# هلبس (ه-ل-ب-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ل - ب - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والسين
طهلس: الطَّهْلِيسُ: العَسْكَرَ الكبيرُ، قال: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: الدَّهاريسُ: من دواهي الدَّهْر. الواحدة: دِهْرِيسٌ. وناقة ذات دَهْرَس، أي ذات خفّةٍ ونشاط قال:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
وقال: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: سنامٌ مُسَرْهد: مقطَّع قِطَعاً. والمُسَرْهد: المُنَعَّم.
هندس: المُهَنْدِسُ: الذي يقدِّر مجاري القُنِيّ، ومواضعها حيث يحتفر، وهو مشتقّ من الهندزة، فارسي صُيِّرَتْ الزاي سينا، لأّنه ليس بعد الدّال زايٌ في شيء من كلام العرب.
هدبس: الهَدَبَّسُ: ولد البَبْر.
سمهد: السَّمْهَدُ: الشيء اليابس التصلْب. والسَّمَهْدَدُ: الجسيم من الإِبل، وقد اسمهدّ سنامه. أي: عَظُمَ.
سرهف: السّرهفة: نَعْمة الغِذاء، قال يصف ابنه:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: الفِهْرِسُ: الكتابُ الّذي تُجْمَع فيه الكُتُب.
سرهب: السَّرْهَبُ: المائقُ الأُكول الشَّرُوبُ .
سهبر: السَّهْبَرَةُ: من أَسْماء الرَّكايا.
سمهر: السَّمْهريّ: ضربٌ من صِلاب الرِّماح. والمُسْمَهِرُّ: الذّكَرُ العَرْدُ. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ إذا يَبِس. قال:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
واسمهرّ الظّلام إذا تنكَّر، قال العجّاج: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: الهِرْماسُ: من أسماء الأسد.. قال:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
وهو الشَّديدُ من السِّباع.
هلبس: يُقال: ليس بها هَلْبَسِيسٌ، أي: أحدٌ يُستأنس به.
سبهل: يُقال: جاء فلانٌ سَبَهْلَلأ، أي: جاء إلى الحرب بلا سِلاحٍ ولا عَصاً سلهب: السَّلْهَبُ: الطّويل من الخَيْل والنّاس، وسمعت أبا الدُّقَيْش يقول: امرأة سَرْهَبة كالسلهبة في الخيل. في الجسم والطُّول.
هملس: رجلٌ هَمَلَّسٌ، أي: قويّ السّاقَيْن، شَديدُ المَشْي.
سلهم: المُسْلَهِمَّ: المُتَغَيِّرُ في اللّوْن من سُقَمٍ أو دُؤُوبٍ، ملتمع اللّون كأنّ به ذِناباً من سُلال، وهو مُتَغَيِّر اللون. وأسْلَهَمَّ المريضُ إذا عُرِفَ أثر مَرَضِه في جسده، ويقال: قد برأَ الجِسْمُ منه فاسلهَمَّ.
بهنس: الأَسَدُ يَتَبَهْنَسُ في مشيه، أي: يَتَبَخْتَر، وهو نعت للأسد خاصّة.

##### Türkçe

**الهاء** ve **السين**

طهلس: **الطَّهْلِيسُ**: büyük ordu; dedi ki: “جَحْفَلاً طِهْلِيسا”.

دهرس: **الدَّهاريسُ**: zamanın musibetlerinden. Tekili: **دِهْرِيسٌ**. Ve **ذات دَهْرَس** olan bir dişi deve; yani hafiflik ve canlılık sahibi. Dedi ki:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
Ve dedi ki: “ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ”.

سرهد: **مُسَرْهد** bir hörgüç: parça parça kesilmiş. Ve **المُسَرْهد**: nimetlendirilmiş olan.

هندس: **المُهَنْدِسُ**: kanalların akış yerlerini ve kazılacağı yerlerdeki konumlarını takdir eden kimse; ve o, Farsça olan **الهندزة**’den türetilmiştir; **الزاي** **سينا** yapılmıştır; çünkü Arapların كلام’ının hiçbir şeyinde **الدّال**’dan sonra **زايٌ** yoktur.

هدبس: **الهَدَبَّسُ**: kaplan yavrusu.

سمهد: **السَّمْهَدُ**: sertleşmiş kuru şey. Ve **السَّمَهْدَدُ**: develerden iri olan; ve hörgücü **اسمهدّ** oldu; yani büyüdü.

سرهف: **السّرهفة**: gıdanın yumuşaklığı; oğlunu vasfederken dedi ki:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ

فهرس: **الفِهْرِسُ**: içinde kitapların toplandığı kitap.

سرهب: **السَّرْهَبُ**: gevşek (ahmak) olan, çok yiyen, çok içen.

سهبر: **السَّهْبَرَةُ**: kuyuların adlarındandır.

سمهر: **السَّمْهريّ**: mızrakların sertlerinden bir tür. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve diken kuruduğu zaman **اسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**. Dedi ki:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
Ve karanlık tanınmaz olduğunda **اسْمَهَرّ الظّلام**; **العجّاج** dedi ki: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ

هرمس: **الهِرْماسُ**: aslanın adlarındandır.. Dedi ki:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
Ve o, yırtıcılardan şiddetli olandır.

هلبس: Denilir ki: onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani kendisiyle ünsiyet edilecek biri.

سبهل: Denilir ki: falan kimse **سَبَهْلَلأ** geldi; yani savaşa silahsız ve asâsız geldi.

سلهب: **السَّلْهَبُ**: atlardan ve insanlardan uzun olan. Ve **أبا الدُّقَيْش**’i şöyle derken işittim: atlarda **السلهبة** gibi **سَرْهَبة** bir kadın; cisim ve boyda.

هملس: **هَمَلَّسٌ** bir adam; yani iki bacağı güçlü, yürüyüşü şiddetli.

سلهم: **المُسْلَهِمَّ**: hastalık veya bitkinlikten dolayı renkte değişmiş olan; rengi parıldayan, sanki onda **سُلال**dan bir kuyruk varmış gibi; ve o, rengi değişmiş olandır. Ve hasta, hastalığının eserinin bedeninde bilindiği zaman **أسْلَهَمَّ** olur; ve denilir ki: beden ondan iyileşti de **فاسلهَمَّ**.

بهنس: Aslan yürüyüşünde **يَتَبَهْنَسُ**; yani salınır; ve o, özellikle aslan için bir niteleme.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

يقال: ما عليها هَلْبَسيسةٌ ولا خَرْبَصيصةٌ، أي شيءٌ من الحلْي. لا يُتكلَّم إلا بالنفي.

##### Türkçe

Denilir: onun üzerinde **هَلْبَسيسةٌ** de yoktur, **خَرْبَصيصةٌ** da; yani süsten herhangi bir şey. Ancak nefiy ile konuşulur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهَلْبَسِيسُ
(* قوله «الهلبسيس» هو بهذا الضبط في القاموس ونقل
شارحه عن الصاغاني أَنه بكسر الهاء والباء.»: الشيء اليسير. وليس بها هَلْبَسِيسٌ أَي أَحد يستأْنس به. وجاءت وما عليها هَلْبَسِيسَة ولا خَرْبَصِيصَة أَي شيء من الحَلْي. وما عنده هَلْبَسِيسَةٌ إِذا لم يكن عنده شيء. وما في السماء هَلْبَسِيسَةٌ أَي شيء من سحاب؛ عن ابن الأَعرابي، قال: لا يُتكلم به إِلا في النفي.

##### Türkçe

**الهَلْبَسِيسُ**
(* Onun sözü: «**الهلبسيس**» bu ضبط ile **القاموس**’ta(dır) ve şârihi **الصاغاني**’den, onun **الهاء** ve **الباء**’nın kesresiyle (olduğunu) nakletti.*): az şey. Ve onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani kendisiyle ünsiyet edilecek herhangi biri. Ve (şu) geldi: “Üzerinde ne **هَلْبَسِيسَة** ne de **خَرْبَصِيصَة** vardır”; yani süsten bir şey. Ve onda **هَلْبَسِيسَةٌ** yoktur; onda bir şey bulunmadığı zaman. Ve gökte **هَلْبَسِيسَةٌ** yoktur; yani buluttan bir şey; **ابن الأَعرابي**’den. Dedi ki: ancak nefyde konuşulur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ما في الدار هلبس وهلبسيس، بفتحهما، أي أحد يستأنس به، وضبطه الصاغاني بكسرهما. ويقال: جاء وما عليه هلبسيس وهلبسيسة، أي ثوب. وعبارة الجوهري: يقال: ما عليها هلبسيسة ولا خربصيصة، أي شيء من الحلي، قال: ولا يتكلم به إلا بالنفي. والهلبسيس: الشيء اليسير، يقال: ما أصبت هلبسيسا، أي شيئا يسيرا. وما عنده هلبسيسة، إذا لم يكن عنده شيء. ومما يستدرك عليه: ما في السماء هلبسيسة، أي شئ من سحاب، عن ابن الأعرابي.

##### Türkçe

Evde **هلبس** ve **هلبسيس** yoktur; ikisi de fethalı olarak; yani kendisiyle ünsiyet edilecek bir kimse. Sâğânî ikisini de kesralı olarak ضبط etmiştir. Ve denilir: Geldi ve üzerinde **هلبسيس** ve **هلبسيسة** yoktur; yani elbise. Cevherî’nin ibaresi: Denilir: Üzerinde ne **هلبسيسة** ne de **خربصيصة** vardır; yani ziynetten herhangi bir şey. Dedi ki: Ancak nefiy ile konuşulur. Ve **الهلبسيس**: az şeydir; denilir: **هلبسيسا** elde etmedim; yani az bir şey. Ve onda **هلبسيسة** yoktur; onda bir şey bulunmadığı zaman. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: Gökte **هلبسيسة** yoktur; yani buluttan bir şey; İbnü’l-A‘râbî’den.
