# هلبج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هلبج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هلبج

الهلباجة، بالكسر  والهلباج:  الأحمق  الذي لا أحمق منه. وقيل: هو الوخم  الأحمق  المائق القليل النفع. زاد الأزهري: الثقيل من الناس. وقال خلف الأحمر: سألت أعرابيا عن الهلباجة فقال: هو الأحمق  الضخم الفدم الأكول  ، الذي،الذي، الذي، ثم جعل يلقاني بعد ذلك فيزيد في التفسير كل مرة شيئا. ثم قال لي بعد حين وأراد الخروج: هو  الجامع كل شر  . وفسره الميداني بأنه النؤوم والكسلان العطل الجافي. قلت: واسم الأعرابي ابن أبي كبشة بن القبعثري. وفي كتاي الأمثال لحمزة، وقد ساق حكاية الأعرابي، فيها: فتردد في صدره من خبث الهلباجة ما لم يستطع معه إخراج وصفه في كلمة واحدة. ثم قال: الهلباجة: الضعيف العاجز الأخرق الجلف الكسلان الساقط، لا معنى له، ولا غناء عنده، ولا كفاية معه، ولا عمل لديه، وبلى، يستعمل، وضرسه أشد من عمله، فلا تحاضرن به مجلسا، وبلى فليحضر ولا يتكلمن. وزاد ابن السكيت عن الأصمعي: فلما رآني لم أقنع قال: احمل عليه من الخبث ما شئت.  واللبن  الخاثر أي  الثخينث  : هلباجة. ولبن ورجل هلباج:  الهلبج كعلبط، و  هلابج، مثل  علابط  ؛ حكاه ابن سيده في المخصص، ومثله صاحب الواعي.

### Türkçe

**الهلباجة**, kesre ile; ve **الهلباج**: kendisinden daha ahmak olmayan ahmak. Ve denildi: o, **الوخم**; ahmak, **المائق**; faydası az. Ezherî artırdı: insanlardan ağır olan. Ve Halef el-Ahmer dedi: Bir bedevîye **الهلباجة** hakkında sordum; dedi ki: o, ahmak; iri, **الفدم**; obur; ki, ki, ki; sonra bundan sonra beni karşılar oldu da her defasında tefsirde bir şey artırıyordu. Sonra bir müddet sonra bana dedi ve çıkmak istedi: o, bütün şerri toplayan. Meydânî onu, çok uyuyan ve tembel; işsiz, kaba diye tefsir etti. Dedim: bedevînin adı, İbn Ebî Kebşe b. el-Kaba‘sarî’dir. Hamza’nın **الأمثال** kitabında, bedevînin hikâyesini sevk etmiş; onda: **الهلباجة**’nin kötülüğünden, bir kelimede onun vasfını çıkarmaya güç yetiremeyeceği şey, onun göğsünde tereddüt etti. Sonra dedi: **الهلباجة**: zayıf, âciz, beceriksiz, kaba, tembel, düşük; onun için bir mânâ yoktur, yanında bir fayda yoktur, onunla beraber bir yeterlilik yoktur, onda bir iş yoktur; ve evet, kullanılır; ve azı dişi, işinden daha şiddetlidir; öyleyse onunla bir mecliste konuşma yapma; ve evet, hazır bulunsun ve konuşmasın. İbnü’s-Sikkît, Asma‘î’den artırdı: Beni gördüğünde razı olmadığımı; dedi: onun üzerine kötülükten dilediğini yükle. Ve pıhtılaşmış süt, yani kalın: **هلباجة**. Ve süt ve adam **هلباج**: **الهلبج** (tıpkı **علبط** gibi); ve **هلابج** (tıpkı **علابط** gibi); bunu İbn Sîde **المخصص**’ta hikâye etti; ve onun benzerini **الواعي**’nin sahibi de (hikâye etti).
