# هلقس (ه-ل-ق-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%82%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D9%82%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ل - ق - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%82%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**

**صهلق**: Bir ses; **صَهْصَلِقٌ**: şiddetli. Dedi ki:
“Başımı **صَهْصَلِق** bir sesle ağarttı”

**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.

**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötülerinden.

**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.

**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilin içinde bulunduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: “**زِهْلِقٌ** parladı, eyerlenmiş (olan)” öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; eyer üzerinde olan (bir şey) ile değil.

Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadın istediğinde ona dokunmadan önce boşalan; o da **الزُّمًّلِقُ**tur.

**قهمز**: **قَهْمَزِيّة** kadın: çok kısa.

**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü kokuşmuşluk; onu zayıf etten bulursun.

**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan; o, **يَتَدَهْقَنُ**.

**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı soysuz, ve yüzü çirkin adam.

**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze.

**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: ebeveyni onu gagasıyla beslediğinde civcivin titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün.

**دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. Halef b. Halîfe dedi ki:
“Ve kum tepesinden bir sergileyen, konuşan;
Koyu renkli; tepeler; toprağı **دُهامِقُ**”

Ve Ömer dedi ki: “İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım.” Yani: yumuşak yemek; aslı **الدُّهامِق**tandır; yani: yumuşak, ince toprak. Ve denir ki: “**دّهْمِقْ** ununu”; yani: onu incelt. **الدِّهْقَنَةُ** da onun gibidir.

**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o, **القُهْقُورةُ**dur. Ve **قَهْقَرٌ** karga: şiddetli siyahlıkta. Ve **قَهْقَرةٌ** hanzale; yani: yeşillikten sonra karardı.

Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ** eder: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.

**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarındandır; dinarları ilk basan odur. Ve kiliseyi ihdas etti. Lebîd dedi ki:
“Geceler, Âl-i Muharrik’in ardından galip geldi;
Ve nasıl Tubba‘a ve **بِهِـرْقَـلِ** ile yaptılarsa”

**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.

**قرهب**: öküzlerden **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri. Dedi ki:
“Ve aralarında, kasîme gibi yaşlı bir **قَرْهَبِ**”

**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakilere hükmeden, koruyup gözeten odur. Dedi ki:
“Şan ve izzet; **قَهْرَ ماناً**; **قَهْقَبا**”

**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok gürültülü, çok bağırıp çağıran huysuz. Ve dersin ki: **بَهْلَق** kadın; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
“Onların içinden kılavuz, geceleyin ulur; **البِهَلْقِ** uluması gibi”

**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.

**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri.

**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; askıları olan. Ve **الهِلْقَمُّ** da (böyledir). Dedi ki:
“Ve bir meclisin hatibi geldiğinde;
Bir plana; sen onun için **هَلْقَمّاً** idin;
Ve askılarla onun için **لَهِمّا**”

**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: Kays b. Sa‘lebe oğullarının ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi çocuk. Çoğulu: **هبانيق**. Lebîd dedi ki:
“Ve **الهَبانِيقُ** onlarla birlikte ayakta;
Her örtülü (ağızlı) kimse; döküldüğünde akıtır”

**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
“**الهَيْقَمانيّاتِ**tan bir **هَـيْقٌ**; sanki o,
Sind’den; iki prangalı; oktan kurtulmuş”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%82%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهِلَّقْسُ: الشديد. قال الشاعر:
أنْصَبُ الأذنَيْنِ في حدِّ القَفا		مائلُ الضَبْعَيْنِ هِلَّقْسٌ حَنِقْ

##### Türkçe

**الهِلَّقْسُ**: şiddetli. Şair dedi ki:
Kafanın arka sınırında iki kulağı daha dik;		iki koltuk altı eğik, **هِلَّقْسٌ** öfkeli.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%82%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهِلَّقْسُ، بتشديد اللام: الشديد من الناس والإبل، وعمَّ به بعضهم، وهو ملحق بِجِرْدَحْل؛ قال الشاعر:
أَنْصَب الأُذْنَيْنِ في حَدِّ القَفَا،
مائِل الضَّبْعَيْنِ هِلَّقْس حَنِق
أَبو عمرو: جوع هُنْبُغٌ وهِنْباغٌ وهِلَّقْسٌ وهِلَّقْتٌ أَي شديد:

##### Türkçe

**الهِلَّقْسُ**, **بتشديد اللام**: insanlardan ve develerden olan şiddetli (olan); ve onunla bazıları genelleştirdi; ve o, **بِجِرْدَحْل**’e ilhak edilmiştir; şair dedi ki:

Kafanın sınırında iki kulağı dikmiş,
iki yan(ı) eğik, **هِلَّقْس** öfkeli.

Ebû Amr: açlık **هُنْبُغٌ** ve **هِنْباغٌ** ve **هِلَّقْسٌ** ve **هِلَّقْتٌ**; yani şiddetli:

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%82%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الهلقس، كجردحل، ملحق به، كما نص عليه الجوهري: الشديد من الجوع. قال أبو عمرو: جوع هنبغ وهنباغ وهلقس وهلقت، أي شديد. وقيل: هو الشديد من غيره أيضا: يقال: بعير هلقس، أي شديد. والهلقس: الرجل الشديد، والرجل الكثير اللحم، وهذه عن ابن عباد، وأنشد الجوهري:
  أنصب الأذنين في حد القفا                      مائل الضبعين هلقس حنق وهيلاقوس: مدينة ببلاد اليونان. نقله ياقوت.

##### Türkçe

**الهلقس**، **كجردحل**, ona ilhak edilmiştir; el-Cevherî’nin nassıyla belirttiği üzere: açlıktan şiddetli olan. Ebû Amr dedi: **جوع هنبغ وهنباغ وهلقس وهلقت**, yani şiddetli. Ve denildi ki: o, başkasından da şiddetli olandır: “**بعير هلقس**” denir; yani şiddetli. Ve **الهلقس**: şiddetli adam; ve çok etli adam; bu, İbn Abbâd’dandır. El-Cevherî şu beyti inşâd etti:
  Ense sınırında kulakları dikmiş                      iki yanını eğmiş, **هلقس** öfkeli. Ve **هيلاقوس**: Yunan diyarında bir şehirdir. Yâkût onu nakletti.
