# هلا — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D8%A7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هلا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هلا

: ( *!هَلاَ ) ، بالتَّخْفيفِ : ( زَجْرٌ للخَيْلِ ) ، أَي تَوَسَّعِي وتَنَحِّي ؛ قالَ :
وأَي جَوادٍ لا يقالُ له هَلاَ وللنَّاقَةِ أَيْضاً ؛ قالَ غَيْلان بنُ

حُرَيْث الرّبعي :
حتى حَدَوْنا بهَيْدٍ *!وهَلاَ قالَ الجَوْهرِي : وهُما زَجْرانِ للناقَةِ ، وقد يُسَكَّنُ بها الإناث عنْدَ دُنُوِّ الفَحْلِ منها ؛ قال الجَعْدي :
ألا حَيِّيا لَيْلى وقُولا لَها هَلاَ وقد ذُكِرَ في المُعْتل لأنَّ هذا بابٌ مَبْنيٌّ على أَلفاتٍ غَيْر مُنْقَلِباتٍ من شيءٍ .
وقال ابنُ سِيدَه : هَلاَ لامُه ياءٌ فذَكَرْناه في المُعْتل .
( و ) *!هَلاَّ ، ( بالتَّشْديدِ : للتَّحْضيضِ ) والحَثِّ ( مُرَكَّبٌ مِن هَلْ ولا ) .
قال الجَوْهرِي : أصْلُها لا بُنِيَتْ مع هَلْ فصارَ فيها مَعْنى التَّحْضيضِ كما بَنَوْا لَوْلا وأَلا وجَعَلوا كلَّ واحِدَةٍ مع لا بمنْزِلَةِ حَرْفٍ واحِدٍ ، وأَخْلَصُوهنَّ للفِعْل حيثُ دَخَل فيهنَّ مع التَّحْضيضِ .
( *!وتَهَلاَّ الفَرَسُ : أَسْرَعَ ) ؛ كذا في النسخِ ، وفي التكملةِ : تَهَلَّى هكذا بالياءِ .
قُلْتُ : كانَ يَنْبَغِي ذِكْرُه في المُعْتل لأنَّ أَلِفَه عن ياءٍ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!المُهِلِّى ، بالتّشْدِيدِ : اسُمٌ .
والمُهَلَّى ابنُ سعيدِ بنِ عليَ الينائيُّ ثم الشرفيّ الخَزْرجيُّ جَدُّ عبدِ اللَّهِ بنِ عبدِ اللَّهِ الماضِي تَرْجَمته في السِّين .

### Türkçe

: ( **هَلاَ** ) , hafifletme ile: (atlar için bir azarlama), yani “genişle ve uzaklaş”; dedi ki:
“Ve hangi iyi at vardır ki ona **هَلاَ** denilmesin; ve deveye de (denir)”; dedi ki: Ğaylân b.

Ḥureys er-Rabʿî:
“Ta ki biz **هَيْدٍ** ile sürdük * **وهَلاَ**” el-Cevherî dedi ki: İkisi de deve için iki azarlamadır; ve onunla, erkeğin ona yaklaşması sırasında dişiler sakinleştirilebilir; el-Caʿdî dedi ki:
“Dikkat edin, Leylâ’ya selâm verin ve ona deyin: **هَلاَ**” ve muʿtall’da zikredildi; çünkü bu, bir şeyden dönmüş olmayan elifler üzerine bina edilmiş bir bâbdır.
İbn Sîde dedi ki: **هَلاَ**’nın lâm’ı yâ’dır; bu yüzden onu muʿtall’da zikrettik.

( Ve ) **هَلاَّ** , şeddeli olarak: teşvik için ve sevk için ( **هَلْ** ve **لا**’dan mürekkeptir ).
el-Cevherî dedi ki: Aslı **لا**’dır; **هَلْ** ile bina edildi de onda teşvik mânâsı oldu; nitekim **لَوْلا** ve **أَلا**’yı bina ettiler ve her birini **لا** ile birlikte tek bir harf menzilesinde kıldılar; ve onları fiile tahsis ettiler; zira teşvik ile birlikte onlarda (fiil) dâhil oldu.

( **وتَهَلاَّ الفَرَسُ** : hızlandı ); nüshalarda böyle; tekmilede: **تَهَلَّى** böyle, yâ ile.
Dedim: Onu muʿtall’da zikretmek gerekirdi; çünkü elifi yâ’dandır.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**المُهِلِّى** , şeddeli olarak: bir isim.
Ve **المُهَلَّى**: Saʿîd b. ʿAlî el-Yenâʾî, sonra eş-Şerefî el-Ḫazrecî’nin oğludur; ʿAbdullâh b. ʿAbdullâh el-Mâḍî’nin dedesidir; tercümesi sîn’de.
