# هنف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%86%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: هنف

الإهْنافُ: ضَحِكٌ فيه فُتُور كَضَحِك المستهزئ، وكذلك المُهانَفة والتَهانُف؛ قال الكميت:
مُهَفْهَفَةُ الكَشْحَينِ بَيْضاءُ كاعِبُ،
تُهانِفُ للجُهَّالِ مِنَّا، وتَلْعَبُ
قال ابن بري: ومثله قول الآخر:
إذا هُنَّ فَصَّلْن الحَدِيثَ لأَهْلِه،
حَدِيث الرَّنا، فَصَّلْنَه بالتَّهانُف
وقال آخر:
وهُنَّ في تَهانُفٍ وفي قَهٍ
ابن سيده: الهُنُوف والهِنافُ ضَحِك فوق التَّبَسم، وخص بعضهم به ضحك النساء.
وتهانَفَ به: تَضاحَك؛ قال الفرزدق:
من اللُّفِّ أَفْخاذاً تَهانَفُ للصِّبا،
إذا أَقْبَلَتْ كانت لَطِيفاً هَضِيمُها
وقيل: تَهانَفَ به تَضاحَكَ وتعَجَّب؛ عن ثعلب، وقيل: هو الضحِكُ الخَفِيُّ. الليث: الهنافُ مُهانَفةُ الجَوارِي بالضحك وهو التبسم؛ وأَنشد:تَغُضُّ الجُفونَ على رِسْلِها
بحُسْنِ الهِنافِ، وخَونِ النَّظَرْ
والمُهانَفَةُ: المُلاعَبة أَيضاً. قيل: أَقبل فلان مُهْنِفاً أَي مُسْرعاً لينال ما عندي؛ قال: وفي نسخة من كتاب الكامل للمبرد: التَّهانُف الضحك بالسُّخْرية. والمُهانَفة: المُلاعبة. وأَهْنَف الصبيُّ إهنافاً: مثل الإجْهاش، وهو التهيّؤ للبكاء. والتهنُّف: البكاء؛ وأَنشد لعَنْتَرة بن الأَخْرس:
تَكُفُّ وتَسْتَبْقِي حَيَاءً وهَيْبَةً
لنا، ثُم يَعْلُو صَوْتُها بالتهنُّفِ
وأَهنَف الصبيُّ وتَهانفَ: تَهيّأَ للبكاء كأَجْهَشَ، وقد يكون التَّهانُف بكاء غير الطفل؛ أَنشد ثعلب والشعر لأَعرابي
(* قوله «لاعرابي» في
معجم ياقوت: قال الراعي تهانفت إلخ.) :
تَهانَفْتَ واستبكاكَ رسْمُ المَنازِلِ
بسُوقةِ أَهْوى ، أَو بِقارةِ حائلِ
فهذا ههنا إنما هو للرجال دون الأَطفال لأَنَّ الأَطفال لا تبكي على المنازل والأطْلال ؛ وقد يكون قوله تهانفت: تشبَّهت بالأَطفال في بكائك كقول الكميت:
أَشَيخاً، كالوَلِيدِ برَسْم دارٍ،
تُسائلُ ماأَصَمَّ عن السَّؤُول؟
أَصمّ أَي صَمَّ.

### Türkçe

**الإهْنافُ**: içinde gevşeklik bulunan bir gülmedir; alay edenin gülmesi gibi; yine **المُهانَفة** ve **التَهانُف** da böyledir; el-Kumeyt dedi ki:
İnce belli, beyaz, tomurcuk memeli,
Bizden cahillere **تُهانِفُ** eder ve oynar.

İbn Berrî dedi ki: Bunun benzeri, başkasının sözüdür:
Onlar, ehline hadisi ayrıntıladıklarında,
**حَدِيث الرَّنا**’yı, onu **بالتَّهانُف** ile ayrıntıladılar.

Bir başkası dedi ki:
Ve onlar **في تَهانُفٍ** ve **في قَهٍ** içindedir.

İbn Sîde: **الهُنُوف** ve **الهِنافُ**, tebessümün üstünde bir gülmedir; bazıları onu kadınların gülmesine tahsis etti.

Ve onunla **تهانَفَ** etti: karşılıklı güldü; el-Ferazdak dedi ki:
Bacaklar bakımından dolgun, gençliğe **تَهانَفُ** eder,
O geldiğinde, onun inceliği, onun yumuşaklığı idi.

Ve denildi ki: onunla **تَهانَفَ** etti: güldü ve şaşırdı; Sa‘leb’den; ve denildi ki: o, gizli gülmedir. el-Leys: **الهنافُ**, cariyelerin gülme ile **مُهانَفة**sidir; o da tebessümdür; ve okudu:
Göz kapaklarını, salıverilmiş hâli üzere kısar,
**بحُسْنِ الهِنافِ** ve bakışın hainliği ile.

Ve **المُهانَفَةُ**: yine **المُلاعَبة**dir. Denildi ki: falan, **مُهْنِفاً** olarak geldi; yani, bende olanı elde etmek için hızlı. Dedi ki: el-Müberred’in **الكامل** kitabının bir nüshasında: **التَّهانُف** alay ile gülmektir. Ve **المُهانَفة**: **المُلاعبة**dir. Ve çocuk **أَهْنَف** etti, **إهنافاً**: **الإجْهاش** gibidir; o, ağlamaya hazırlanmadır. Ve **التهنُّف**: ağlamadır; ve ‘Antere b. el-Aḫras’a ait olarak okudu:
Haya ve heybeti bizim için tutar ve sürdürür,
Sonra sesi **بالتهنُّفِ** ile yükselir.

Ve çocuk **أَهنَف** etti ve **تَهانفَ**: **أَجْهَشَ** gibi ağlamaya hazırlandı; ve **التَّهانُف**, çocuk olmayanın ağlaması olabilir; Sa‘leb okudu, şiir bir bedevîyedir:
(* Sözü «لاعرابي»: Yâkūt’un Mu‘cem’inde: er-Râ‘î dedi: **تهانفت** … ilh.) :
**تَهانَفْتَ** ettin; menzillerin izi seni ağlattı,
**بسُوقةِ أَهْوى**’da, yahut **بِقارةِ حائلِ**’de.

Bu, burada ancak çocuklar değil erkekler içindir; çünkü çocuklar menziller ve harabeler üzerine ağlamaz; ve onun **تهانفت** sözü, ağlamanda çocuklara benzedin olabilir; el-Kumeyt’in sözü gibi:
Bir ihtiyar olarak, bir evin izi karşısında, çocuk gibi,
Soruya sağır olanı mı sorguluyorsun?
**أَصمّ** yani **صَمَّ**.
