# هوأ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%A3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%88%D8%A3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%A3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هوأ

هَآءَ بِنَفْسِهِ اِلى المَعَالِى
1 هَآءَ بِنَفْسِهِ اِلى المَعَالِى ذ , (S, K,) aor. يَهُوْءُ, (S,) inf. n. هَوْءٌ, (TA,) He raised his mind to high things, or objects; purposed, or aspired to, high things. (S, K, TA.) The vulgar say, يَهْوِى بِنَفْسِهِ. (S.) ― -b2- مَا هُؤْتُ هَوْءَهُ I did not know it, nor desire, or mean, [to do it; i. e., I did it not knowingly, nor intentionally]. (TA.) ― -b3- هُؤْتُ بِهِ خَيْرًا, (Az, S, K) and شَرًّا, (K,) and حُؤْتُهُ بِخَيْرٍ, and بِشَرٍّ, (Lh,) inf. n. هَوْءٌ, (TA,) I thought him to be possessed of good, (Az, S, K,) and, of evil. (K, TA.) ― -b4- هُؤْتُهُ بِمَالٍ كَثِيزٍ I thought him to be possessed of much wealth. (TA.) ― -b5- اِنِّى لَأَهُؤْءُ بِكَ عَنْ هٰذَا الأَمْرِ Verily I exalt thee above this thing; I hold thee above it]. (Lh.) ― -b6- هُؤْتُ بِهِ I rejoiced in him, or it. (AA, K.) ― -b7- هَوِئَ اِلَيْهِ, aor. يَهْوَأُ, He purposed, or intended, it. (K.) -A2- هَآءِ and هَآءَ and هَأْ, in imperative senses, and the forms into which they are inflected, see below.

هاوأهُ
3 هاوأهُ ذ He contended with him for superior glory: like هَاوَاهُ. (IAar.) [See also art. هوى.]

هَآءِ
هَآءِ ذ , هَآءَ, هَأْ, &c. ― -b2- هَاءِ, with kesr, is syn. with هَاتِ, Give; [or changed from this verb;] and is thus inflected: sing. masc. هَآءِ, fem. هائِى; dual. masc. and fem. هَائِيَا; pl. masc. هَاؤُوا, fem. هَائِينَ: (S, K: like هَاتُوا هَاتِيَا هَاتِى، هَاتِ, هَاتِينَ: ء holding the place of ت: S.) ― -b3- But هَآءَ, with fet-h, is syn. with هَاكَ, Take; [or changed from this word;] and is thus inflected: sing. masc. هَآءَ, fem. هَآءِ, without ى; dual masc. and fem. هَاؤُمَا; pl. masc. هَاؤُمُ, [so in the K, and so I find it in one copy of the S: in another copy of the latter, هَاؤُمُ, as it is pronounced before a conjunctive ا; for instance, in the Kur, lxix, 19:] fem. هَاؤُنَّ, (S, K:) or هَاؤُمْنَ: (L:) [which last does not exactly correspond with the model هَاكُنَّ: but I think it most probable that هَاكُنَّ is changed by idghلm from هَاكُمْنَ; and in like manner, that هَاؤُنَّ is changed from هَاؤُمْنَ:] (like هَاكَ, هَاكِ; هَاكُمَا; هَاكُمْ, هَاكُنَّ: هَوُاَ holding the place of ك: S:) also, sing. masc. هَأْ (originally هَآءُ, S), fem. هَائِى; dual masc. (S) and fem. (S, K) هَاآ; (S, K;) pl. masc. هَاؤُوا, (S,) fem. هَأْنَ: (S, K:) also, sing. masc. and fem. هَأْ; dual. masc. هَاآ, fem. هَائِيَا; pl. masc. هَاؤُوا, fem. هَاؤُنَّ. (TA.) ― -b4- [See a saying of 'Omar cited voce رَمَآءٌ, in art. رمى.] ― -b5- When it is said to thee هَآءَ Take, thou sayest مَا أَهَآءُ What shall I take? syn. مَا آخُذُ; and مَا أُهَآءُ, in the pass. form, What shall I receive, or be given? syn. مَا أُعْطَى. (S.) [Also, in the TA, it seems to be said that أَهَآءَ signifies أَعْطَى He gave, or made to take: but this is uncertain; as the former verb is there written اهاءَ, and the latter is without the syll. points]. ― -b6- هَآءَ is also syn. with لبَّيْكَ At thy service! &c.. (K, TA.) -A2- لَا هَآءَ اللّٰهِ ذَا, or, more chastely, لَا هَا اللّٰهِ ذَا, or the former is a barbarism; originally لَا وَاللّٰهِ هٰذَا: ها and ذا are separated, and the name of God is introduced between them; (K;) and the meaning is No, by God, (I did not) this! (S, art. ها, q. v.) or No, by God, this (is what I swear by)! (K.)

هَوْءٌ
هَوْءٌ ذ Mind; purpose; aspiration; desire; ambition. (S, K, TA.) Ex. بَعِيذُ الهَوْءِ A person of far-reaching aspiration, or ambition. (S, TA.) ― -b2- هَوْءٌ Penetrating judgment. (K.) ― -b3- وَقَعَ فى هَوْئِى, and ↓ هُوئِى, It occurred to my mind, or imagination. (K.)

هُوْءٌ
هُوْءٌ ذ : See preceding sentence.

مُهْوَأَنٌّ
مُهْوَأَنٌّ ذ (S, K) and ↓ مَهْوَئِنٌّ (K) A wide desert, or wide tract of the kind called صَحْرَآء. (S. K.) ― -b2- Custom: syn. عَادَةٌ. (K.) ― -b3- A part of the night. (K.) ― -b4- The mention of مهوأنّ in this art., by J, says IB, and F after him, is wrong; for its measure is مفوعّل; the و being an augmentative letter. [But if so, F has himself done wrong, in mentioning it, not only here, but also in art. هون, (where, if the و be augmentative, it is equally inappropriate,) as though it were a quasi-quadriliteral-radical word, of the measure مفعاُلّ.] ISd gives it as formed by transposition from the root هنأ, and explains it as signifying a wide place. (TA.)

مُهْوَئِنٌّ
مُهْوَئِنٌّ ذ : see مُهْوَأَنٌّ.

### Türkçe

هَآءَ بِنَفْسِهِ اِلى المَعَالِى
1 **هَآءَ بِنَفْسِهِ اِلى المَعَالِى** ذ , (S, K,) muzâri‘ı **يَهُوْءُ**, (S,) mastarı **هَوْءٌ**, (TA,) Zihnini yüksek şeylere yahut nesnelere yükseltti; yüksek şeyleri kastetti yahut onlara yöneldi. (S, K, TA.) Avam, **يَهْوِى بِنَفْسِهِ** der. (S.) ― -b2- **مَا هُؤْتُ هَوْءَهُ** Onu bilmedim ve onu arzulamadım yahut (onu yapmayı) kastetmedim; yani onu bilerek de kasden de yapmadım. (TA.) ― -b3- **هُؤْتُ بِهِ خَيْرًا**, (Az, S, K) ve **شَرًّا**, (K,) ve **حُؤْتُهُ بِخَيْرٍ**, ve **بِشَرٍّ**, (Lh,) mastarı **هَوْءٌ**, (TA,) Onu hayır sahibi sandım, (Az, S, K,) ve (onu) şer sahibi (sandım). (K, TA.) ― -b4- **هُؤْتُهُ بِمَالٍ كَثِيزٍ** Onu çok mal sahibi sandım. (TA.) ― -b5- **اِنِّى لَأَهُؤْءُ بِكَ عَنْ هٰذَا الأَمْرِ** Şüphesiz ben seni bu işten yüceltirim; seni onun üstünde tutarım. (Lh.) ― -b6- **هُؤْتُ بِهِ** Ondan yahut ondan (dolayı) sevindim. (AA, K.) ― -b7- **هَوِئَ اِلَيْهِ**, muzâri‘ı **يَهْوَأُ**, Onu kastetti yahut ona niyet etti. (K.) -A2- **هَآءِ** ve **هَآءَ** ve **هَأْ**, emir mânalarında, ve bunların çekimlendiği şekiller: aşağıya bak.

هاوأهُ
3 **هاوأهُ** ذ Onunla üstün şeref için çekişti: **هَاوَاهُ** gibi. (IAar.) [Ayrıca bk. madde **هوى**.]

هَآءِ
**هَآءِ** ذ , **هَآءَ**, **هَأْ**, &c. ― -b2- **هَاءِ**, kesre ile, **هَاتِ** ile eş anlamlıdır: Ver; [yahut bu fiilden değiştirilmiştir;] ve böyle çekimlenir: müfred müzekker **هَآءِ**, müennes **هائِى**; tesniye müzekker ve müennes **هَائِيَا**; cem‘ müzekker **هَاؤُوا**, müennes **هَائِينَ**: (S, K: **هَاتُوا هَاتِيَا هَاتِى، هَاتِ, هَاتِينَ** gibi: **ء** harfi **ت**’nin yerini tutar: S.) ― -b3- Fakat **هَآءَ**, fetha ile, **هَاكَ** ile eş anlamlıdır: Al; [yahut bu kelimeden değiştirilmiştir;] ve böyle çekimlenir: müfred müzekker **هَآءَ**, müennes **هَآءِ**, **ى** olmaksızın; tesniye müzekker ve müennes **هَاؤُمَا**; cem‘ müzekker **هَاؤُمُ**, [K’da böyle, ve S’nin bir nüshasında da böyle buluyorum: onun başka bir nüshasında ise, bitişik bir **ا**’dan önce telaffuz edildiği üzere **هَاؤُمُ**; meselâ Kur’ân’da, 69, 19’da:] müennes **هَاؤُنَّ**, (S, K:) yahut **هَاؤُمْنَ**: (L:) [bu sonuncusu, **هَاكُنَّ** kalıbına tam olarak uymuyor: fakat ben en muhtemel olanın, **هَاكُنَّ**’ın idğâm ile **هَاكُمْنَ**’dan değiştirilmiş olması; ve aynı şekilde, **هَاؤُنَّ**’ın **هَاؤُمْنَ**’dan değiştirilmiş olması olduğunu düşünüyorum:] (**هَاكَ**, **هَاكِ**; **هَاكُمَا**; **هَاكُمْ**, **هَاكُنَّ** gibi: **هَوُاَ** harfi **ك**’nin yerini tutar: S:) ayrıca, müfred müzekker **هَأْ** (aslında **هَآءُ**, S), müennes **هَائِى**; tesniye müzekker (S) ve müennes (S, K) **هَاآ**; (S, K;) cem‘ müzekker **هَاؤُوا**, (S,) müennes **هَأْنَ**: (S, K:) ayrıca, müfred müzekker ve müennes **هَأْ**; tesniye müzekker **هَاآ**, müennes **هَائِيَا**; cem‘ müzekker **هَاؤُوا**, müennes **هَاؤُنَّ**. (TA.) ― -b4- [‘Ömer’in, madde **رَمَآءٌ**’da, **رمى** maddesinde zikredilen bir sözüne bak.] ― -b5- Sana **هَآءَ** (Al) denildiğinde, sen **مَا أَهَآءُ** (Ne alayım?) dersin; eş anlamlısı **مَا آخُذُ**; ve meçhul sigada **مَا أُهَآءُ** (Ne alayım / bana ne verilsin?) dersin; eş anlamlısı **مَا أُعْطَى**. (S.) [Ayrıca TA’da, **أَهَآءَ**’ın **أَعْطَى** (verdi yahut aldırdı) mânasına geldiği söyleniyor gibi görünür: fakat bu kesin değildir; zira birinci fiil orada **اهاءَ** diye yazılmıştır, ikincisi ise hareke noktaları olmaksızın]. ― -b6- **هَآءَ** ayrıca **لبَّيْكَ** (Buyur! emrine amadeyim!) &c. ile eş anlamlıdır. (K, TA.) -A2- **لَا هَآءَ اللّٰهِ ذَا**, yahut daha fasih olarak **لَا هَا اللّٰهِ ذَا**, yahut birincisi lahnedir; aslı **لَا وَاللّٰهِ هٰذَا**’dır: **ها** ile **ذا** ayrılır ve aralarına Allah’ın adı sokulur; (K;) mânası: Hayır, Allah’a yemin olsun, (ben bunu yapmadım)! (S, madde **ها**, bk.) yahut: Hayır, Allah’a yemin olsun, bu (yemin ettiğim şeydir)! (K.)

هَوْءٌ
**هَوْءٌ** ذ Zihin; kasıt; yöneliş; arzu; hırs. (S, K, TA.) Örnek: **بَعِيذُ الهَوْءِ** Uzak erişimli yöneliş yahut hırs sahibi bir kimse. (S, TA.) ― -b2- **هَوْءٌ** Nüfuz edici hüküm. (K.) ― -b3- **وَقَعَ فى هَوْئِى**, ve ↓ **هُوئِى**, Zihnime yahut hayalime düştü. (K.)

هُوْءٌ
**هُوْءٌ** ذ : Önceki cümleye bak.

مُهْوَأَنٌّ
**مُهْوَأَنٌّ** ذ (S, K) ve ↓ **مَهْوَئِنٌّ** (K) **صَحْرَآء** denilen türden geniş bir çöl yahut geniş bir saha. (S. K.) ― -b2- Âdet: **عَادَةٌ** ile eş anlamlı. (K.) ― -b3- Gecenin bir kısmı. (K.) ― -b4- Bu maddede J’nin **مهوأنّ**’ı zikretmesi, İB’nin dediğine göre, ve ondan sonra F’nin de (dediğine göre), yanlıştır; çünkü onun vezni **مفوعّل**’dir; **و** ise ziyade bir harftir. [Fakat eğer böyle ise, F’nin kendisi de yanlış yapmıştır; zira onu yalnız burada değil, **هون** maddesinde de zikretmiştir; (orada da, eğer **و** ziyade ise, aynı şekilde uygun değildir,) sanki o, vezni **مفعاُلّ** olan, şibh-i rubâ‘î-aslî bir kelime imiş gibi.] ISd onu, kök **هنأ**’dan taklîb ile yapılmış olarak verir ve onu “geniş bir yer” mânasında açıklar. (TA.)

مُهْوَئِنٌّ
**مُهْوَئِنٌّ** ذ : **مُهْوَأَنٌّ**’a bak.
