# هلدم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%AF%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D8%AF%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هلدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D8%AF%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: هلدم

الهاء والدال
رهدن: الرَّهْدنُ: طائر شبه الحُمَّرة، يُرَهْدِنُ في مشيته كأنه يَسْتديرُ .
دهثم: مكانٌ دَهْثَمٌ: مَمِثٌ سَهْل . والدّهثم: السَّهْل الخُلُق، قال:
ثمَ تنحّت عم مَقامِ الحُوَّمِِ
لِعَطَنِ رابي المقامِ دَهْثَمِ
فرهد: الفُرْهُدُ: الحادرُ الفليظ. وفراهيد: اسم من اليَمَن من الأزد.
هبرد: تقول العرب : ثَرِيدةٌ هِبْرِدانة مِبْرِدانةٌ، مُسَعْبَنةٌ، مُسَوّاةٌ هردب: رَجُلٌ هِرْدَبَّةٌ: جبان، قليل العَقْلِ، ضخم مُضْطرب اللّحمِ.
درهم: الدَّرهمُ والدِّرْهِمُ لغتان. ورجل مُدَرْهَمٌ: كثير الدّراهم، أدْرَهَمَّ الشَّيخ أدرِهْماماً، أي كَبرِ. قال:
والله لا أسأمُ حتّى تَسأمُوا
أو أَدْرَهِمَّ هَرَماً أو تَهْرَمُوا
هدمل: الهِدْمِلُ: الثَّوبُ الخلق.ُ قال تأبط شرا:
نهضت إليها من جثومُ كأنـهـا		عجوز عليها هِدْمِلٌ ذاتُ خيعلِ
هلدم: الهِلْدِمُ: اللبدُ الجافي الغَليظ قال:
عليه من لبدِ الزمانِ هِلْدِمُهْ
لِبْد الزَمان: الشَّيب.
دلهث: الدَّلهاثُ: السريعُ المتقدمُ.
دلهم: أدلهم الظّلامُ، أي: كثف، قال:
لاهُمَّ إن الحارث بن الصمّهْ
أقبل في مهامهِ مُهمَّهْ
في ليلةٍ ليلاء مُدْلَهِمَّهْ
تَبغي رسول الله فيما تَمَهْ
هندب: الهِنْدَب، والهِنْدَباء والواحدة: هِنْدَباءة: من إحرار البقول، طيّب الطَّعْم.
هدبد: الهدَبِدُ: داء يكون في العين. وَلَبَنٌ هُدَبِد، أي ثخين.

### Türkçe

**الهاء** ve **الدال**

رهدن: **الرَّهْدنُ**: **الحُمَّرة**’ye benzer bir kuş; yürüyüşünde **يُرَهْدِنُ**, sanki dönüyormuş gibi.

دهثم: **دَهْثَمٌ** yer: düz, yumuşak. Ve **الدّهثم**: huyu yumuşak olan. Dedi ki:
Sonra **الحُوَّمِ**’in makamından uzaklaştı,
Makamı yüksek olanın, konak yeri **دَهْثَمِ** olanına.

فرهد: **الفُرْهُدُ**: kalın, kaba. Ve **فراهيد**: Yemen’den, Ezd’den bir ad.

هبرد: Araplar der ki: **ثَرِيدةٌ** **هِبْرِدانة** **مِبْرِدانةٌ**، **مُسَعْبَنةٌ**، **مُسَوّاةٌ**.

هردب: **هِرْدَبَّةٌ** adam: korkak, aklı az, iri, eti çalkantılı.

درهم: **الدَّرهمُ** ve **الدِّرْهِمُ** iki lugattır. Ve **مُدَرْهَمٌ** adam: dirhemleri çok olan. **أدرْهَمَّ** ihtiyar, **أدرِهْماماً**; yani yaşlandı. Dedi ki:
Vallahi bıkmam, ta ki siz bıkıncaya kadar,
Ya da ihtiyarlıkla **أَدْرَهِمَّ** olayım, yahut siz ihtiyarlayın.

هدمل: **الهِدْمِلُ**: eski elbise. **تأبط شرا** dedi ki:
Ona doğru, çömelmeden kalktım; sanki o,
Üzerinde, hile sahibi bir **هِدْمِلٌ** bulunan bir kocakarı.

هلدم: **الهِلْدِمُ**: kaba, kalın keçe. Dedi ki:
Onun üzerinde, zamanın keçesinden **هِلْدِمُهْ** vardır.
**لِبْد الزَمان**: ak saç.

دلهث: **الدَّلهاثُ**: önde giden hızlı.

دلهم: **أدلهم** karanlık; yani yoğunlaştı. Dedi ki:
Allah’ım, şüphesiz **الحارث بن الصمّهْ**
Geldi, ıssız çöllerde, ıssız,
Karanlığı yoğun bir gecede,
Allah’ın elçisini arıyor, içinde şaşkınlıkta.

هندب: **الهِنْدَب** ve **الهِنْدَباء**; ve bir tanesi: **هِنْدَباءة**: otların yabani olanlarından; tadı hoş.

هدبد: **الهدَبِدُ**: gözde olan bir hastalık. Ve **هُدَبِد** süt; yani koyu.
