# هطع — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B7%D8%B9/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%B7%D8%B9/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B7%D8%B9.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: هطع

باب العين والهاء مع الطاء
هطع
استعمل من وجوهه : هطع
وأهمل باقي وجوهه .
هطع : قال الله عزّ وجلّ ) مُهْطِعِينَ مُقْنِعِى رُءُوسِهِمْ ) ( إبراهيم : 43 ) . سمِعتُ أبا الفضل المنذريّ يقول : المهطِع : الذي ينظر في ذلَ وخشوع . والمُقْنِعُ : الذي يرفع رأسه وينظر في ذلّ . وقال إبراهيم بن السريّ في قوله ) مُهْطِعِينَ ) ( إبراهيم : 43 ) : مسرٍ عين . وأنشد :
بدجلة أهلُها ولقد أراهم
بدجلةَ مُهطِعين إلى السماعِ
أي مُسرِعين وهو قول أبي عبيدة .
ويقال : أهطعَ البعير في سيره واستهطع إذا أسرع . وقال بعض المفسّرين في قوله ) مُهْطِعِينَ ) ( إبراهيم : 43 ) قال : محمِّجين . والتحميج : إدامةُ النظر مع فتح العينين . وإلى هذا ذهب أبو العباس .
وقال الليث : بعير مهطِع : في عنقه تصويب . ويقال للرجل إذا قرّ وذلّ : قد أربخَ وأهطَع . وأنشد الليث :
تَعَبّدني نِمْر بن سعد وقد أُرى
ونمر بن سَعدٍ لي مطِيعٌ ومُهطِعُ
قال : وهطَع يهطَع ، إذا أقبل على الشيء ببصره .
وقال شمِر : لم أسمع ( هاطع ) إلاّ لطُفيل ، وهو الناكس . وقال أبو عبيدة : أهطع وهَطَع ، إذا أسرعَ مقبلاً خائفاً ، لا يكون إلا مع خوف .
وقال ابن دريد : الهَطِيع : الطريق الواسع .
قلت : ولم أسمع الهَطِيع بمعنى الطريق لغيره ، وهو من مناكيره التي يتفرد بها .

### Türkçe

باب العين والهاء مع الطاء
هطع

Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **هطع**
Ve geri kalan vecihleri ihmâl edilmiştir.

**هطع**: Allah عزّ وجلّ şöyle dedi: (**مُهْطِعِينَ مُقْنِعِى رُءُوسِهِمْ**) (İbrâhîm: 43). Ebü’l-Fazl el-Münzirî’nin şöyle dediğini işittim: **المهطِع**: zillet ve huşû içinde bakan kimsedir. Ve **المُقْنِعُ**: başını kaldıran ve zillet içinde bakan kimsedir. Ve İbrâhîm b. es-Serî, (**مُهْطِعِينَ**) (İbrâhîm: 43) kavli hakkında dedi ki: göz(ü) süratli olan. Ve inşâd etti:

بدجلة أهلُها ولقد أراهم
بدجلةَ مُهطِعين إلى السماعِ

Yani: süratlenenler; ve bu, Ebû Ubeyde’nin sözüdür.

Ve denilir: deve yürüyüşünde **أهطعَ** ve süratlendiği zaman **استهطع**. Ve bazı müfessirler (**مُهْطِعِينَ**) (İbrâhîm: 43) kavli hakkında dedi ki: **محمِّجين**. Ve **التحميج**: iki gözü açmakla beraber bakışı sürdürmektir. Ve Ebü’l-Abbâs buna gitmiştir.

Ve el-Leys dedi: **بعير مهطِع**: boynunda aşağıya eğme vardır. Ve bir adama, sakinleşip zelil olduğu zaman, denilir: **قد أربخَ وأهطَع**. Ve el-Leys inşâd etti:

تَعَبّدني نِمْر بن سعد وقد أُرى
ونمر بن سَعدٍ لي مطِيعٌ ومُهطِعُ

Dedi ki: **وهطَع يهطَع**; bir şeye gözüyle yöneldiği zaman.

Ve Şemir dedi: ( **هاطع** )ı ancak Tufeyl için işittim; o da başını aşağı eğendir. Ve Ebû Ubeyde dedi: **أهطع** ve **هَطَع**; korkmuş olarak süratle yönelip geldiği zaman; ancak korku ile birlikte olur.

Ve İbn Düreyd dedi: **الهَطِيع**: geniş yoldur.

Dedim: **الهَطِيع**i yol mânâsında ondan başkası için işitmedim; ve o, kendisinin tek başına rivayet ettiği münkerlerindendir.
