# هطر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B7%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B7%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B7%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: هطر

باب الهاء والطاء والرّاء معهما
ه ط ر،ه ر ط، ط ه ر، ر ه ط مستعملات ط ر ه، ر طه مهملان هطر: هَطَرَة يَهْطِرُه هَطْراً، كما يُهْبَجُ الكلبُ بالخَشَبة.
هرط: نَعْجةٌ هِرْطةٌ، أي، مَهزولةٌ، ولا يُنْتَفَعُ بلحمِها غُثُوثةً.
وفلانٌ يَهْرِطُ في كلامِه، إذا سَفْسَفَ وخَلَّطَ.
والهَرْطُ لغة في الهَرْت. وهو المَزْق، ويقال: بل الهَرْطُ في الشِّدقين، والهَرْطُ في الأشياء، المَزْقُ العَنِيف.
طهر: الطُّهْرُ: نَقيضُ الحَيْض. يقال : طَهَرَتِ المرأةُ وطَهُرَت - لغتان، فهي طاهر. إذا انقطع، وهي ذات طُهْر. وتَطَهَّرَتْ، أي: اغتسلت وأَطْهَرَتْ .
والاطَّهارُ: الاغتِسال في قوله تعالى : "وإن كنتم جُنُباً فاطَّهَّروا"، وقوله عزّ وجلّ : "رجالٌ يُحَبُّون أن يتطهّروا" يعني: الاستِنْجاء بالماء. والتَّطَهُّر أيضا: التَّنَزُّهَ والكفُّ عن الإِثْمِ.
وفلانٌ طاهرُ الثِّياب، أي: ليس بصاحبِ دَنَسٍ في الأَخْلاق، قال: ثياب بني عَوْفٍ طَهَارَى نقّيةٌ وأوجُهُهُم بيضُ المَسافِرِ غُرّانُ أخرجه على سُودان وحُمران.
والطَّهُور: اسم للماء الذي يُتَطَهَّرُ به ، كالوضُوء للماء الذي يُتَوَضَّأُ به . وكلّ ماء نظيف اسمه طهُور.
والتّوبة التي تكون بإقامة الحدود: طَهُور للمُذْنب تُطَهِّره تطهيرا.
والمِطَهْرةُ إناءٌ من الأَدَم يُتّخذ للماء.
والطَّهارةُ: فضلُ ما تطهَّرت به.
والعَرَبُ تجمَعُ طُهْر النِّساء: أطهاراً، وهي أيّامُها التي لا تحيض فيها ، قال:
قومٌ إذا حاربوا شَدُّوا ماذِرَهُمْ		دونَ النّساء ولو بانت بأطهارِ
وقوله تعالى : "لا يَمَسُّهُ إلاّ المُطهَّرون"، أي: الملائكة، يعني الكتاب.
رهط: الرَّهْطُ: عددٌ يُجْمَع من ثلاثةٍ إلى عَشَرةٍ، ويُقال: من سَبْعة إلى عَشَرة، وما دون السَّبْعةِ إلى الثّلاثة نَفَر. وتخفيفُ الرَّهْطِ أحسنُ من تثقيله.
والتَّزْهيطُ: عِظَمُ اللَّقْمِ، وشِدَّةُ الأَكْل، قال يا أَيَّها الآكُل ذو التَّرهيطِ وهو الدَّهُوَرةُ أيضاً.
والرّاهِطاءُ: جُحْرُ اليَرْبوعِ، بين القاصِعاء والنّافِقاء، يَخْبَأُ فيه أولادَهُ.
والرِّهاط، وواحدها رَهْط: أدمٌ تُقْطَّع كقَدْرِ ما بين الحُجْزة إلى الرُّكْبه. ثمّ تُشَقُّ كأمثالِ الشُّرُكِ تَلْبَسْه الجاريةُ، قال:
بضربٍ في الجماجمِ ذي فُرُوغٍ		وطَعن مِثْلِ تَعطيطِ الرِّهـاطِ
وقال:
مَتَى ما أَشَأْ غيرَ زَهْو الملـو		كِ أجْعَلْكَ رَهْطاً على حُيَّضٍ
والعددُ: أَرْهِطة، ويجوز أن تقول: هؤلاءِ رَهْطُكَ وأَرْهُطُكَ، كلّ ذلك جميعٌ، وهم رجالُ عشيرتك والأراهطُ الجمع أَيْضاً. قال:
يابؤسَ للـحَـرْبِ الـتـي		وضعت أراهِطَ فاستراحوا
أي: أراحتهم من الدنيا بالقتل.

### Türkçe

باب **الهاء** ve **الطاء** ve **الرّاء** onlarla birlikte

**ه ط ر**، **ه ر ط**، **ط ه ر**، **ر ه ط** kullanımdadır; **ط ر ه**، **ر طه** ihmal edilmiştir. **هطر**: **هَطَرَة** **يَهْطِرُه** **هَطْراً**; tıpkı köpeğin sopayla **يُهْبَجُ** edilmesi gibi.

**هرط**: **نَعْجةٌ هِرْطةٌ**, yani zayıflatılmıştır; etinden, zayıflık sebebiyle faydalanılmaz.

Ve falan, sözünde **يَهْرِطُ** eder; **سَفْسَفَ** edip **خَلَّطَ** ettiği zaman.

Ve **الهَرْطُ**, **الهَرْت** hakkında bir dildir. O, yırtmadır; ve denilir: bilakis **الهَرْطُ** yanaklardadır; ve **الهَرْطُ** eşyalarda, şiddetli yırtmadır.

**طهر**: **الطُّهْرُ**: hayzın zıddıdır. Denilir: kadın **طَهَرَتِ** ve **طَهُرَت** — iki dildir —; o hâlde o **طاهر**dır. Kesildiği zaman; ve o, **ذات طُهْر**dur. Ve **تَطَهَّرَتْ**, yani yıkandı; ve **أَطْهَرَتْ**.

Ve **الاطَّهارُ**: yıkanmadır; Yüce Allah’ın sözü olan: “وإن كنتم جُنُباً فاطَّهَّروا” ve Aziz ve Celil’in sözü olan: “رجالٌ يُحَبُّون أن يتطهّروا”da; yani su ile **الاستِنْجاء**. Ve **التَّطَهُّر** da: uzak durma ve günahtan el çekmedir.

Ve falan **طاهرُ الثِّياب**dır; yani ahlâkta pislik sahibi değildir. Dedi ki:
ثياب بني عَوْفٍ طَهَارَى نقّيةٌ وأوجُهُهُم بيضُ المَسافِرِ غُرّانُ
Onu **سُودان** ve **حُمران** üzere çıkardı.

Ve **الطَّهُور**: kendisiyle temizlenilen su için bir isimdir; tıpkı kendisiyle abdest alınan su için **الوضُوء** gibi. Ve her temiz suyun adı **طهُور**dur.

Ve hadlerin ikamesiyle olan tövbe: günahkâr için bir **طَهُور**dur; onu bir temizleme ile **تُطَهِّره**.

Ve **المِطَهْرةُ**: su için edinilen deriden bir kaptır.

Ve **الطَّهارةُ**: kendisiyle temizlendiğin şeyin artığıdır.

Ve Araplar, kadınların **طُهْر**ünü **أطهاراً** olarak çoğul yapar; o, hayız görmedikleri günleridir. Dedi ki:
قومٌ إذا حاربوا شَدُّوا ماذِرَهُمْ		دونَ النّساء ولو بانت بأطهارِ

Ve Yüce Allah’ın sözü: “لا يَمَسُّهُ إلاّ المُطهَّرون”, yani melekler; kitabı kasteder.

**رهط**: **الرَّهْطُ**: üçten ona kadar toplanan bir sayıdır; ve denilir: yediden ona kadar. Ve yedinin altı, üçe kadar, **نَفَر**dir. Ve **الرَّهْط**ın hafifletilmesi, ağırlaştırılmasından daha iyidir.

Ve **التَّزْهيطُ**: lokmanın büyüklüğü ve yemenin şiddetidir. Dedi ki: ey **التَّرهيط** sahibi yiyen; ve o, **الدَّهُوَرةُ** da olur.

Ve **الرّاهِطاءُ**: yerboğazının deliğidir; **القاصِعاء** ile **النّافِقاء** arasında; yavrularını onda saklar.

Ve **الرِّهاط**, tekili **رَهْط**: bel bağı ile diz arasındaki miktar kadar kesilen derilerdir. Sonra, ayakkabı bağları misalleri gibi yarılır; cariye onu giyer. Dedi ki:
بضربٍ في الجماجمِ ذي فُرُوغٍ		وطَعن مِثْلِ تَعطيطِ الرِّهـاطِ

Ve dedi ki:
مَتَى ما أَشَأْ غيرَ زَهْو الملـو		كِ أجْعَلْكَ رَهْطاً على حُيَّضٍ

Ve sayıca: **أَرْهِطة**. Ve caizdir ki dersin: هؤلاءِ **رَهْطُكَ** ve **أَرْهُطُكَ**; bunların hepsi çoğuldur; ve onlar, aşiretinin erkekleridir; ve **الأراهطُ** da çoğuldur. Dedi ki:
يابؤسَ للـحَـرْبِ الـتـي		وضعت أراهِطَ فاستراحوا

Yani: onları öldürmekle dünyadan rahat ettirdi.
