# هنف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%86%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: هنف

ه ن ف
هنف ، نفه ، هفن ، نهف : مستعملة .
هنف : قال الليث : الهِنافُ : مُهانَفَة الجوارِي بالضّحك ، وهو فوق التّبسُّم ، وأنشد :
تَغُضُّ الجفون على رِسْلِها
بحُسْن الهِنافِ وخَوْنِ النّظَرْ
قيل : أقبَل فلانٌ مُهنِفاً : أي مُسْرِعاً لينالَ ما عندي .
أبو عبيد ، عن الأصمعي : أهنَفَ الصبيُّ إهنافاً ؛ مثل الإجهَاش ، وهو التَهيُّؤُ للبُكاء ، قال : والمُهانَفة أيضاً : المُلاعَبة .
هفن : أهمَلَه الليث .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : الهَفْن : المَطَر الشديدُ .
نفه : أبو عبيد ، عن الأصمعي : المَنْفُوه : الضَّعيف الفؤادِ الجَبان .
وقال ابن بُزُرج : ما كان الرجل نَافِهاً ، ولقد نَفَه نُفُوهاً . قال : والنُّفُوه : ذِلّةٌ بعد صُعوبة . وأَنْفَهَ ناقتَه حتى نَفَهَتْ نَفْهاً شديداً .
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال لعبد الله بن عَمرو حين ذَكر له قِيامَ الليل وصيامَ النّهار : ( إنك إذا فعلتَ ذلك هَجَمتْ عيناك ، ونَفَهتْ نفسُك ) .
قال أبو عبيد : قال أبو عبيدة : قوله : نَفِهتْ نفسُك : أَعيت ، وكلَّت . ويقال للمعُيي : مُنَفَّهٌ ، ونافِهٌ ، وجمع النَّافِه نُفَّهٌ ، وأنشد أبو عمرو :
بنا حَراجِيجُ المَطِيِّ النُّفَّه
يعني المعْيِيَة ، واحدتها نافِهٌ ونافِهَةٌ ، والذي يفعل ذلك بها منفِّهٌ ، وقد نفّه البعير .
الخرّاز ، عن ابن الأعرابي : نفَهَتْ نفسُه تَنفَه نُفُوهاً : إذا ضعفت ، وسقطت ، وأنشد :
والعَزَبَ المُنَفَّه الأُمِّيَّا
وروى أصحابُ أبي عُبَيد عنه : نَفِهَ يَنْفَه بكسر الفاء من نَفِه وفتحِها من يَنْفَه .
نهف : أهمله الليث . وقال ابن الأعرابي : النَّهْف التحيّر .

### Türkçe

ه ن ف
**هنف** ، **نفه** ، **هفن** ، **نهف** : kullanımdadır.

**هنف** : Leys dedi: **الهِنافُ**: cariyelerin gülmekle **مُهانَفَة** yapmasıdır; o, tebessümün üstündedir. Ve şu beyti okudu:
تَغُضُّ الجفون على رِسْلِها
بحُسْن **الهِنافِ** وخَوْنِ النّظَرْ
Denildi: Falan kimse **مُهنِفاً** olarak geldi: yani, yanımdakini elde etmek için hızlı.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: Çocuk **أهنَفَ** **إهنافاً** yaptı; **الإجهَاش** gibidir; o, ağlamaya hazırlanmadır. Dedi: **المُهانَفة** da: şakalaşmadır.

**هفن** : Leys onu ihmal etti.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الهَفْن**: şiddetli yağmurdur.

**نفه** : Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **المَنْفُوه**: kalbi zayıf, korkak.

İbn Büzürc dedi: Adam **نَافِهاً** olmadı; gerçekten **نَفَه** **نُفُوهاً**. Dedi: **النُّفُوه**: zorluktan sonra bir zillet. Ve devesini **أَنْفَهَ** etti; nihayet o, şiddetli bir **نَفْهاً** ile **نَفَهَتْ**.

Peygamberin ( صلى الله عليه وسلم ) hadisinde: Abdullah b. Amr’a, ona gece kıyamını ve gündüz orucunu zikrettiği vakit şöyle dediği: (Sen bunu yaptığında gözlerin çöker, nefsin **نَفَهتْ** olur).

Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ubeyde dedi: Onun sözü: **نَفِهتْ** nefsin: yoruldu, bitkin düştü. Yorulana **مُنَفَّهٌ** ve **نافِهٌ** denir. **النَّافِه**’in çoğulu **نُفَّهٌ**’dur. Ebû Amr şu beyti okudu:
بنا حَراجِيجُ المَطِيِّ النُّفَّه
Yani bitkinler; onun teki **نافِهٌ** ve **نافِهَةٌ**’dır. Bunu onlara yapan **منفِّهٌ**’dir. Ve deve **نفّه** etti.

Harrâz, İbnü’l-A‘râbî’den: Nefsi **نفَهَتْ**; **تَنفَه** **نُفُوهاً**: zayıfladığı ve düştüğü zaman. Ve şu beyti okudu:
والعَزَبَ المُنَفَّه الأُمِّيَّا

Ebû Ubeyd’in ashabı ondan rivayet etti: **نَفِهَ** **يَنْفَه**; fânın kesresiyle **نَفِه**’den, ve fânın fethasıyla **يَنْفَه**’den.

**نهف** : Leys onu ihmal etti. İbnü’l-A‘râbî dedi: **النَّهْف**: şaşkınlıktır.
