# هندز (ه-ن-د-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ن - د - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الهِنْدازُ معرَّبٌ، وأصله بالفارسيَّة أَنْذازَه. يقال: أعطاه بلا حسابٍ ولا هِنْدازٍ. ومنه المُهَنْدِزُ، وهو الذي يقدِّر مجاريَ القُنِيِّ والأبنية.

##### Türkçe

**الهِنْدازُ** muʿarrabdır; aslı Farsçada **أَنْذازَه**’dir. Denilir: “Ona hesapsız ve **هِنْدازٍ**sız verdi.” Ondandır **المُهَنْدِزُ**; o, **القُنِيِّ** ve binaların mecralarını takdir eden (ölçüp biçen) kimsedir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهِنْدازُ: معرّب، وأَصله بالفارسية أَنْدازَه، يقال: أَعطاه بلا حساب ولا هِنْدازٍ. ومنه المُهَنْدِزُ: الذي يُقَدِّرُ مَجارِيَ القُنِيِّ والأَبْنِيَة إِلا أَنهم صيروا الزاي سيناً، فقالوا مُهَنْدِسٌ، لأَنه ليس في كلام العرب زاي قبلها دال.

##### Türkçe

**الهِنْدازُ**: Arapçalaştırılmıştır; aslı Farsçada **أَنْدازَه**’dır. Denir ki: “Ona hesapsız ve **هِنْدازٍ** olmaksızın verdi.” Bundan **المُهَنْدِزُ** (da gelir): **القُنِيِّ** ve binaların akış yollarını takdir eden kimse; ancak onlar **الزاي**’ı **سيناً** kıldılar da **مُهَنْدِسٌ** dediler; çünkü Arapların كلامında önünde **دال** bulunan bir **زاي** yoktur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ه ن د ز * * الهِنْدَازُ * بوزن المِفْتاح معرَّب وأصله بالفارسية إندازَه يقال أعطاه بلا حِساب ولا هِنْدازٍ ومنه * المُهَنْدِزُ * وهو الذي يُقَدِّر مجاري القُني والأبنية إلا أنهم صيَّروا الزاي سينا فقالوا مُهَنْدِس لأنه ليس في كلام العرب زاي قبلها دال

##### Türkçe

* ه ن د ز * * **الهِنْدَازُ** * **المِفْتاح** vezninde; mu‘arrebdir ve aslı Farsçada **إندازَه**’dir. “Ona hesapsız ve **هِنْدازٍ** olmaksızın verdi” denir. Ondandır: * **المُهَنْدِزُ** *; o, kanalların ve binaların mecralarını takdir eden (ölçüp biçen) kimsedir. Ancak onlar **الزاي**’ı **سينا** yaptılar da **مُهَنْدِس** dediler; çünkü Arapların كلامında önünde **الدال** bulunan **زاي** yoktur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الهنداز - بالكسر ووجد في كتاب الأزهري في غير موضع تقييده بالفتح من غير ضبط - : الحد، فارسي معرب؛ وأصله أندازه، بالفتح. يقال: أعطاه بلا حساب ولا هنداز. ومنه: المهندز، لمقدر مجاري القني والأبنية، وإنما صيروا الزاي سينا فقالوا: مهندس لأنه ليس في كلامهم زاي قبلها دال. وأما ما مر من قهندز فإنه أعجمي. وإنما كسروا أوله، أي الهنداز، وفي الفارسي مفتوح لعزة بناء فعلال، بالفتح، في غير المضاعف، وقلته. ومما يستدرك عليه: الهندازة، بالكسر: اسم للذراع الذي تذرع به الثياب ونحوها، أعجمي معرب. ورجل هندوز، كفردوس: جيد النظر صحيحه، مجرب. وهم هنادزة هذا الأمر، أي العلماء به.

##### Türkçe

**الهنداز** - kesre ile; ve Ezherî’nin kitabında birden çok yerde, zapt olmaksızın fetha ile kaydedilmiş olarak bulundu -: sınır; Arapçalaştırılmış Farsça; aslı **أندازه**’dir, fetha ile. Denir ki: “Ona hesapsız ve **هنداز**sız verdi.” Ondandır: **المهندز**; kanalların ve binaların akış yerlerini takdir eden kimse için; ancak **الزاي**’i **سينا** yaptılar da “**مهندس**” dediler; çünkü onların sözlerinde öncesinde **دال** bulunan **زاي** yoktur. Ama **قهندز**’den geçen şey ise yabancıdır. Ancak başını, yani **الهنداز**’ı, kesre yaptılar; Farsçada ise fetha iledir; **فعلال** vezninin, fetha ile, şeddeli olmayanlarda aziz (nadir) oluşundan ve onun azlığından dolayı.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الهندازة**, kesre ile: elbiseler ve benzerleriyle ölçü alınılan arşın için bir isim; Arapçalaştırılmış yabancı. Ve **هندوز** bir adam, **فردوس** gibi: bakışı iyi, sahihi, tecrübe edilmiş. Ve onlar bu işin **هنادزة**’sidir; yani onun âlimleridir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

هِنْدَازٌ
هِنْدَازٌ ذ , (S, K,) with kesr, (K,) found in the work of Az, in several places, written with fet-h, [هَنْدَازٌ,] (TA,) A limit; syn. حَدٌّ: (K:) [or rather a measure:] an arabicized word, from أَنْدَازَه, (S, K,) with fet-h, (K,) which is Persian: (S:) the arabicized word is with kesr to the first letter because of the rareness of the measure فَعْلَالٌ in the cases of words not reduplicative. (K.) You say, أَعَطٰاهُ بِلَا حِسَابِ وَلَا هِنْدَازٍ [He gave to him without calculation and without measure]. (S.)

هِنْدَازَةٌ
هِنْدَازَةٌ ذ The cubit with which [certain] cloths and the like are measured; [about twenty-five inches in length:] also a Persian word arabicized. (TA.)

مُهَنْدزٌ
مُهَنْدزٌ ذ One who determines the measures and proportions of subterranean channels for water, and of buildings: [an architect: and also a geometrician:] from هِنْدَازٌ: but they change the ز into س, (S, K,) and say مُهَنْدِسٌ, (S,) because there is not in the [genuine] language of the Arabs a ز with a د before it. (S, K.)

##### Türkçe

هِنْدَازٌ
**هِنْدَازٌ** ذ , (S, K,) kesr ile, (K,) Az’ın eserinde birkaç yerde bulunur, fetḥ ile yazılmış olarak, [**هَنْدَازٌ**], (TA,) bir sınır; eşanlamlısı **حَدٌّ**: (K:) [yahut daha doğrusu bir ölçü:] **أَنْدَازَه**’den (S, K,) fetḥ ile, (K,) ki bu Farsçadır: (S:) Arapçalaştırılmış kelime, ilk harfe kesr iledir; çünkü ikilemeli olmayan kelimeler durumlarında ölçü **فَعْلَالٌ**’ın nadirliğinden dolayıdır. (K.) Sen dersin: **أَعَطٰاهُ بِلَا حِسَابِ وَلَا هِنْدَازٍ** [Ona hesapsız ve ölçüsüz verdi]. (S.)

هِنْدَازَةٌ
**هِنْدَازَةٌ** ذ [bazı] kumaşlar ve benzerlerinin ölçüldüğü arşın; [uzunlukça yaklaşık yirmi beş inç:] ayrıca Arapçalaştırılmış bir Farsça kelimedir. (TA.)

مُهَنْدزٌ
**مُهَنْدزٌ** ذ Yeraltı su kanallarının ve binaların ölçülerini ve oranlarını belirleyen kimse: [bir mimar: ve ayrıca bir geometrisyen:] **هِنْدَازٌ**’dan: fakat **ز**’yi **س**’ye çevirirler, (S, K,) ve **مُهَنْدِسٌ** derler, (S,) çünkü Arapların [sahih] dilinde önünde **د** bulunan bir **ز** yoktur. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B2/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَنَدَز
هَنَدَز هِنْدَاْز 49 ,  P. ,
a.  Measure.

b.  Limit.

هِنْدَاْزَة
هِنْدَاْزَة 49t ,  P. ,
a.  Cubit, ell.

مُهَنْدِز
مُهَنْدِز
a.  see مُهَنْدِس .

##### Türkçe

هَنَدَز
**هَنَدَز** **هِنْدَاْز** 49 , P. ,
a. Ölçü.

b. Sınır.

هِنْدَاْزَة
**هِنْدَاْزَة** 49t , P. ,
a. Arşın, zira.

مُهَنْدِز
**مُهَنْدِز**
a. **مُهَنْدِس**’e bak.
