# هلو (ه-ل-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%84%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ل - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%84%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و *!هالاهُ ) : أَهْملَهُ الجَوْهرِي هنا وذَكَرَ في بابِ الألفِ الليِّنَةِ ، وقالَ : إنَّه بابٌ مَبْنيٌّ على أَلفاتٍ غَيْر مُنْقلِبَة من شيءٍ .
وقَضَى ابنُ

سِيدَه أنَّ لامَ هلى ياءٌ ، وإيَّاه تَبِعَ المصنِّفُ في ذِكْرِه هنا ، إلاَّ أنَّ إشارَتَه بالواوِ غَيْر مرضيَ ؛ كما أنَّ كتابَتَه بالأحْمر غَيْرُ صَحِيحٍ فتأَمَّل .
ومَعْنى *!هَالاهُ : ( فَازَعَهُ ) وهو ( قَلْبُ هاوَلَهُ ) ، وكأنَّ إشارَتَه بالواوِ لهذه الكَلمةِ فقط ، هكذا في النسخِ فازَعَهُ بالفاءِ .
والذي في نَصِّ ابنِ الأعْرابي : هَالاهُ نازَعَهُ ؛ ولاَهاهُ : دَنا وحينَئِذٍ لا يكونُ قَلْب هاوَلَه فتأَمَّل .
( *!وهَلاَ : زَجْرٌ للخَيْلِ ) ؛ ويُكْتَبُ بالألفِ وبالياءِ ، وقد يُسْتعارُ للإِنسانِ قالَ أَبو الحَسَنِ المَدايني لما قال الجعدي لليلى الأخيلية :
ألا حَيِّيا لَيْلى وقُولاَ لها *!هَلاَ
فقد رَكِبَتْ أَمْراً أغرَّ مُحَجَّلاقالت له :
تُعَيِّرُنا دَاءً بأُمِّكَ مِثْلُه
وأَيُّ حِصانٍ لا يقالُ له هَلاَ ؟ فغَلَبَتْه .
قالَ : وهَلاَ زَجْر يُزْجَر به الفَرَسُ الأُنْثى إذا أُنْزِي عليها الفَحْل لتَقِرَّ وتَسْكُن .
وقال أبو عبيدٍ : يقالُ للخَيْلِ : هي ، أَي أَقْبِلي ، وهَلاَ : أَي قِرِّي ، وأَرْحِبي أَي تَوَّسِعي وتَنَحَّيْ .
وقال الجَوْهرِي : هَلاَ زجْرٌ للخَيْلِ أَي تَوَسَّعِي وتَنَحَّيْ ؛ وللناقَةِ أَيْضاً ؛ وقالَ :
حتى هَدَوْناها بهَيْدٍ وهَلا
حتى يُرَى أَسْفَلُها صارَ عَلا

( وذَهَبَ بذِي *!هِلِّيانِ ، وذِي بِلِّيانِ ، بكَسْرَتَيْنِ وشَدِّ لامِهِما وقد يُصْرَفانِ ، أَي حيثُ لا يُدْرَى ) أَينَ هو ؛ وقد تقدَّمَ شَرْحُه في بلي بأَكْثَر مِن ذلكَ .
وهِلِّيون ، بالكَسْر ذُكِرَ في النونِ .
وهَلاَّ ، بالتَّشْديدِ سَيَأْتي في الحُرُوفِ الليِّنَةِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الهَلِيَّةُ ، كغَنِيَّةٍ : قَرْيةٌ مِن أَعْمالِ زبيدٍ ، عن ياقوت .

##### Türkçe

: ( و **هالاهُ** ) : el-Cevherî onu burada ihmal etti ve yumuşak **الألف** babında zikretti; ve dedi ki: “O, bir şeyden dönmüş olmayan **ألفات** üzerine bina edilmiş bir babdır.”

İbn Sîde, **هلى**’nın **لام**’ının **ياء** olduğunu hükme bağladı; musannif de onu burada zikretmesinde ona tâbi oldu; ancak onun **الواو** ile işareti razı olunmuş değildir; nitekim onun kırmızı ile yazması da sahih değildir; öyleyse düşün.

**هَالاهُ**’un mânâsı: (onu ürküttü)dür; ve o, (**هاوَلَهُ**’nun kalbidir); sanki onun **الواو** ile işareti yalnız bu kelime içindir; nüshalarda böyle (onu ürküttü) **الفاء** ile.

İbnü’l-A‘râbî’nin nassında olan: **هَالاهُ**: onunla çekişti; **ولاَهاهُ**: yaklaştı; o vakit **هاوَلَه**’nin kalbi olmaz; öyleyse düşün.

( **وهَلاَ** : atlar için bir azarlamadır ); **الألف** ile ve **الياء** ile yazılır; insana da ödünç alınabilir. Ebü’l-Hasen el-Medâinî, el-Ca‘dî’nin Leylâ el-Ahîliyye’ye dediği vakit dedi ki:
ألا حَيِّيا لَيْلى وقُولاَ لها **هَلاَ**
فقد رَكِبَتْ أَمْراً أغرَّ مُحَجَّلا
O ona dedi ki:
تُعَيِّرُنا دَاءً بأُمِّكَ مِثْلُه
وأَيُّ حِصانٍ لا يقالُ له هَلاَ ؟
Böylece onu yendi.

Dedi ki: **وهَلاَ** bir azarlamadır; onunla, üzerine aygır sıçratıldığı vakit sakinleşsin ve sükûn bulsun diye dişi at azarlanır.

Ebû Ubeyd dedi ki: Atlar için denilir: **هي**; yani: gel; ve **هَلاَ**: yani: sakin ol; ve **أَرْحِبي** yani: genişle ve çekil.

el-Cevherî dedi ki: **هَلاَ** atlar için bir azarlamadır; yani: genişle ve çekil; ve deve için de; ve dedi ki:
حتى هَدَوْناها بهَيْدٍ وهَلا
حتى يُرَى أَسْفَلُها صارَ عَلا

( ve **هِلِّيانِ** ve **بِلِّيانِ** ile gitti; ikişer kesre ile ve ikisinin **لام**’ını şeddeli yaparak; ve ikisi sarf olunabilir; yani, nerede olduğu bilinmediği yer ) nerededir; onun şerhi, bundan daha fazla olarak **بلي**’de geçmişti.

**وهِلِّيون**; kesre ile; **النون**’da zikredildi.

**وهَلاَّ**; şedde ile; yumuşak harflerde gelecektir.

Ona istidrâk olunanlardandır:
**الهَلِيَّةُ**; **غَنِيَّةٍ** gibi: Zebîd’in amellerinden bir köydür; Yâkût’tan.
