# هوت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%88%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هوت

الهوتة  بالضم  ويفتح: الأرض المنخفضة  المطمئنة، وفي الدعاء:  صب الله عليه هوتة وموتة  قال ابن سيده: ولا أدري ما هوتة هنا، وفي حديث عثمان- رضي الله عنه-  وددت أن ما بيننا وبين العدو هوتة لا يدرك قعرها إلى يوم القيامة  قال ابن الأثير: الهوتة بالضم والفتح الهوة من الأرض، وهي الوهدة العميقة، أراد بذلك حرصا على سلامة المسلمين، وحذرا من القتال، وهو مثل قول عمر، رضي الله عنه:  وددت أن ما وراء الدرب جمرة واحدة ونار توقد يأكلون ما وراءه، وتأكل ما دونه  كذا في النهاية. وقال ابن الأعرابي: يقال للمهواة: هوتة وهوة وهوتة.  ج هوت  أي بالضم، وضبطه الصاغاني بضم ففتح، وقد يقال: إنه اسم جنس جمعي يقال بالفتح والضم.  وهوت به تهويتا: صاح  لغة في هيت، كما سيأتي، وفي الحديث:  لما نزل قوله تعالى  وأنذر عشيرتك الأقربين  بات النبي صلى الله عليه وسلم يفخذ عشيرته فقال المشركون: بات يهوت  أي ينادي عشيرته.

  ومما يستدرك عليه: قولهم: مضى هيتاء من الليل، أي وقت منه. قال أبو علي: هو عندي فعلاء، ملحق بسرداح، وهو مأخوذ من الهوتة، وهي الوهدة وما انخفض عن صفحة المستوى. وقيل لأم هشام البكرية: أين منزلك? قالت: بهاتا الهوتة، قيل: وما الهوتة? قالت: بهاتا الوكرة قيل: وما الوكرة? قالت: بهاتا الصداد، قيل: وما الصداد? قالت: بهاتا الموردة. قال ابن الأعرابي: وهذا كله الطريق بالإبل، إذا قلت لها: ياه ياه. والعرب تقول للكلب إذا أغروه بالصيد: هيتاه. هيتاه، قال الراجز يذكر الذئب:
  جاء يدل كرشاء الغرب                      وقلت هيتاه فتاه كلبي كذا في اللسان.

### Türkçe

**الهوتة**  (ضم ile; ve fetha ile de açılır): alçak, çukur, düzleşmiş yer. Duada: “Allah onun üzerine **هوتة** ve **موتة** döksün” (denir). İbn Sîde dedi ki: Buradaki **هوتة**’nin ne olduğunu bilmiyorum. Osman’ın—Allah ondan razı olsun—hadisinde: “Bizimle düşman arasında, kıyamet gününe kadar dibi idrak olunmayan bir **هوتة** olmasını isterdim.” İbnü’l-Esîr dedi ki: **الهوتة** (ضم ve فتح ile) yerden **الهوة**’dir; o, derin çukurdur. Bununla Müslümanların selâmetine hırsı ve savaşmaktan sakınmayı murad etti; bu, Ömer’in—Allah ondan razı olsun—şu sözü gibidir: “Darbın ötesinde tek bir kor ve tutuşturulan bir ateş olmasını isterdim; onun ötesindekileri yer, berisindekileri de yer.” Böylece **النهاية**’de (geçer). İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **المهوأة** için **هوتة** ve **هوة** ve **هوتة** denir. Çoğulu: **هوت**; yani (çoğul) ضم iledir. Sâgânî onu “ضم sonra فتح” ile ضبط etti. Ve denilebilir ki: o, فتح ve ضم ile söylenen cem‘î bir cins ismidir.

Ve “**هوت** به **تهويتا**”: bağırdı; **هيت**’te bir lugattır, ileride geleceği üzere. Hadiste: Yüce Allah’ın “**وأنذر عشيرتك الأقربين**” kavli inince, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem geceleri aşiretini çağırmaya koyuldu; müşrikler de: “Geceyi **يهوت** ederek geçirdi” dediler; yani aşiretine sesleniyor.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: Onların “Geceden **هيتاء** geçti” sözleri; yani ondan bir vakit. Ebû Ali dedi ki: O, benim yanımda **فعلاء** veznindedir; **سرداح**’a ilhak olunmuştur; ve **الهوتة**’den alınmıştır; o da çukurdur ve düz yüzeyin satıh kısmından alçalan şeydir. Ümmü Hişâm el-Bekriyye’ye: “Meskenin nerede?” denildi. Dedi ki: “**بهاتا الهوتة**.” Denildi: “**الهوتة** nedir?” Dedi ki: “**بهاتا الوكرة**.” Denildi: “**الوكرة** nedir?” Dedi ki: “**بهاتا الصداد**.” Denildi: “**الصداد** nedir?” Dedi ki: “**بهاتا الموردة**.” İbnü’l-A‘râbî dedi ki: Bu bütünüyle, develerle yoldur; onlara “**ياه ياه**” dediğin zaman. Araplar, köpeği av için kışkırttıklarında ona: “**هيتاه**، **هيتاه**” derler. Râciz, kurdu zikrederek dedi ki:
  “**جاء يدل كرشاء الغرب**                      **وقلت هيتاه فتاه كلبي**”
Böylece **اللسان**’da (geçer).
