# هضب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B6%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B6%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B6%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هضب

هَضَبَتِ السَّمَاءُ
1 هَضَبَتِ السَّمَاءُ ذ , aor. هَضِبَ , The sky rained: (K:) or rained for some days incessently. (TA.) See هَضْبَةٌ. ― -b2- هَضَبَتْهُمُ السَّمَاءُ The sky rained upon them: (S:) it wetted them much. (TA.) ― -b3- يَهْضِبُ بِالشِّعْرِ وَبِالخُطَبِ (tropical:) He pours forth verses, and discourses in rhyming prose, or the like. (A.) ― -b4- هَضَبَ فِى الحَدِيثِ and ↓ اهتضب, (S, K,) and ↓ اهضب (K, but omitted in the TA,) (assumed tropical:) He launched into discourse, (S, K,) and talked much, or launched into discourse time after time, (TA,) and raised his voice. (S, TA.) ― -b5- اِهْضِبُوا يَا قَوْم Talk, or speak, O people. (S.) ― -b6- هَضَبَ and ↓ اهضب He talked loud. (AA.) -A2- هَضَبَ He (a man) walked in the manner of a stupid, dull, unexcitable person. (K.) -A3- هَضَبَ القَوْمُ: see ضَهَبَ, and هَاضِبٌ.

4 أَهْضَبَ see 1.

8 اِهْتَضَبَ see 1. -A2- اهتضب It (the vibrating of a bow-string) produced a twanging. (TA.)

استهضب
10 استهضب ذ It became what is termed هَضْب, (K,) or هَضْبَة; (A;) i. e. a mountain of the kind so termed. (A.)

هَضْبٌ
هَضْبٌ ذ A kind, mode, or way. A. Heyth quotes the following verse of El-Kumeyt, describing a horse:
مُخَيَّفٌ بَعْضُهُ وَرْدٌ وَسَائِرُهُ
جَوْنٌ أَفَانِينُ اِجْرِيَّاهُ لَا هَضْبُ
The poet means, that his running, or usual running, was of different, or various, kinds; not of one هضب, or kind. (L.) -A2- See هَضْبَةٌ.

هَضَبٌ
هَضَبٌ ذ : see هَضْبَةٌ.

هَضْبَةٌ
هَضْبَةٌ ذ A rain: (S, K:) or a rain consisting of many drops: (IAth:) or a lasting rain, consisting of great drops: or a single fall thereof: (TA:) or hard rain: (Msb:) pl. هِضَبٌ, (S, K,) like بِدَرٌ pl. of بَدْرَةٌ, (S,) extr. [with respect to rule], (TA,) and هِضَابٌ, (K,) or this is pl. of هَضْبٌ accord. to the S; (TA;) and pl. pl. أَهَاضِيبُ; (K;) or this is pl. of هِضَابٌ, which is pl. of ↓ هَضْبٌ, signifying fine showers of rain after other rain; syn. حَلَبَاتُ قَطْرٍ بَعْدَ قَطْرٍ; (AZ, S;) and this is what is correct: (TA:) or ↓ هَضْبٌ signifies a fine rain; or a fine shower of rain; syn. حَلْبَةُ قَطْرٍ: it is also said, in the L, that ↓ أُهْضُوبَةٌ is syn. with هَضْبٌ, [either in one of the last two senses, or as a coll. gen. n. of which هَضْبَةٌ is the n. un., which it is said to be below,] and that اهاضيب is its pl.: ↓ هُضُوبَةٌ also is the same as اهضوبة: so in the phrase أَصَابَتْهُمُ الهضوبةُ مِنَ المَطَرِ [The fine shower, or showers, of rain (or the shower of rain, or of copious rain, or of lasting rain consisting of large drops, or hard rain,) fell upon them]; mentioned in the K: it is also said in the L, that هَضْبٌ forms in the pl. أَهْضَابٌ, and then أَهَاضِيبُ; like as قَوْلٌ forms أَقْوَالٌ, and then أَقَاوِيلُ. (TA.) ↓ هَضْبٌ is also said to be a pl. of هَضْبَةٌ; but it is rather a coll. gen. n., [of which هَضْبَةٌ is the n. un.]: and هَضَبٌ is also added to the list of the pls. of the same word; but this, accord. to the S, on the authority of AA, is pl. [or rather a quasi-pl. n.] of هَاضِبٌ, [act. part. n. of 1,] like as تَبَعٌ is of تَابِعٌ, and بَعَدٌ of بَاعِدٌ. (TA.) -A2- هَضْبَةٌ A hill; (IAth:) or a mountain spreading over the surface of the ground: (S, Msb, K:) or a mountain composed of one mass of rock: (K:) or any firm, hard, large mass of rock: (TA:) or a long inaccessible mountain, separate from others; but only of red mountains: (K:) or a hill, such as is termed أَكَمَة, with few plants, or little herbage: (Msb:) pl. هِضَبٌ and هِضَابٌ; (S, K;) and pl. pl. أَهَاضِيبُ. (K, TA.) أَهَاضِبُ is used, by poetical licence, for اهاضيب, in a poem of one of the Hudhalees: (TA:) [or it is pl. of أَهْضُبٌ, which is pl. of pauc. of هَضْبٌ]. هَضْبٌ is also said, in the S, and L, to be a pl. of هَضْبَةٌ; but it is rather a coll. gen. n. (TA.) ― -b2- An elevated, or overlooking, tract of sand. (TA, art. طود.) -A3- (assumed tropical:) A run; a single run. (AHeyth.)

هِضَبٌّ
هِضَبٌّ ذ (tropical:) A horse sweating much; or that sweats much. (S, K.) ― -b2- Hard, or firm, and strong, or robust. (K.) ― -b3- Large, or bulky; as an epithet applied to the kind of lizard called ضَبّ, and to other things. (TA.)

غَنَمٌ هَضِيبٌ
غَنَمٌ هَضِيبٌ ذ Sheep or goats having little milk: (K:) app. form الهَضْبُ, signifying حَلْبَةُ القَطْرِ. (TA.)

هُضُوبَةٌ
هُضُوبَةٌ ذ : see هَضْبَةٌ.

هَاضِبٌ
هَاضِبٌ ذ , used after the manner of a rel. n., signifying ذُو هَضْبٍ: so in the following expression in a verse of Aboo-Sakhr El-Hudhalee; فِى يَوْمٍ مِنَ اللَّهْوِ هَاضِبٍِ; which means In a day when the people had played much, and quickly: explained by the words كَانُوا قَدْ هَضَبُوا فِى اللَّهْوِ. (TA.)

أُهْضُوبَةٌ
أُهْضُوبَةٌ ذ : see هَضْبَةٌ.

رَوْضَةٌ مَهْضُوبَةٌ
رَوْضَةٌ مَهْضُوبَةٌ ذ [A meadow, or the like, rained upon: or much wetted by rain]. (TA.)

### Türkçe

هَضَبَتِ السَّمَاءُ
1 **هَضَبَتِ السَّمَاءُ** ذ, muzârîsi **هَضِبَ**, Gök yağmur yağdı: (K:) yahut bazı günler aralıksız yağmur yağdı. (TA.) **هَضْبَةٌ**’ye bak. ― -b2- **هَضَبَتْهُمُ السَّمَاءُ** Gök onların üzerine yağmur yağdı: (S:) onları çok ıslattı. (TA.) ― -b3- **يَهْضِبُ بِالشِّعْرِ وَبِالخُطَبِ** (mecaz:) Şiirler ve secili hutbeler yahut benzeri şeyler döküp saçar. (A.) ― -b4- **هَضَبَ فِى الحَدِيثِ** ve ↓ **اهتضب**, (S, K,) ve ↓ **اهضب** (K, fakat TA’da düşürülmüştür,) (mecaz olduğu varsayılan:) Söze daldı, (S, K,) ve çok konuştu, yahut defalarca söze daldı, (TA,) ve sesini yükseltti. (S, TA.) ― -b5- **اِهْضِبُوا يَا قَوْم** Konuşun, yahut söyleyin, ey kavim. (S.) ― -b6- **هَضَبَ** ve ↓ **اهضب** Yüksek sesle konuştu. (AA.) -A2- **هَضَبَ** O (bir adam) aptal, ağır, heyecansız bir kimsenin yürüyüş tarzıyla yürüdü. (K.) -A3- **هَضَبَ القَوْمُ**: **ضَهَبَ**’a ve **هَاضِبٌ**’e bak.

4 **أَهْضَبَ** 1’e bak.

8 **اِهْتَضَبَ** 1’e bak. -A2- **اهتضب** O (yay kirişinin titreyişi) bir tıngırtı çıkardı. (TA.)

استهضب
10 **استهضب** ذ **هَضْب** diye adlandırılan şey oldu, (K,) yahut **هَضْبَة**; (A;) yani o adla adlandırılan türden bir dağ. (A.)

هَضْبٌ
**هَضْبٌ** ذ Bir tür, tarz yahut yol. A. Heyth, El-Kumeyt’in bir atı vasfeden şu beytini nakleder:
مُخَيَّفٌ بَعْضُهُ وَرْدٌ وَسَائِرُهُ
جَوْنٌ أَفَانِينُ اِجْرِيَّاهُ لَا هَضْبُ
Şairin muradı: onun koşuşunun, yahut alışılmış koşuşunun, farklı yahut çeşitli türlerden olduğudur; tek bir **هضب**dan, yahut türden değildir. (L.) -A2- **هَضْبَةٌ**’ye bak.

هَضَبٌ
**هَضَبٌ** ذ : **هَضْبَةٌ**’ye bak.

هَضْبَةٌ
**هَضْبَةٌ** ذ Bir yağmur: (S, K:) yahut birçok damladan oluşan bir yağmur: (IAth:) yahut iri damlalardan oluşan, devamlı bir yağmur: yahut onun tek bir yağışı: (TA:) yahut şiddetli yağmur: (Msb:) çoğulu **هِضَبٌ**, (S, K,) **بِدَرٌ**’in **بَدْرَةٌ**’nin çoğulu olması gibi, (S,) kural bakımından dış [istisna], (TA,) ve **هِضَابٌ**, (K,) yahut bu, S’ye göre **هَضْبٌ**’ün çoğuludur; (TA;) ve çoğulun çoğulu **أَهَاضِيبُ**; (K;) yahut bu, **هِضَابٌ**’un çoğuludur; o da ↓ **هَضْبٌ**’ün çoğuludur; (↓ **هَضْبٌ**) başka bir yağmurdan sonra gelen ince yağmur sağanaklarını ifade eder; eş anlamlısı **حَلَبَاتُ قَطْرٍ بَعْدَ قَطْرٍ**; (AZ, S;) ve doğru olan budur: (TA:) yahut ↓ **هَضْبٌ** ince bir yağmur; yahut ince bir yağmur sağanağı demektir; eş anlamlısı **حَلْبَةُ قَطْرٍ**: L’de ayrıca, ↓ **أُهْضُوبَةٌ**’nın **هَضْبٌ** ile eş anlamlı olduğu, [ya son iki mânadan birinde, yahut **هَضْبَةٌ**’nın onun tekil isim olduğu bir cins topluluk ismi olarak; aşağıda onun böyle olduğu söylenir,] ve **اهاضيب**’in onun çoğulu olduğu söylenmiştir: ↓ **هُضُوبَةٌ** da **اهضوبة** ile aynıdır: K’da zikredilen **أَصَابَتْهُمُ الهضوبةُ مِنَ المَطَرِ** ibaresinde olduğu gibi [İnce yağmur sağanağı yahut sağanakları (yahut yağmur sağanağı, yahut bol yağmur, yahut iri damlalardan oluşan devamlı yağmur, yahut şiddetli yağmur) onların üzerine düştü]; L’de ayrıca, **هَضْبٌ**’ün çoğulda **أَهْضَابٌ**, sonra da **أَهَاضِيبُ** yaptığı söylenmiştir; tıpkı **قَوْلٌ**’ün **أَقْوَالٌ**, sonra **أَقَاوِيلُ** yapması gibi. (TA.) ↓ **هَضْبٌ**’ün **هَضْبَةٌ**’nın bir çoğulu olduğu da söylenmiştir; fakat o daha ziyade bir cins topluluk ismidir, [**هَضْبَةٌ** onun tekil ismidir]: ve **هَضَبٌ** da aynı kelimenin çoğulları listesine eklenmiştir; fakat bu, S’ye göre, AA rivayetiyle, **هَاضِبٌ**’in [1’in ism-i fâili] çoğuludur [yahut daha doğrusu yarı-çoğul isimdir]; tıpkı **تَبَعٌ**’ın **تَابِعٌ**’in, ve **بَعَدٌ**’ın **بَاعِدٌ**’in olması gibi. (TA.) -A2- **هَضْبَةٌ** Bir tepe; (IAth:) yahut yer yüzüne yayılan bir dağ: (S, Msb, K:) yahut tek bir kaya kütlesinden oluşan bir dağ: (K:) yahut her sağlam, sert, büyük kaya kütlesi: (TA:) yahut uzun, erişilmez, başkalarından ayrı bir dağ; fakat yalnız kırmızı dağlar için: (K:) yahut az bitkili, yahut az otlu, **أَكَمَة** denilen türden bir tepe: (Msb:) çoğulu **هِضَبٌ** ve **هِضَابٌ**; (S, K;) ve çoğulun çoğulu **أَهَاضِيبُ**. (K, TA.) **أَهَاضِبُ**, şiirî ruhsatla, Hudhalîlerden birinin bir şiirinde **اهاضيب** yerine kullanılır: (TA:) [yahut o, **أَهْضُبٌ**’ün çoğuludur; o da **هَضْبٌ**’ün azlık çoğuludur]. **هَضْبٌ**’ün, S’de ve L’de, **هَضْبَةٌ**’nın bir çoğulu olduğu da söylenmiştir; fakat o daha ziyade bir cins topluluk ismidir. (TA.) ― -b2- Yüksek, yahut hâkim, bir kumluk saha. (TA, md. **طود**.) -A3- (mecaz olduğu varsayılan:) Bir koşu; tek bir koşu. (AHeyth.)

هِضَبٌّ
**هِضَبٌّ** ذ (mecaz:) Çok terleyen bir at; yahut çok terleyen. (S, K.) ― -b2- Sert, yahut sağlam, ve güçlü, yahut kuvvetli. (K.) ― -b3- Büyük, yahut iri; **ضَبّ** denilen kertenkele türüne ve başka şeylere sıfat olarak. (TA.)

غَنَمٌ هَضِيبٌ
**غَنَمٌ هَضِيبٌ** ذ Sütü az olan koyunlar yahut keçiler: (K:) görünüşe göre **الهَضْبُ** lafzından; **حَلْبَةُ القَطْرِ** mânasına gelir. (TA.)

هُضُوبَةٌ
**هُضُوبَةٌ** ذ : **هَضْبَةٌ**’ye bak.

هَاضِبٌ
**هَاضِبٌ** ذ, nisbet ismi tarzında kullanılır; **ذُو هَضْبٍ** mânasına gelir: Aboo-Sakhr El-Hudhalee’nin bir beytindeki şu ifadede olduğu gibi; **فِى يَوْمٍ مِنَ اللَّهْوِ هَاضِبٍِ**; bunun mânası: halkın çok ve çabuk eğlendiği bir günde. **كَانُوا قَدْ هَضَبُوا فِى اللَّهْوِ** sözleriyle açıklanmıştır. (TA.)

أُهْضُوبَةٌ
**أُهْضُوبَةٌ** ذ : **هَضْبَةٌ**’ye bak.

رَوْضَةٌ مَهْضُوبَةٌ
**رَوْضَةٌ مَهْضُوبَةٌ** ذ [Üzerine yağmur yağmış bir çayır yahut benzeri; yahut yağmurla çok ıslanmış]. (TA.)
