# هنن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%86%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%86%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: هنن

باب الهاء مع النون
هن، ن ه مستعملان
هن:
الهَنُ: كلمةٌ يُكْنَى بها عن اسمِ الإنسان. تقول: أتاني هَنٌ، والإنِثى: هَنَه بفتح النّون إذا وقفتَ عندها لظهور الهاء، فإذا مررتَ سكّنْتَ النّونَ، لأنها بنيت في الأصل على التَّسكين، وصيّرت الهاء تاءً، كقولك: رأيت هَنْةَ مُقبلةً لم تُصْرَفْ، لأنّها اسم معرفة للمؤنّث. وهاءُ التأنيث إذا سُكِّنَ ما قبلَها صارت تاءً مع أَلِفِ الفَتْح الّذي قبلَها، كقولك: القناة والحياة. وهاء التأنيث أَصْلُ بنائِها من التّاء، ولكنّهم فرّقوا بين تأنيثِ الفعل وتأنيث الاسم، فقالوا في الفعل: فَعَلَتْ. وفي الاسم: فَعْلَة. وإنّما وقفوا عند هذه التّاءِ بالهاء من بينِ سائر الحروف، لأن الهاء ألينُ الحروف الصِّحاح، فجعلوا البَدَلَ صحيحا مثلها، ولم يكن في الحروف حرفٌ أَهَشُّ من الهاءِ، لأنّ الهاءَ نَفَسٌ.
وأمّا هَنْ فمِنَ العربِ مَنْ يُسَكِّنُ يَجْعَلُها مثل مَنْ فيجُريها مُجراها، والتَّنوين فيها أحسنُ. كقول الراجز.
إذْ مِنْ هَنٍ قولٌُوقولٌمن هَنِ
نه:
النَّهْنَهَةُ: الكفُّ. تقول: نهنهتُ فلاناً إذا زجرته ونهيته. قال:
نَهْنِهْ دُمُوعَك إنَّ مَنْ		يَغْتَرّ بالحِدْثَانِ عاجزْ

### Türkçe

باب **الهاء** مع **النون**
**هن**، **نه** müstamel (kullanılan)dırlar.
**هن**:
**الهَنُ**: insan adından kinaye edilen bir kelimedir. Dersin ki: “Bana **هَنٌ** geldi”; dişisi: **هَنَه**; **النّون**u fetha ile (açık) (okursun) eğer onun yanında vakf edersen, **الهاء**nın ortaya çıkmasından dolayı; eğer geçersen **النّون**u sükûnlu kılarsın; çünkü o aslında sükûn üzere bina edilmiştir; ve **الهاء**yı **تاء** kıldın; senin sözün gibi: “Gelen bir **هَنْةَ** gördüm”; sarf olunmadı; çünkü o, müennes için bir marife isimdir. Müenneslik **هاء**sı, kendisinden önceki sükûnlu kılındığında, kendisinden önceki fetha **أَلِف**i ile birlikte **تاء** olur; senin sözün gibi: **القناة** ve **الحياة**. Müenneslik **هاء**sının bina edilişinin aslı **التّاء**dandır; fakat onlar fiilin müennesliği ile ismin müennesliği arasında ayırım yaptılar; fiilde dediler: **فَعَلَتْ**. İsimde: **فَعْلَة**. Ancak bu **التّاء** üzerinde, diğer harflerin arasından **الهاء** ile vakf ettiler; çünkü **الهاء** sahih harflerin en yumuşağıdır; böylece bedeli onun gibi sahih kıldılar; harflerde **الهاءِ**dan daha gevşek bir harf yoktu; çünkü **الهاء** bir nefestir.
Ve أما **هَنْ** ise, Araplardan onu sükûnlu kılan kimse vardır; onu **مَنْ** gibi yapar; böylece onu onun cereyan ettiği yere göre yürütür; ve onda tenvin daha güzeldir. Racizin sözü gibi:
إذْ مِنْ **هَنٍ** قولٌُوقولٌمن **هَنِ**
**نه**:
**النَّهْنَهَةُ**: men (etme), alıkoyma. Dersin ki: “Falanı **نهنهتُ**” — onu azarladığım ve onu nehyettiğim zaman. Dedi ki:
نَهْنِهْ دُمُوعَك إنَّ مَنْ		يَغْتَرّ بالحِدْثَانِ عاجزْ
