# هوع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%88%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هوع

الهوع: سوء الحرص وشدته.
 والهوع أيضا: العداوة، ويضم وبهما، روي قول أبي العيال الهذلي:

  وارجع منيحتك التي أتبعتها                      هوعا وحد مذلق مسنـون أي: ردها فقد جزعت نفسك في أثرها، وأتبعتها عداوة وسنانا.
 ورجل هاع: حريص، وقد هاعت نفسه هوعا: ازدادت حرصا.
 وهاع يهاع: خف وحزن، هكذا في سائر النسخ، ومثله في العباب، والصواب: خف وجزع وهكذا هو نص أبي سعيد السكري في شرح الديوان.
 وهاع القوم بعضهم إلى بعض، أي: هموا بالوثوب، كما في الصحاح.
 قال: وهاع: إذا قاء، وقيل: قاء من غير تكلف وإذا تكلف ذلك قيل: تهوع، كما سيأتي للمصنف قريبا.
 والاسم: الهوع، بالفتح، والهواع، بالضم والهيعوعة، الأخيرة عن اللحياني والأول والثاني عن ابن دريد وأنشد الليث:
  ما هاع عمرو حين أدخل حلقه                      يا صاح ريش حمامة بل قاء يهاع ويهوع، وعلى الأخير اقتصر الجوهري وهوعا، هواعا، وهيعوعة.
 والمهوع والمهواع، بكسرهما: الصياح في الحرب، قاله ابن عباد.
 قال: وهواع، كغراب: اسم ذي القعدة، وأنشد ابن الأعرابي:
  وقومي لدى الهيجاء أكرم موقفا                      إذا كان يوم من هواع عصيب ج: هواعات بالضم وأهوعة.
 وتهوع القيء: إذا تكلفه ومنه حديث علقمة: الصائم إذا ذرعه القيء فليتم صومه، وإذا تهوع فعليه القضاء أي: إذا استقاء وتكلفه.
 وهوعته ما أكل أي: قيأته ما أكل.
 ومما يستدرك عليه: الهواعة، بالضم: اسم ما خرج من الحلق عند القيء.
 ويقال: تهوع: قاء الدم، وبه فسر قول رؤبة يصف ثورا طعن كلابا:
  حتى إذا ناهزها تهوعا ويقال في الوعيد لأهوعنه ما أكله،أي: لأستخرجنه من حلقه، وهو مجاز.
 ورجل هاع لاع: جزوع، قال ابن جني: تقديره عندنا فعل، مكسور العين.

### Türkçe

**الهوع**: hırsın kötülüğü ve şiddeti.

Ve **الهوع** ayrıca: düşmanlıktır; ve (harfi) ötrelenir; ve ikisiyle (de gelir). Ebû’l-ʿIyâl el-Hüzelî’nin sözü rivayet edildi:

وارجع منيحتك التي أتبعتها                      **هوعا** وحد مذلق مسنـون

Yani: onu geri çevir; çünkü nefsin onun ardınca sızlandı; ve ona düşmanlık ve mızrak ucu ekledin.

Ve **رجل هاع**: hırslı (kimsedir). Ve nefsi **هوعا** **هاعت**: hırsça arttı.

Ve **هاع يهاع**: hafifledi ve hüzünlendi; bütün nüshalarda böyledir; ve **العباب**’da da bunun benzeri vardır. Doğrusu: hafifledi ve sızlandı; ve bu, Ebû Saʿîd es-Sukkerî’nin divan şerhindeki nassıdır.

Ve **هاع القوم بعضهم إلى بعض**; yani: sıçramaya niyetlendiler; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

Dedi: Ve **هاع**: kustuğu zaman; ve denildi: zorlama olmaksızın kustu; eğer bunu zorlayarak yaptıysa **تهوع** denilir; musannif için yakında geleceği üzere.

Ve isim: **الهوع**, fetha ile; ve **الهواع**, ötre ile; ve **الهيعوعة**; sonuncusu el-Lihyânî’dendir; birinci ve ikinci İbn Düreyd’dendir. Ve el-Leys inşâd etti:

ما هاع عمرو حين أدخل حلقه                      يا صاح ريش حمامة بل قاء

Bilakis **يهاع** ve **يهوع** kustu. Ve sonuncu üzerine el-Cevherî iktisar etti: **هوعا**، **هواعا**، **هيعوعة**.

Ve **المهوع** ve **المهواع**, ikisinin de kesresiyle: savaşta bağırmadır; bunu İbn ʿAbbâd söyledi.

Dedi: Ve **وهواع**, **كغراب**: Zü’l-Kaʿde’nin adıdır. Ve İbnü’l-Aʿrâbî inşâd etti:

وقومي لدى الهيجاء أكرم موقفا                      إذا كان يوم من هواع عصيب

Cemi: **هواعات** ötre ile ve **أهوعة**.

Ve **تهوع القيء**: onu zorladığı zaman. Ve ondan ʿAlkame hadisi: “Oruçlu, kusma ona galip gelirse orucunu tamamlasın; eğer **تهوع** ederse üzerine kaza vardır”; yani: kusturmayı istedi ve onu zorladı.

Ve **وهوعته ما أكل**; yani: yediğini ona kusturdum.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الهواعة**, ötre ile: kusma esnasında boğazdan çıkan şeyin adıdır.

Ve denilir: **تهوع**: kan kustu; ve bununla, Ruʾbe’nin köpeklerin dürttüğü bir boğayı vasfederek söylediği söz tefsir edildi:

حتى إذا ناهزها تهوعا

Ve tehditte denilir: “**لأهوعنه ما أكله**”; yani: onu boğazından mutlaka çıkaracağım; ve bu mecazdır.

Ve **رجل هاع لاع**: çok sızlanan (kimsedir). İbn Cinnî dedi: “Takdiri bizim yanımızda bir fiildir; ayn’ı kesreli.”
