# هطع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B7%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B7%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B7%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هطع

هطع، كمنع، هطعا، وهطوعا: أسرع مقبلا خائفا، لا يكون إلا مع خوف، قاله ابن دريد، أو أقبل ببصره على الشيء لا يقلع عنه، كأهطع فيهما.
 والهطيع، كأمير: الطريق الواسع، نقله ابن دريد، وأنكره الأزهري، قلت: طريق هيطع، كحيدر.
 وأهطع البعير في سيره: مد عنقه، وصوب رأسه، كاستهطع.
 والمهطع، كمحسن: من ينظر في ذل وخضوع، لا يقلع بصره، وبه فسر قوله تعالى مهطعين مقنعي رؤوسهم. وقال ثعلب: أهطع نظر بخضوع، وقال بعض المفسرين: مهطعين، أي: محممجين، والتحميج: إدامة النظر مع فتح العينين، وإلى هذا مال أبو العباس، وقال الزجاج: مهطعين، أي: مسرعين، وأنشد لابن مفرغ:
  بدجلة أهلها، ولقد أراهـم                      بدجلة مهطعين إلى السماع أو المهطع: الساكت المنطلق إلى من هتف به، وبه فسرت الآية أيضا.
 وبعير مهطع: في عنقه تصويب خلقة، نقله الجوهري ومما يستدرك عليه: أهطع في عدوه: أسرع.
 وناقة هطعى: سريعة.
 وأهطع: أقبل مسرعا خائفا.
 ويقال للرجل إذا أقر وذل: أربخ وأهطع، وأنشد الجوهري:
  تعبدني نمر بن سعـد وقـد أرى                      ونمر بن سعد لي مطيع ومهطع والهاطع: الناكس، قال شمر: ولم أسمعه إلا لطفيل.
 أأأااوهطعى، وهوطع: اسمان.

### Türkçe

**هطع**; **منع** gibi, **هطعا** ve **هطوعا**: korkmuş olarak yönelip hızlandı; ancak korku ile olur; bunu İbn Düreyd söyledi; yahut bakışını şeye yöneltti, ondan vazgeçmez; ikisinde de **أهطع** gibi.

Ve **الهطيع**, **أمير** gibi: geniş yol; bunu İbn Düreyd nakletti; Ezherî onu inkâr etti; dedim ki: **هيطع** yol, **حيدر** gibi.

Ve deve yürüyüşünde **أهطع**: boynunu uzattı ve başını aşağı eğdi; **استهطع** gibi.

Ve **المهطع**, **محسن** gibi: zillet ve boyun eğiş içinde bakan; bakışını kesmez; bununla Yüce Allah’ın sözü **مهطعين مقنعي رؤوسهم** tefsir edildi. Sa‘leb dedi: **أهطع**; boyun eğişle baktı. Bazı müfessirler dedi: **مهطعين**, yani: **محممجين**; ve **التحميج**: gözleri açmakla birlikte bakışı sürdürmektir; buna Ebü’l-Abbâs meyletti. Zeccâc dedi: **مهطعين**, yani: hızlananlar; ve İbn Müferrığ için şu beyti okudu:
  Dicle’de onun ehli; ve gerçekten ben onları görürüm                      Dicle’de işitmeye doğru **مهطعين**
Yahut **المهطع**: kendisine seslenen kimseye doğru atılan suskun; bununla da âyet tefsir edildi.

Ve **مهطع** deve: boynunda yaratılıştan bir aşağı eğiş vardır; bunu Cevherî nakletti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: koşusunda **أهطع**: hızlandı.

Ve **هطعى** dişi deve: hızlı.

Ve **أهطع**: korkmuş olarak hızla yöneldi.

Ve kişi ikrar edip zelil olunca ona denir: **أربخ** ve **أهطع**; Cevherî şu beyti okudu:
  Beni Nemer b. Sa‘d kulluk ettirir; hâlbuki ben görürüm                      ve Nemer b. Sa‘d bana itaatkâr ve **مهطع**dır
Ve **الهاطع**: başını aşağı eğen; Şemmer dedi: Onu ancak Tufeyl’den işittim.

**أأأااوهطعى**, ve **هوطع**: iki isimdir.
