# هقل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%82%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%82%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%82%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هقل

| | الهِقْلُ ، بِالكَسْرِ : الفَتِيُّ مِنَ | النَّعامِ ) ، وَأَنْشَدَ ابْنُ بَرِّي : | % ( وَإِنْ ضُرِبَتْ عَلى العِلّاتِ أَجَّتْ % | أَجْيجَ الهِقْلِ مِنْ خَيْطِ النَّعامِ ) % | وَأَنْشَدَ الصّاغانِيُّ لِبَعْض : | % ( هَلْ يُبْلِغَنِّيهمْ إِلى الصَّباحِ % ) % | % ( هِقْلٌ كَأَنَّ رَأْسَهُ جُمّاحُ % ) % | وَقَالَ بَعْضُهُم : الهِقْلُ هُوَ الظَّلِيم ، | وَلَمْ يُعَيِّن الفَتِيَّ ، الأُنْثَى هِقْلَة ، قَالَ | مَالِكُ بنُ خَالد : | % ( وَاللَّهِ مَا هِقْلَةٌ حَصّاءُ عَنَّ لَهَا % | جَوْنُ السَّراةِ هِزَفٌّ لَحْمُهُ زِيَمُ ) % | ( و ) الهِقْل : ( الطَّوِيْلُ الأَخْرَقُ ) مِنَ | الرِّجال . | ( و ) الهَقِلُ ، ( كَكَتِفٍ ) : الخَمِيصُ | ( الجَائِعُ ) . | ( والهاقِلُ : الذَّكَرُ مِنَ الفَأْر ) . | ( والهَيْقَلُ ، كَحَيْدَرٍ : الظَّلِيمُ ) ، | واللَّامُ أَصْلِيّة ، وَنَقَلَ الشَّيْخُ أَبُو حَيّان | فيه الخِلافَ ، وَصَرَّحَ بِزيَادَتِها ، | وَأَنَّهُم قَالُوا : مَعْناها هيق وَأَنَّهُما مِنْ | صِفات النَّعام . وَقَالَ ابْنُ جِنِّي : | تَجُوزُ زِيادَةُ لامِهِ وَأَصَالَتُها ، وجزم | قُطْرُب بِزيادة الياء . | ( و ) أَيْضًا : ( الضَّبُّ ) . | ( و ) الهَيْقَلَة ، ( بِهاءٍ : ضَرْبٌ مِنَ | المَشْيِ ) . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | التَّهَقُّلُ : المَشْيُ البَطِيُء ، فيما يُقالُ ، | نَقَلَهُ الصّاغانِيّ . |

| وَهِقْلُ بنُ زِيادٍ السَّكْسَكِيُّ كَاتِبُ | الأوزاعِيِّ ، عَن هِشام بن حَسّان ، | وَمُثَنَّى بْنِ الصّباح ، وَعَنْهُ عَلِيُّ بنُ | حَجَر ، وَهِشامُ بنُ عَمّار ، تُوفي سَنَة | 179 . | |

### Türkçe

**الهِقْلُ** , kesre ile: devekuşundan genç olan (yavru). İbn Berrî inşâd etti:
% ( Ve eğer illetler üzerine vurulursa böğürür %
böğürüşü **الهِقْلِ**’in, devekuşunun ipinden ) %

Sâgânî bazı(ları) için inşâd etti:
% ( Sabah’a kadar onlara beni ulaştırır mı % ) %
% ( **هِقْلٌ**; sanki başı **جُمّاحُ** ) %

Bazıları dedi: **الهِقْلُ** o, **الظَّلِيم**’dir;
ve genci tayin etmedi; dişi: **هِقْلَة**. Mâlik b. Hâlid dedi:
% ( Vallahi **هِقْلَةٌ** çakıllı değildir; ona yöneldi %
**جَوْنُ السَّراةِ**; **هِزَفٌّ**; eti **زِيَمُ** ) %

(ve) **الهِقْل**: erkeklerden (uzun, ahmak).

(ve) **الهَقِلُ**, ( **كَكَتِفٍ** gibi): **الخَمِيصُ** (aç olan).

(ve **الهاقِلُ**: farenin erkeği).

(ve **الهَيْقَلُ**, **كَحَيْدَرٍ** gibi: **الظَّلِيم**’dir); lâm aslîdir. Şeyh Ebû Hayyân onda ihtilâfı nakletti ve onun ziyâdeliğini açıkça söyledi; ve onların “manası **هيق**’tir ve ikisi devekuşunun sıfatlarındandır” dediklerini (de söyledi). İbn Cinnî dedi: lâmının ziyâdeliği de aslîliği de câizdir. Kutrub yâ’nın ziyâdeliğine kesin hükmetti.

(ve) ayrıca: ( **الضَّبُّ** ).

(ve) **الهَيْقَلَة**, (hâ ile): yürüyüşten bir tür.

[ ] Üzerine istidrâk olunanlardandır:
**التَّهَقُّلُ**: denildiğine göre yavaş yürüyüş; onu Sâgânî nakletti.

**وَهِقْلُ** b. Ziyâd es-Seksakî, Evzâî’nin kâtibi; Hişâm b. Hassân’dan ve Müsennâ b. es-Sabâh’tan (rivayet etti); ondan Ali b. Hacer ve Hişâm b. Ammâr (rivayet etti). 179 senesinde vefat etti.
