# هفت — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%81%D8%AA/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%81%D8%AA/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هفت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%81%D8%AA.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: هفت

(باب الهاء والفاء وما يثلثهما)
(هفا) الهاء والفاء والحرف المعتل: أصلٌ يدلُّ على ذَهاب شيءٍ في خِفّة وسُرعة. وهَفَا الشيءُ في الهَواءِ يهفُو، إذا ذَهَب، كالصُّوفةِ ونَحوِها. وهفا الظَّليمُ: عَدَا. وهَفَا القلبُ في إثْرِ الشَّيء. وهَوَافِي النَّعَم(1): ضُلاَّلُه. وهفا الإنسان يهفُو: زَلَّ وذَهبَ عن الصَّواب، وكذلك هفا، إذا جاعَ. والهَفْوة: الزَّلَّة.‏
(هفت) الهاء والفاء والتاء: كلمةٌ تدلُّ على سُقوطِ شيء. وتهافُت الشَّيءِ: تساقُطُه(2) قطعةً [قطعة(3)]. والهَفْت(4): قطع الدَّم المتهافِتة. وتهافَتَ الفَراشُ في النَّار: تساقَطَ. وكلُّ شيءٍ انخَفَضَ واتَّضَع فقد هَفَت وانهَفَت. ووردَتْ هَفِيتةٌ من النَّاس، وهي التي أقْحمتْهم السّنةُ، فهُمْ ساقِطةٌ. والله أعلم.‏
--------------ــ
(1) في الأصل: "وهو في النعم"، وفي المجمل: "وهوى في النعم"، صوابهما ما أثبت. وفي اللسان: "وهوافي الإبل: ضوالها كهواميها".‏
(2) في الأصل: "وتساقط".‏
(3) تكملة يحتاج إليها الكلام. وفي المجمل: "والتهافت: تساقط الشيء شيئاً شيئاً". وفي اللسان: "والهفت: تساقط الشيء قطعة بعد قطعة".‏
(4) في الأصل: "وهفت". والتفسير بعده مما لم أجده في المعاجم المتداولة، لكن وجدت له شاهداً من قول رؤبة في ديوانه 108:‏
* كثمر الحماض من هفت العلق *‏

ـ

### Türkçe

(هâ ve fâ ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**هفا**) **الهاء** ve **الفاء** ve illetli harf: bir asl(=kök)tır; bir şeyin hafiflik ve sürat içinde gitmesine delâlet eder. Ve şey havada **هَفَا** eder, **يهفُو**; gittiği zaman, yün parçası ve benzeri gibi. Ve devekuşu erkeği **هفا** etti: koştu. Ve kalp, şeyin izinde **هَفَا** etti. Ve **هَوَافِي النَّعَم**(1): onun kaybolanlarıdır. Ve insan **يهفُو** eder: sürçtü ve doğru olandan gitti; yine bunun gibi **هفا** etti, acıktığı zaman. Ve **الهَفْوة**: sürçme.

(**هفت**) **الهاء** ve **الفاء** ve **التاء**: bir şeyin düşmesine delâlet eden bir kelimedir. Ve şeyin **تهافُت**i: onun parça [parça(3)] dökülmesidir(2). Ve **الهَفْت**(4): dökülen kan parçaları. Ve kelebek ateşte **تهافَتَ** etti: döküldü. Ve her şey alçaldı ve aşağı olduysa, muhakkak **هَفَت** etti ve **انهَفَت** etti. Ve insanlardan bir **هَفِيتةٌ** geldi; o, kıtlık senesinin onları içine attığıdır; artık onlar düşmüş(=aşağı) bir topluluktur. Ve Allah daha iyi bilir.

--------------ــ
(1) Asılda: “وهو في النعم”, ve el-Mücmel’de: “وهوى في النعم”; ikisinin doğrusu, sabit kıldığım şeydir. Ve Lisân’da: “وهوافي الإبل: ضوالها كهواميها”.
(2) Asılda: “وتساقط”.
(3) Sözün ihtiyaç duyduğu bir tamamlama. Ve el-Mücmel’de: “والتهافت: تساقط الشيء شيئاً شيئاً”. Ve Lisân’da: “والهفت: تساقط الشيء قطعة بعد قطعة”.
(4) Asılda: “وهفت”. Ve ondan sonraki tefsir, onu tedavülde olan sözlüklerde bulmadığım şeydendir; lâkin onun için, Ru’be’nin divanında 108’deki sözünden bir şâhid buldum:
* كثمر الحماض من هفت العلق *
