِهْمِيمِ اليَدَيْنِ عَيْدَهِ
وقال الأصمعي : الصِّهْمِيمُ من الرجال : الذي يركبُ رأسَه ولا يَثْنِيه شيءٌ عما يريد ويَهْوَى .
رواه أبو عبيد عنه .
وقال أبو عمر : الصِّهْمِيمُ : الجمل الذي لا يَرْغُو أيضاً ، وقيل : الصِّهْمِيمُ : السيِّدُ الشريفُ من الناس ، ومن الإبل : الكريم .
ثعلب عن ابن الأعرابي ، قال : إذا أعطيتَ الكاهنَ أجرته فهو الحُلْوان والصِّهْمِيمُ ، ورجل صِيَهْمٌ وامرأة صِيَهْمَةٌ ، وهو الضَّخْم والضَّخْمَةُ ، وجَمَلٌ صِيَهْمٌ : ضخمٌ .
وقال ابن أحمر :
وَمَلٌّ صِيَهْمٌ ذُو كراديسَ لم يكن
أَلُوفاً ولا صَبَّاً خِلافَ الرَّكائبِ
وقال بعضهم : الصِّيَهْمُ الشديدُ من الإبل ، وكل صَلْبٍ شديدٍ فهو صِيَهْمٌ صِيَمٌّ وكان الصِّهمِيمُ منه ، وقال مزاحم :
حتى اتَّقَيْتَ صِيَهْماً لا تُوَرِّعُه
مثلُ اتقاء القَعُود القَرْمَ بالذَّنَب
لا تُوَرِّعُه : لا تكفُّه .

##### Türkçe

ه ص م
**هصم** ، **صهم** : (ikisi de kullanımdadır).

**هصم** : el-Leys dedi: **الهيْصَم** aslanın adlarındandır; o, şiddeti ve saldırganlığı sebebiyle **الهصَمْصَمُ**dur.
Ve başkası dedi: **الهصْم**dan alınmıştır; o da kırmadır; “**هَصَمه** ve **هَزَمه**” denir, onu kırdığı zaman.

**صهم** : el-Leys dedi: **الصِّهْمِيمُ**: develerin kötü huylulukta bir niteliğindendir. Rü’be dedi:
وخَبْطُ **صِهْمِيمِ** اليَدَيْنِ عَيْدَهِ

Ve el-Asma‘î dedi: erkeklerden **الصِّهْمِيمُ**: başına binen (inat eden) ve istediği ve arzuladığı şeyden onu hiçbir şeyin döndüremediği kimsedir.
Bunu Ebû Ubeyd ondan rivayet etti.

Ve Ebû Ömer dedi: **الصِّهْمِيمُ**: ayrıca böğürmeyen devedir; ve denildi ki: **الصِّهْمِيمُ**: insanlardan efendi, soylu; develerden ise: kerim olandır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: kâhine ücretini verdiğin zaman o **الحُلْوان** ve **الصِّهْمِيمُ**dur; ve **رجل صِيَهْمٌ** ve **امرأة صِيَهْمَةٌ**; o **الضَّخْم** ve **الضَّخْمَةُ**dır; ve **جَمَلٌ صِيَهْمٌ**: iri yapılıdır.

İbn Ahmer dedi:
وَمَلٌّ **صِيَهْمٌ** ذُو كراديسَ لم يكن
أَلُوفاً ولا صَبَّاً خِلافَ الرَّكائبِ

Ve bazısı dedi: **الصِّيَهْمُ** develerden şiddetli olandır; ve her sert, şiddetli olan **صِيَهْمٌ صِيَمٌّ**dur; ve **الصِّهمِيمُ** ondan idi. Muzâhim dedi:
حتى اتَّقَيْتَ **صِيَهْماً** لا تُوَرِّعُه
مثلُ اتقاء القَعُود القَرْمَ بالذَّنَب

**لا تُوَرِّعُه**: onu engellemezsin.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهاء والصاد وما يثلثهما)
(هصم) الهاء والصاد والميم: كلمةٌ تدلُّ على الكسر، هَصَمْتُ الشّيءَ: كسَرتُه. وبه سمِّي الأسد هَيْصَما. والله أعلم.‏
(هصر) الهاء والصاد والراء: يدلُّ على قَبضٍ على شَيء وإمالتِه. وهَصَرتُ العُود، إذا أخذْتَه برأسِهِ فأمَلْتَه إليك. قال:‏
* هَصَرْتُ بغصنٍ ذي شَمارِيخَ مَيّالِ(1) *‏
وبذلك سمِّي الأسَدُ هَصُوراً وهَيْصراً وهَصَّاراً(2).ý‏
--------------ــ
(1) لامرئ القيس في ديوانه 59 واللسان (هصر)، وصدره:‏
* ولما تنازعنا الحديث وأسمحت *‏
(2) ويقال أيضاً: هيصار، ومهصار، وهصرة وهصر بضم ففتح فيهما، ومهتصر كذلك.‏

ـ

##### Türkçe

(هâ ve **الصاد** ve **الميم** bâbı ve onları üçleyen şey)
(**هصم**) **الهاء** ve **الصاد** ve **الميم**: kırmaya delâlet eden bir kelimedir; **هَصَمْتُ الشّيءَ**: onu kırdım. Ve bununla aslana **هَيْصَما** adı verildi. Allah daha iyi bilir.‏
(**هصر**) **الهاء** ve **الصاد** ve **الراء**: bir şey üzerine kabzetmeye ve onu eğmeye delâlet eder. Ve **هَصَرتُ العُود**; onu başından aldığın zaman, sonra onu kendine doğru eğdiğin vakit (denir). Dedi ki:‏
* **هَصَرْتُ** şamârîhleri olan eğik bir dal ile(1) *‏
Ve bununla aslana **هَصُوراً** ve **هَيْصراً** ve **هَصَّاراً**(2) adı verildi.ý‏
--------------ــ
(1) Dîvânında 59’da ve Lisân’da (**هصر**) İmru’ul-Kays’ındır; ve onun صدر’ı:‏
* Ve lemma tenâze’nâ el-hadîse ve esmihat *‏
(2) Yine denir: **هيصار** ve **مهصار** ve **هصرة** ve **هصر**; ikisinde de zamme sonra fetha ile; ve **مهتصر** de böyledir.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ه ص م
هصمه‏:‏ كسره‏.‏
وله ناب هيصم‏.‏
وزأر الهيصم‏:‏ الأسد‏.‏

##### Türkçe

ه ص م
**هصمه**: Onu kırdı.
Onun **هيصم** bir azı dişi vardır.
**وزأر الهيصم**: Aslan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَصْمُ: الكسْرُ. نابٌ هَيْصَمٌ: يَكْسِر كلَّ شيء. وأَسَدٌ هَيْصَمٌ: من الهَصمِ، وهو الكسْر، وقيل: سمّي به لشدته، وقيل: الهَيْصَم اسمٌ للأَسد، والهَيْصَمُ من الرجال: القويّ. الأَصمعي: الهَيْصَمُ الغليظُ الشديدُ الصُّلْبُ؛ وأَنشد:
أَهْوَنُ عَيْبِ المَرْءِ، إِن تَكلَّما،
ثَنِيّةٌ تَتْرُكُ ناباً هَيْصَما
والهَصَمْصَمُ: الأَسدُ لشدّتِه وصَوْلَتِه، وقال غيره: أُخِذ من الهَصْمِ، وهو الكَسْرُ. يقال هَصَمَه وهَزَمَه إذا كسَره. والهَيْصَمُ: حجرٌأَمْلَسُ يُتّخذ من الحِقاقُ، وأَكثرُ ما يَتكلَّم به بنو تميم، وربما قلبت فيه الصاد زاياً. وهَيْصَمٌ: رجل.

##### Türkçe

**الهَصْمُ**: kırmadır. **نابٌ هَيْصَمٌ**: her şeyi kırar. Ve **أَسَدٌ هَيْصَمٌ**: **الهَصمِ**’dendir; o da kırmadır. Ve denildi ki: şiddetinden dolayı onunla adlandırıldı. Ve denildi ki: **الهَيْصَم** aslan için bir isimdir. Ve **الهَيْصَمُ** erkeklerden: güçlü olan.

**الأَصمعي**: **الهَيْصَمُ** kalın, şiddetli, katı, serttir; ve inşad etti:
أَهْوَنُ عَيْبِ المَرْءِ، إِن تَكلَّما،
ثَنِيّةٌ تَتْرُكُ ناباً هَيْصَما

Ve **الهَصَمْصَمُ**: şiddeti ve saldırısı sebebiyle aslandır. Ve başkası dedi ki: **الهَصْمِ**’den alınmıştır; o da kırmadır. **هَصَمَه** ve **هَزَمَه** denir; onu kırdığı zaman. Ve **الهَيْصَمُ**: **الحِقاقُ**’dan edinilen pürüzsüz bir taştır; onunla en çok Benû Temîm konuşur; ve bazen onda **الصاد**’ı **زاياً**’ya çevirmiştir. Ve **هَيْصَمٌ**: bir adamdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| ( هَصَمَه يُهْصِمُهُ ) هَصْماً : ( كَسَرَهُ ) ، وَكَذلِكَ : هَزَمَهُ . | ( و ) الهَيْصَمُ : ( كَحَيْدَرٍ : ضَرْبٌ مِن الحِجَارَةِ أَمْلَسُ ) تُقَدُّ مِنْهُ الحِقَاقُ ، وَأَكْثَرُ مَا يَتَكَلَّمُ بِهِ بَنُو تَمِيمٍ ، ورُبَّمَا قُلِبَتْ فِيهِ الصَّادُ زَاياً . | ( و ) الهُيْصَمُ : ( الرَّجُلُ القَوِيُّ ، نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ ، وَقَالَ الأَصْمَعِيُّ : هُوَ الغَلِيظُ الشَّدِيدُ الصُّلْبُ . | ( و ) الهَيْصَمُ : ( الأَسَدُ ) سُمِّي بِهِ لِشِدَّتِهِ ، ( كالهُصَمِ ، كَصُرَدٍ ، وَمِنْبَرٍ ،

وشَدَّادٍ ، وغَشْمَشَمٍ ) ، كُلُّ ذلِكَ مِن الهَصْمِ ، وَهُوَ : الكَسْرُ . | ( والهَيْصَمِيَّةُ : فِرْقَةٌ مِنَ الكَرَّامِيَّةِ ، أَصْحَابُ مُحَمَّدِ بنِ الهَيْصَمِ ) . | [ ومِمَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : نَابٌ هَيْصَمٌ : يَكْسِرُ كُلَّ شَيْءٍ .

##### Türkçe

| ( **هَصَمَه يُهْصِمُهُ** ) **هَصْماً**: ( onu kırdı ), ve yine: onu bozdu/dağıttı. | ( ve ) **الهَيْصَمُ**: ( **حَيْدَرٍ** gibi: taşlardan bir tür; pürüzsüzdür ) ondan **الحِقَاقُ** yontulur; ve onunla en çok Benû Temîm konuşur; bazen onda **الصَّادُ** **زَاياً**ya çevrilmiştir. | ( ve ) **الهُيْصَمُ**: ( güçlü adam; onu Cevherî nakletti; ve Asma‘î dedi ki: o, kalın, şiddetli, katıdır. | ( ve ) **الهَيْصَمُ**: ( aslan ) şiddetinden dolayı onunla adlandırıldı; ( **الهُصَمِ** gibi, **صُرَدٍ** ve **مِنْبَرٍ**,

ve **شَدَّادٍ** ve **غَشْمَشَمٍ** ) bütün bunlar **الهَصْمِ**dendir; ve o: kırmadır. | ( ve **الهَيْصَمِيَّةُ**: **الكَرَّامِيَّةِ**den bir fırka; **مُحَمَّدِ بنِ الهَيْصَمِ**in ashabı ) . | [ Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **نَابٌ هَيْصَمٌ**: her şeyi kırar.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَصَمَ
هَصَمَ I ( n. ac. هَصْم 1 ),
a.  Broke, crushed.

هِصْم
هِصْم 2 ,
a.  Level ground.

هُصَم
هُصَم 9 ,
a.  Lion.

مِهْصَم
مِهْصَم 20 ,  هَصَّاْم 28 ,
a.  see 9 .

هَيْصَم
هَيْصَم
a.  see 9 .

b.  Stalwart; herculean.

##### Türkçe

هَصَمَ
**هَصَمَ** I ( i. mastar. **هَصْم** 1 ),
a. Kırdı, ezdi.

هِصْم
**هِصْم** 2 ,
a. Düz yer.

هُصَم
**هُصَم** 9 ,
a. Aslan.

مِهْصَم
**مِهْصَم** 20 ,  **هَصَّاْم** 28 ,
a. bkz. 9 .

هَيْصَم
**هَيْصَم**
a. bkz. 9 .

b. İri yapılı; Herkül gibi.
