# هلب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هلب

هَلِبَ
1 هَلِبَ ذ , aor. هَلَبَ , inf. n. هَلَبٌ, He had much hair [of the kind termed هُلْب]; was very hairy. (K.) ― -b2- هَلَبَ ذَنَبَ الفَرَسِ, and هَلَبَ الفَرَسَ, aor. هَلُبَ , inf. n. هَلْبٌ, He shore the tail of the horse: (Msb:) shore it, or cut it off, utterly. (TA.) هَلَبَهُ; (S, K;) and ↓ هلّبه, (K,) inf. n. تَهْلِيبٌ; (TA;) He plucked from him (i. e. a horse, S,) his هُلْب [or coarse hair, of the tail &c.]. (S, K.) ― -b3- هُلِبَ It (a tail) was entirely cut off. (TA.) -A2- هَلَبَهُمْ بِلِسَانِهِ, aor. هَلِبَ ; and ↓ هلّبهم, (inf. n. تَهْلِيبٌ, TA;) (tropical:) He satirized and reviled them: (K:) he carped at them severely with his tongue. (TA.) -A3- هَلَبَ, aor. هَلُبَ ; and ↓ اهلب, (inf. n. اِهْلَابٌ, TA) ; He (a horse) prosecuted, or continued, his course, or run, uninterruptedly; syn. تَابَعَ الجَرْىَ: (K:) and, the latter verb, he (a horse,) was ardent, or impetuous, in his course, or running; as also أَلْهَبَ. (As, in TA, art. لهب.) [See also ضَهبَ القَوْمُ] -A4- هَلَبَتِ السَّمَاءُ القَوْمَ The sky wetted the people with dew (نَدًى): or, with continual rain. (K.) هَلَبَتْنَا السَّمَاءُ The sky wetted us with dew (ندى) or the like; (TA;) as also ↓ أَهْلَبَتْنَا: (T:) the sky rained upon us a copious, or an excellent, rain. (TA.)

2 هَلَّبَ see 1.

4 أَهْلَبَ see 1.

تهلّب
5 تهلّب ذ and ↓ انهلب [He, a horse, had his tail shorn: see 1:] he had his هُلْب [or coarse hair, of the tail &c.,] plucked out. (K.)

7 اِنْهَلَبَ see 5.

اهتلب
8 اهتلب ذ He drew a sword from its scabbard. (TA.)

هُلْبٌ
هُلْبٌ ذ , [a coll. gen. n.,] Hair, absolutely: or coarse hair; (K;) as the hair of the tail of a she-camel: (Az:) or hair of the tail: or pigs' bristles, with which skins and the like are sewed: (K:) J gives this last signification to ↓ هُلْبَةٌ: and also, coarse hair of the tail &c.: (so in the S:) but هُلْبَةٌ is the n. un. (TA.) ― -b2- هُلْبٌ, The eyelashes. (TA.) ― -b3- هُلْبٌ, call. gen. n., Hair that one plucks from the tail: n. un. with ة. (TA.) ― -b4- هُلَبٌ [pl. of هُلْبَةٌ] Tails and manes plucked out. (TA.) -A2- هُلْبٌ Continuance, or constant succession, of rain. (TA.)

رَجُلٌ هَلِب
رَجُلٌ هَلِب ذ [A man having much hair; of the kind called هُلْب; very hairy: see هَلِبَ:] a man whose هُلْب is growing forth. (TA.)

هُلْبَةٌ
هُلْبَةٌ ذ The hair that is above the pubes, extending near to the navel. (TA.) See هُلْبٌ. -A2- هُلْبَةٌ Severity, or pressure, of fortune: like كُلْبَةٌ and جُلْبَةٌ. (S.) ― -b2- Also, and ↓ هُلُبَّةٌ, Severity, or intenseness, of winter. (K.) أَتَيْتُهُ فِى هلبةِ الشِّتَاءِ I came to him during the severe, or intense, cold of winter. (El-Umawee.)

هُلُبَّةٌ
هُلُبَّةٌ ذ : see هُلْبَةٌ.

هَلُوبٌ
هَلُوبٌ ذ A woman who draws near to her husband, or ingratiates herself with him; syn. مُتَقَرِّبَةٌ مِنْ زَوْجِهَا; (K, TA;) and is loving, or affectionate, to him; and distant with respect to others. (TA.) ― -b2- Also, contr., A woman who is distant, or shy, with respect to her husband, or who alienates herself from him, or avoids or shuns him, (K,) and draws near to, or ingratiates herself with, her special friend. (TA.) ― -b3- From هَلَبَهُ بِلِسَانِهِ “ he carped at him severely with his tongue; ” because a wife carps either at her husband or at her friend: or, accord. to IAar, in the former sense, from ↓ يَوْمٌ هَلَّابٌ “ a day of gentle, constant, innocuous rain; ” and in the latter sense from the same phrase as signifying “ a day of rain attended by thunder and lightning and terrors, and destructive to dwellings. ” (TA.)

هَلِيبٌ
هَلِيبٌ ذ and هُلَيْبٌ: see هَلَّابٌ.

هُلَابَةٌ
هُلَابَةٌ ذ The filth that is washed away from the membrane which encloses the fœtus: (K:) i. q. حُوَلَاءُ: [a word which has two applications, which see:] also called هُلَابَةُ السقاء: (TA:) [but السقاء is written by mistake for السِّقْىِ]. [See also هُلَاتَةٌ.]

هَلَّابٌ
هَلَّابٌ ذ (K) and هَلَّابَةٌ (S, K) A cold wind, with rain. (S, ISd, K.) ― -b2- يَوْمٌ هَلَّابٌ A day in which is wind and rain: (S:) a day of rain attended by thunder and lightning and terrors, and destructive to dwellings. (IAar.) ― -b3- Also, A day of gentle, constant, innocuous rain. (IAar.) ― -b4- Also, A day of dry cold; or dry by reason of cold. (Az, in the T, art. حلب.) ― -b5- عَامٌ هَلَّابٌ, and ↓ أَهْلَبُ, A year of much rain. (K.) ― -b6- ↓ عام أَهْلَبُ (tropical:) A plentiful, or fruitful, year; a year of abundant herbage, or vegetation: like أَزَبُّ. (S.) ― -b7- هَلَّابٌ and ↓ مُهَلِّبٌ and ↓ هَلِيبٌ, (K,) or as in one copy of the K, that of Et-Tablلwee, the last is ↓ هُلَيْبٌ, (TA,) and this is the more correct reading, (MF,) [Three] very cold days, in Kلnoon el-'Owwal [or January O. S.]: or in the severe, or intense, cold of winter: (K:) or in the severe, or intense, cold of the month [above mentioned], in the latter part of it. (L.) -A2- هَلَّابٌ (tropical:) One who satirizes [and reviles] much: (ISh:) [who carps much and severely at others with his tongue: see 1].

هَالِبُ الشَّعْرِ
هَالِبُ الشَّعْرِ ذ and مُدَحْرِجُ البَعْرِ [Two] days of winter. (K.) ― -b2- See art. دحرج ― -b3- لَيْلَةٌ هَالِبَةٌ A rainy night. (K.)

أَهْلَبُ
أَهْلَبُ ذ Having much hair [of the kind called هُلْب]; very hairy: (K:) fem. هَلْبَاءُ. (CK.) A horse having much hair of the kind called هلب: (S:) a coarse-haired man: (TA:) a man having coarse hair upon the part where are the two veins called الأَخْدَعَانِ, and upon his body: (TA:) having much hair upon the head and body. (TA.) ― -b2- أَهْلَبُ A tail cut off. (K.) ― -b3- Also, [accord. to the CK, or,] Having no hair upon it: and, contr., Having much hair: (K:) [in each sense, as seems to be implied in the K, an epithet applied to a tail: but, app., accord. to the TA, applied to a horse]. ― -b4- هَلْبَاءُ, fem., A beast of carriage (TA) having much hair. (K, TA.) ― -b5- هَلْبَاءُ The podex; syn. اِسْتٌ: (K:) used as a subst.; originally an epithet. (TA.) ― -b6- اِيَّاكَ وَأَهْلَبَ العَضْرَطِ Beware of him who has a hairy podex. Originally said by a woman to her son, who was boasting that he found no one whom he did not overcome, and who was afterwards thrown down by a man answering to this description. A proverb used in cautioning the self-conceited. (Meyd, TA.) ― -b7- أَرْضٌ هَلْبَاءُ (tropical:) Land abounding with plants, or herbage. (TA.) ― -b8- Also, [contr.,] (tropical:) Land of which the herbage has been eaten. (TA.) ― -b9- هُلْبَةٌ هَلْبَاءُ (in the CK, هَلْبَةٌ هُلْبَاءُ) A severe calamity. (K.) ― -b10- See هَلَّابٌ.

لَهُ أُهْلُوبٌ
لَهُ أُهْلُوبٌ ذ He [a horse] has ardour, or impetuosity, in his running &c.: formed by transposition from, or a dial. form of, أُلْهُوبٌ. (M.) عَدْوُهُ ذُو أَهَالِيبَ [His (a horse's) running is of ardent, or impetuous, modes, or manners]. (TA.) ― -b2- أَهْلُوبٌ A kind, or way [or speech]: syn. فَنٌّ (K) and أَسْلُوبٌ: (AO:) pl. أَهَالِيبُ. (AO, K.) ― -b3- اهلوبٌ من الثَّنَاءِ A kind, or way, of praising, or eulogizing. (TA.)

مَهْلُوبٌ
مَهْلُوبٌ ذ (S, A, L, Msb) and ↓ مُهَلَّبٌ (TA) A horse having his tail shorn: (Msb:) having the hair of his tail utterly removed: (L:) having his هُلْب [or coarse hair, of the tail &c.,] shorn: (A:) having his هلب plucked out. (S, TA.)

مُهَلَّبٌ
مُهَلَّبٌ ذ : see مَهْلُوبٌ.

مُهَلِّبٌ
مُهَلِّبٌ ذ : see هَلَّابٌ.

### Türkçe

هَلِبَ
1 **هَلِبَ** ذ , muzâri‘ **هَلَبَ** , mast. is. **هَلَبٌ**, Çok kılı vardı [**هُلْب** diye adlandırılan türden]; pek kıllı idi. (K.) ― -b2- **هَلَبَ ذَنَبَ الفَرَسِ**, ve **هَلَبَ الفَرَسَ**, muzâri‘ **هَلُبَ** , mast. is. **هَلْبٌ**, Atın kuyruğunu kırptı: (Msb:) onu kırptı, yahut onu büsbütün kesti. (TA.) **هَلَبَهُ**; (S, K;) ve ↓ **هلّبه**, (K,) mast. is. **تَهْلِيبٌ**; (TA;) Ondan (yani bir attan, S,) onun **هُلْب**’ünü [yahut kuyruğun vb.nin kaba kılını] yoldu. (S, K.) ― -b3- **هُلِبَ** O (bir kuyruk) bütünüyle kesildi. (TA.) -A2- **هَلَبَهُمْ بِلِسَانِهِ**, muzâri‘ **هَلِبَ** ; ve ↓ **هلّبهم**, (mast. is. **تَهْلِيبٌ**, TA;) (mecaz:) Onları hicvetti ve sövdü: (K:) diliyle onlara şiddetle dil uzattı. (TA.) -A3- **هَلَبَ**, muzâri‘ **هَلُبَ** ; ve ↓ **اهلب**, (mast. is. **اِهْلَابٌ**, TA) ; O (bir at) koşusunu yahut koşmasını kesintisiz sürdürdü; eşanlamlısı **تَابَعَ الجَرْىَ**: (K:) ve ikinci fiil ile, o (bir at,) koşusunda yahut koşmasında şiddetli istekli, yahut atılgan idi; **أَلْهَبَ** da böyledir. (As, TA’da, md. لهب.) [Ayrıca **ضَهبَ القَوْمُ**’a bak] -A4- **هَلَبَتِ السَّمَاءُ القَوْمَ** Gök, insanları çiğ (**نَدًى**) ile ıslattı: yahut, sürekli yağmur ile. (K.) **هَلَبَتْنَا السَّمَاءُ** Gök bizi çiğ (**ندى**) yahut benzeri ile ıslattı; (TA;) ↓ **أَهْلَبَتْنَا** da böyledir: (T:) gök üzerimize bol, yahut pek iyi, bir yağmur yağdırdı. (TA.)

2 **هَلَّبَ** bk. 1.

4 **أَهْلَبَ** bk. 1.

تهلّب
5 **تهلّب** ذ ve ↓ **انهلب** [O, bir at, kuyruğu kırpılmış oldu: bk. 1:] onun **هُلْب**’ü [yahut kuyruğun vb.nin kaba kılı,] yolunup çıkarıldı. (K.)

7 **اِنْهَلَبَ** bk. 5.

اهتلب
8 **اهتلب** ذ O, kılıcı kınından çekti. (TA.)

هُلْبٌ
**هُلْبٌ** ذ , [cins topluluk ismi,] Kıl, mutlak olarak: yahut kaba kıl; (K;) dişi devenin kuyruğunun kılı gibi: (Az:) yahut kuyruğun kılı: yahut domuz kılları; bunlarla deriler ve benzerleri dikilir: (K:) J bu son anlamı ↓ **هُلْبَةٌ**’ye verir: ve ayrıca, kuyruğun vb.nin kaba kılı: (S’de böyledir:) fakat **هُلْبَةٌ** tekil isimdir. (TA.) ― -b2- **هُلْبٌ**, Kirpikler. (TA.) ― -b3- **هُلْبٌ**, cins topluluk ismi, Kuyruktan yolunan kıl: tekili ة ile. (TA.) ― -b4- **هُلَبٌ** [**هُلْبَةٌ**’nin çoğulu] Yolunmuş kuyruklar ve yeleler. (TA.) -A2- **هُلْبٌ** Yağmurun devamı, yahut ardı ardına sürekli gelişi. (TA.)

رَجُلٌ هَلِب
**رَجُلٌ هَلِب** ذ [Çok kılı olan bir adam; **هُلْب** denilen türden; pek kıllı: bk. **هَلِبَ**:] **هُلْب**’ü dışarı doğru bitmekte olan bir adam. (TA.)

هُلْبَةٌ
**هُلْبَةٌ** ذ Kasık kıllarının üstünde olup göbeğe yakın yere kadar uzanan kıl. (TA.) **هُلْبٌ**’e bak. -A2- **هُلْبَةٌ** Talihin şiddeti, yahut baskısı: **كُلْبَةٌ** ve **جُلْبَةٌ** gibi. (S.) ― -b2- Ayrıca, ve ↓ **هُلُبَّةٌ**, Kışın şiddeti, yahut yoğunluğu. (K.) **أَتَيْتُهُ فِى هلبةِ الشِّتَاءِ** Kışın şiddetli, yahut yoğun, soğuğu sırasında ona geldim. (El-Umawee.)

هُلُبَّةٌ
**هُلُبَّةٌ** ذ : bk. **هُلْبَةٌ**.

هَلُوبٌ
**هَلُوبٌ** ذ Kocasına yaklaşan, yahut onun yanında kendini sevdirmeye çalışan bir kadın; eşanlamlısı **مُتَقَرِّبَةٌ مِنْ زَوْجِهَا**; (K, TA;) ve ona karşı sevecen, yahut şefkatli olur; başkalarına karşı ise uzak durur. (TA.) ― -b2- Ayrıca, zıddı olarak, Kocasına karşı uzak duran, yahut çekingen olan, yahut ondan soğuyan, yahut ondan kaçınan ya da sakınan, (K,) ve özel dostuna yaklaşan, yahut onun yanında kendini sevdirmeye çalışan bir kadın. (TA.) ― -b3- **هَلَبَهُ بِلِسَانِهِ** “diliyle ona şiddetle dil uzattı”dan; çünkü kadın ya kocasına ya da dostuna dil uzatır: yahut, IAar’a göre, birinci anlamda, ↓ **يَوْمٌ هَلَّابٌ** “yumuşak, sürekli, zararsız yağmurlu bir gün”den; ikinci anlamda ise aynı ibareden, “gök gürültüsü ve şimşek ve korkularla birlikte olan ve meskenlere yıkıcı olan yağmurlu bir gün” anlamında. (TA.)

هَلِيبٌ
**هَلِيبٌ** ذ ve **هُلَيْبٌ**: bk. **هَلَّابٌ**.

هُلَابَةٌ
**هُلَابَةٌ** ذ Dölütü (cenini) kuşatan zarın üzerinden yıkanıp giden pislik: (K:) **حُوَلَاءُ** ile aynı: [iki kullanımı olan bir kelime; ona bak:] ayrıca **هُلَابَةُ السقاء** diye de adlandırılır: (TA:) [fakat **السقاء** yanlışlıkla **السِّقْىِ** yerine yazılmıştır]. [Ayrıca **هُلَاتَةٌ**’ye bak.]

هَلَّابٌ
**هَلَّابٌ** ذ (K) ve **هَلَّابَةٌ** (S, K) Yağmurlu soğuk bir rüzgâr. (S, ISd, K.) ― -b2- **يَوْمٌ هَلَّابٌ** İçinde rüzgâr ve yağmur bulunan bir gün: (S:) gök gürültüsü ve şimşek ve korkularla birlikte olan ve meskenlere yıkıcı olan yağmurlu bir gün. (IAar.) ― -b3- Ayrıca, Yumuşak, sürekli, zararsız yağmurlu bir gün. (IAar.) ― -b4- Ayrıca, Kuru soğuk bir gün; yahut soğuktan dolayı kuru. (Az, T’de, md. حلب.) ― -b5- **عَامٌ هَلَّابٌ**, ve ↓ **أَهْلَبُ**, Çok yağmurlu bir yıl. (K.) ― -b6- ↓ **عام أَهْلَبُ** (mecaz:) Bolluk yılı; bol otlu, yahut bitkisi bol, bir yıl: **أَزَبُّ** gibi. (S.) ― -b7- **هَلَّابٌ** ve ↓ **مُهَلِّبٌ** ve ↓ **هَلِيبٌ**, (K,) yahut K’nın bir nüshasında, Et-Tablلwee’nin nüshasında, sonuncusu ↓ **هُلَيْبٌ**’dir, (TA,) ve bu daha doğru okuyuşdur, (MF,) [Üç] çok soğuk gün; Kلnoon el-'Owwal’da [yahut Ocak E. T.]: yahut kışın şiddetli, yahut yoğun, soğuğunda: (K:) yahut yukarıda anılan ayın şiddetli, yahut yoğun, soğuğunda, onun son kısmında. (L.) -A2- **هَلَّابٌ** (mecaz:) Çok hicveden [ve söven] kimse: (ISh:) [diliyle başkalarına çok ve şiddetle dil uzatan: bk. 1].

هَالِبُ الشَّعْرِ
**هَالِبُ الشَّعْرِ** ذ ve **مُدَحْرِجُ البَعْرِ** [İki] kış günü. (K.) ― -b2- md. دحرج’e bak ― -b3- **لَيْلَةٌ هَالِبَةٌ** Yağmurlu bir gece. (K.)

أَهْلَبُ
**أَهْلَبُ** ذ Çok kılı olan [**هُلْb** denilen türden]; pek kıllı: (K:) dişili **هَلْبَاءُ**. (CK.) **هلب** denilen türden çok kılı olan bir at: (S:) kaba kıllı bir adam: (TA:) **الأَخْدَعَانِ** denilen iki damarın bulunduğu yerde ve bedeninde kaba kılı olan bir adam: (TA:) başta ve bedende çok kılı olan. (TA.) ― -b2- **أَهْلَبُ** Kesilmiş bir kuyruk. (K.) ― -b3- Ayrıca, [CK’ye göre, yahut,] Üzerinde hiç kıl bulunmayan: ve, zıddı olarak, Çok kılı olan: (K:) [her iki anlamda da, K’da ima edildiği üzere, bir kuyruğa nispet edilen bir sıfat: fakat, görünüşe göre, TA’ya göre, bir ata nispet edilir]. ― -b4- **هَلْبَاءُ**, dişil, Çok kılı olan bir yük hayvanı. (TA) (K, TA.) ― -b5- **هَلْبَاءُ** Mak‘ad; eşanlamlısı **اِسْتٌ**: (K:) isim olarak kullanılır; aslında bir sıfattır. (TA.) ― -b6- **اِيَّاكَ وَأَهْلَبَ العَضْرَطِ** Kıllı mak‘adı olan kimseden sakın. Aslı, kendisini yenemediği kimse bulunmadığıyla övünen oğluna bir kadının söylemesidir; sonra bu vasfa uyan bir adam tarafından yere serilmiştir. Kendini beğenmişi sakındırmada kullanılan bir darb-ı meseldir. (Meyd, TA.) ― -b7- **أَرْضٌ هَلْبَاءُ** (mecaz:) Bitkisi yahut otu bol olan arazi. (TA.) ― -b8- Ayrıca, [zıddı olarak,] (mecaz:) Otu yenmiş arazi. (TA.) ― -b9- **هُلْبَةٌ هَلْبَاءُ** (CK’de, **هَلْبَةٌ هُلْبَاءُ**) Şiddetli bir musibet. (K.) ― -b10- **هَلَّابٌ**’a bak.

لَهُ أُهْلُوبٌ
**لَهُ أُهْلُوبٌ** ذ Onda (bir atta) koşmasında vb. şiddetli istek, yahut atılganlık vardır: **أُلْهُوبٌ**’dan yer değiştirme ile yapılmış, yahut onun lehçe biçimidir. (M.) **عَدْوُهُ ذُو أَهَالِيبَ** [Onun (bir atın) koşması, şiddetli istekli, yahut atılgan, tarzlar yahut biçimler sahibidir]. (TA.) ― -b2- **أَهْلُوبٌ** Bir tür, yahut tarz [yahut söz]: eşanlamlısı **فَنٌّ** (K) ve **أَسْلُوبٌ**: (AO:) çoğulu **أَهَالِيبُ**. (AO, K.) ― -b3- **اهلوبٌ من الثَّنَاءِ** Övme yahut methin bir türü, yahut tarzı. (TA.)

مَهْلُوبٌ
**مَهْلُوبٌ** ذ (S, A, L, Msb) ve ↓ **مُهَلَّبٌ** (TA) Kuyruğu kırpılmış bir at: (Msb:) kuyruğunun kılı büsbütün giderilmiş: (L:) onun **هُلْب**’ü [yahut kuyruğun vb.nin kaba kılı,] kırpılmış: (A:) onun **هلب**’i yolunmuş. (S, TA.)

مُهَلَّبٌ
**مُهَلَّبٌ** ذ : bk. **مَهْلُوبٌ**.

مُهَلِّبٌ
**مُهَلِّبٌ** ذ : bk. **هَلَّابٌ**.
