# هفا — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%81%D8%A7/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%81%D8%A7/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هفا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%81%D8%A7.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: هفا

(باب الهاء والفاء وما يثلثهما)
(هفا) الهاء والفاء والحرف المعتل: أصلٌ يدلُّ على ذَهاب شيءٍ في خِفّة وسُرعة. وهَفَا الشيءُ في الهَواءِ يهفُو، إذا ذَهَب، كالصُّوفةِ ونَحوِها. وهفا الظَّليمُ: عَدَا. وهَفَا القلبُ في إثْرِ الشَّيء. وهَوَافِي النَّعَم(1): ضُلاَّلُه. وهفا الإنسان يهفُو: زَلَّ وذَهبَ عن الصَّواب، وكذلك هفا، إذا جاعَ. والهَفْوة: الزَّلَّة.‏
(هفت) الهاء والفاء والتاء: كلمةٌ تدلُّ على سُقوطِ شيء. وتهافُت الشَّيءِ: تساقُطُه(2) قطعةً [قطعة(3)]. والهَفْت(4): قطع الدَّم المتهافِتة. وتهافَتَ الفَراشُ في النَّار: تساقَطَ. وكلُّ شيءٍ انخَفَضَ واتَّضَع فقد هَفَت وانهَفَت. ووردَتْ هَفِيتةٌ من النَّاس، وهي التي أقْحمتْهم السّنةُ، فهُمْ ساقِطةٌ. والله أعلم.‏
--------------ــ
(1) في الأصل: "وهو في النعم"، وفي المجمل: "وهوى في النعم"، صوابهما ما أثبت. وفي اللسان: "وهوافي الإبل: ضوالها كهواميها".‏
(2) في الأصل: "وتساقط".‏
(3) تكملة يحتاج إليها الكلام. وفي المجمل: "والتهافت: تساقط الشيء شيئاً شيئاً". وفي اللسان: "والهفت: تساقط الشيء قطعة بعد قطعة".‏
(4) في الأصل: "وهفت". والتفسير بعده مما لم أجده في المعاجم المتداولة، لكن وجدت له شاهداً من قول رؤبة في ديوانه 108:‏
* كثمر الحماض من هفت العلق *‏

ـ

### Türkçe

(باب **الهاء** و**الفاء** وما يثلثهما)
(**هفا**) **الهاء** ve**الفاء** ve illetli harf: hafiflik ve sürat içinde bir şeyin gitmesine delâlet eden bir asıldır. Ve şey **الهَواءِ** içinde **يهفُو** **هَفَا** ettiğinde, gittiği zaman; yün parçası ve benzeri gibi. Ve **الظَّليمُ** **هفا** etti: koştu. Ve kalp, şeyin izinde **هَفَا** etti. Ve **هَوَافِي النَّعَم**(1): onun kayıplarıdır. Ve insan **يهفُو** **هفا** eder: sürçtü ve doğrudan gitti; yine böyle, **هفا** ettiğinde, acıktığı zaman. Ve **الهَفْوة**: sürçmedir.‏
(**هفت**) **الهاء** ve**الفاء** ve**التاء**: bir şeyin düşmesine delâlet eden bir kelimedir. Ve şeyin **تهافُت**’i: onun parça parça(2) [parça(3)] dökülmesidir. Ve **الهَفْت**(4): dökülen kan parçalarıdır. Ve **الفَراشُ** ateşte **تهافَتَ** etti: döküldü. Ve her şey alçalıp aşağı olduysa, muhakkak **هَفَت** etti ve **انهَفَت** etti. Ve insanlardan bir **هَفِيتةٌ** geldi; o, kıtlığın onları içine attığıdır; artık onlar düşmüş bir topluluktur. Ve Allah daha iyi bilir.‏
--------------ــ
(1) Asılda: “**وهو في النعم**”, ve **المجمل**’de: “**وهوى في النعم**”; ikisinin doğrusu, sabit kıldığım şeydir. Ve **اللسان**’da: “**وهوافي الإبل: ضوالها كهواميها**”.‏
(2) Asılda: “**وتساقط**”.‏
(3) Sözün ihtiyaç duyduğu bir tamamlamadır. Ve **المجمل**’de: “**والتهافت: تساقط الشيء شيئاً شيئاً**”. Ve **اللسان**’da: “**والهفت: تساقط الشيء قطعة بعد قطعة**”.‏
(4) Asılda: “**وهفت**”. Ve ondan sonraki tefsir, tedavülde olan sözlüklerde bulmadığım şeydendir; lâkin onun için, **رؤبة**’nin divanında 108’deki sözünden bir şahit buldum:‏
* **كثمر الحماض من هفت العلق** *‏

ـ
