# هو (ه-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: O

- Harfler: ه - و
- Kur'an'da: 481 geçiş · 426 ayet · 4 sîga
- 2 sözlük

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (4)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [هُوَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/siga/%D9%87%D9%8F%D9%88%D9%8E.md) | هُوَ | O | 265 | 244 | [2:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:29.md) |
| [وَهُوَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%88%D9%8E.md) | وَهُوَ | O; Ve o | 171 | 160 | [2:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:29.md) |
| [فَهُوَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%88%D9%8E.md) | فَهُوَ | Öyleyse o; Hemen o; O | 28 | 28 | [2:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:184.md) |
| [لَهُوَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/siga/%D9%84%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%88%D9%8E.md) | لَهُوَ | O; Öyleyse o | 17 | 16 | [3:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:62.md) |

## Mücavir kökler — 318 mücavir (738 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 210 ortak ayet · G² 74 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
2. [عزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D8%B2.md) — 37 ortak ayet · G² 66 · Yağmur suyu ile doymuş topraktır
3. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 105 ortak ayet · G² 60 · Dağın sivri noktası demektir
4. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 45 ortak ayet · G² 57 · Gem demektir
5. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 52 ortak ayet · G² 37 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
6. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 64 ortak ayet · G² 33 · Şey
7. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 38 ortak ayet · G² 29 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
8. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 33 ortak ayet · G² 28 · Hayr : At sürüsü demektir
9. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 60 ortak ayet · G² 28 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
10. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 42 ortak ayet · G² 27 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
11. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 45 ortak ayet · G² 26 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
12. [قدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B1.md) — 25 ortak ayet · G² 25 · Kıdr kazandır
13. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 95 ortak ayet · G² 23 · Ribve, tümsek demektir
14. [نشأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%A3.md) — 9 ortak ayet · G² 18 · “Neş’et” sürgün, filiz demektir
15. [حمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D8%AF.md) — 15 ortak ayet · G² 17 · Hamd: Cümle kapısı demektir
16. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 30 ortak ayet · G² 16 · Veli arka demektir
17. [عند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — 28 ortak ayet · G² 15 · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
18. [ذرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%A3.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · Zere’ (zal, hemze) : “Zerre”(zal) toz demektir
19. [كظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · İçerde tutan
20. [فوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B2.md) — 8 ortak ayet · G² 13 · Fevz Gölgeliktir
21. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 24 ortak ayet · G² 12 · Uyanık yılan demektir
22. [طوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Güç
23. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 24 ortak ayet · G² 11 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
24. [توب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — 13 ortak ayet · G² 11 · Eveye yuva demektir
25. [لطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B7%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 11 · Lütufkar
26. [وكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%83%D9%84.md) — 12 ortak ayet · G² 11 · Kuşların yumurta bıraktığı yerdir
27. [عرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B4.md) — 8 ortak ayet · G² 10 · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir
28. [ليل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 10 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
29. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 21 ortak ayet · G² 10 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
30. [شبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%87.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Benzeşen
31. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 16 ortak ayet · G² 10 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
32. [جند](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Ordu demektir
33. [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 9 · Fasl Vücudun oynak yerlerinin adıdır
34. [قهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Ovalarda yükselen münferid dağlara denir
35. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 20 ortak ayet · G² 9 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
36. [ثمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · Meyve demektir
37. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 31 ortak ayet · G² 8 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
38. [شفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Çukur, kuyu gibi yerlerin kenar kısmıdır
39. [خصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Hasim (hı,sad) : Çantanın kenarına bağlanan iki kulpdan…
40. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 21 ortak ayet · G² 8 · İşiten
41. [نطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
42. [برزخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D8%AE.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Ayırıcı engel
43. [خدع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AF%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Yaya yolunun düzlüğe geinmesiyle kaybolduğu yer demektir
44. [رمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%85%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Nar meyvesi veya ağacı demektir
45. [شنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · “Şeneka” koparılmış et parçası, “şenea” yırtılmış elbise…
46. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 17 ortak ayet · G² 7 · Büyük
47. [سبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD.md) — 13 ortak ayet · G² 7 · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
48. [خبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B1.md) — 9 ortak ayet · G² 7 · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
49. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 19 ortak ayet · G² 6 · Yaşlı adamdır
50. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 33 ortak ayet · G² 6 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
51. [موت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — 18 ortak ayet · G² 6 · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
52. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 6 · Ad verilen
53. [ملك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) — 22 ortak ayet · G² 6 · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder
54. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 44 ortak ayet · G² 6 · Beyn topraktaki yarık demektir
55. [سود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Kararan
56. [ولج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Arı kovanının giriş çıkış deliğidir
57. [جرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Curha yara demektir
58. [عري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Alanda
59. [نزغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D8%BA.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Nez’ ”den dönüşmüştür
60. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 17 ortak ayet · G² 5 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%88/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | هو |
| Yapı | Edat veya işlev sözü |
| Özel Durum | İki harfli munfasıl zamir yapısı, illetli harf bileşimi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [انت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%AA.md), هم, ذا |
| Zıt Kök | [انا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Zihinde veya dış dünyada hazır bulunan tekil eril bir varlığa yönelme ve işaret etme |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın zâtına, mutlak tevhidine ve uluhiyetin aşkın merkezine yapılan zamirsel işaret |
| Çekirdek Özet 3 | Şahsın veya varlığın kimliğini başkalarından tefrik eden ontolojik işaretleme ve hüviyet tayini |
| Kritik Hata Riski | Zamirin işaret ettiği merciin bağlamdan koparılarak mutlak soyut bir kavrama indirgenmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| هو | Açığa çıkarma ve nefes ile yönelme bildiren asıl zamir unsuru | و | İki harfli işlevsel bir edat olduğundan و harfi zamirin tekil eril formunu müstakil kılan ve ses akışını bağlayan pekiştirici unsurdur |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Varlığı dikkat merkezine alma, nefesle dışa doğru sesleniş ve açığa çıkarma |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Belirlenen varlığı zihinsel veya dildeki merciine raptetme, bağlama ve sabitleme |
| هو | Dikkat çekilen varlığı bağlama ve sabitleme | Nefes ve tenbih ile işaret edilen varlığı zihindeki merciine eksiksiz bağlayarak belirginleştirme |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Konuşanın karşısında bulunmayan veya zihinde hazır olan tekil eril varlığa nefes ve ses uzatımıyla yönelme |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde üçüncü tekil şahsa işaret eden ve şahsın kimliğini tekit eden munfasıl zamir olarak kullanımı yaygındır |
| Erken Arapça kullanım | Klasik lügatlerde asıl unsurun tenbih bildiren he harfi olduğu, pekiştirme ve sîgayı tamamlama amacıyla vav harfinin eklendiği kaydedilir |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât.

### Sami etimolojik katman

Sami dillerinde üçüncü şahıs zamir sistemi köklü bir morfolojik birliğe dayanır. Arapça هو biçimi, Proto-Sami üçüncü tekil şahıs eril zamirinden düzenli ses değişimleriyle intikal etmiştir. Bu yapı İbranicede hu (הוא), Ârâmîce ve Süryanicede hū (ܗܘ), Ugarit dilinde hw ve Ge'ez dilinde wə'ətu ile doğrudan soydaştır. Doğu Sami kolunda yer alan Akadcada üçüncü şahıs zamiri šū biçimine dönüşmüştür; bu durum Güney ve Batı Sami dillerindeki h sesinin Akadcada düzenli olarak sibilant ş sesine denk gelmesi kuralıyla tam uyumludur. Semantik çekirdek bütün bu dillerde konuşucunun ve muhatabın dışındaki üçüncü bir varlığı, mevcudiyeti zihnen veya fiilen bilinen bir şahsı imleme işlevini eksiksiz korumuştur.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ه ve و birleşimi | Asıl zamir çekirdeği olan he harfine tekit ve telaffuz bağlayıcısı olarak vav eklenmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Sami şahıs zamiri | İbranice hu, Süryanice hū ve Akadca šū ile doğrudan ses denkliği gösteren soydaş yapı | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik zamir katmanı | Mısır dili ve Berberi kollarındaki üçüncü şahıs işaret ve zamir morfemleriyle uzak akrabalık | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| هو | Anlamlı | Üçüncü tekil şahıs zamiri | Zihinde veya dışta belirlenmiş eril bir varlığa işaret eden munfasıl zamir | Hedef kelime; Kur'an'da çokça geçer |
| وه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Bu dizilim klasik Arapçada bağımsız bir kök veya edat olarak oluşmamıştır | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| هو | Merkez | Zamir ve işaret | Gâib olan tekil eril varlığın zatına ve hüviyetine işaret eder | Konuşan ve muhatap dışındaki mercii kasteder |
| [انت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%AA.md) | Komşu | Hitap zamiri | Hazır bulunan ve kendisine doğrudan hitap edilen muhatabı belirler | Gâib olanı değil doğrudan yüz yüze bulunulan şahsı gösterir |
| هم | Komşu | Çoğul gâib zamiri | Üçüncü şahıslar topluluğunu imler | Tekil varlığı değil çoğul eril varlıkları hedefler |
| ذا | Komşu | İşaret ismi | Mekânsal veya zihinsel olarak hazır bulunan nesneye işaret eder | Zata doğrudan delalet etmekten ziyade işaret ufkunu belirler |
| [انا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) | Zıt | Mütekellim zamiri | Bizzat konuşan öznenin kendi nefsini ifade eder | Dışarıdaki üçüncü şahsı değil bizzat hitabı üreten özneyi imler |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | هو | Üçüncü tekil şahıs zamiri | Gâib tekil eril şahsı gösterir, teoloji bağlamında zâtın hüviyetini de yüklenir | Kesin |
| Latince | Ille, is | O, şu | Eril üçüncü şahıs zamirini karşılar ancak ontolojik hüviyet boyutunu taşımaz | Kesin |
| İngilizce | He, it | O | Şahıs ve nesne ayrımını gramatikal olarak yapar, Arapçadaki kuşatıcı zât anlamını vermez | Kesin |
| Almanca | Er | O | Eril şahıs zamirini gramer yönüyle karşılar | Kesin |
| Fransızca | Il, lui | O | Üçüncü eril tekil şahsı karşılar | Kesin |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| هُوَ | Uluhiyetin tekliğini ve zâtını bildiren zamir | Tevhid bağlamında zât-ı ilahiyyeye hasredilen zamir (örnek: İhlâs [112:1](https://lisan.digital/tr/ayet/112:1.md), Bakara [2:255](https://lisan.digital/tr/ayet/2:255.md)) |
| وَهُوَ | Hüküm, kudret ve yaratma tasarrufunu bağlayan zamir | İlahî sıfatların ve kozmik eylemlerin zâta isnad edildiği bağlamlar (örnek: Bakara [2:29](https://lisan.digital/tr/ayet/2:29.md), Hûd [11:7](https://lisan.digital/tr/ayet/11:7.md)) |
| فَهُوَ | Durum tespiti ve vasfın şahısta kesinleşmesi | İman, hidayet veya dalalet halinin kişide tezahür ettiği bağlamlar (örnek: Bakara [2:184](https://lisan.digital/tr/ayet/2:184.md), Kasas [28:61](https://lisan.digital/tr/ayet/28:61.md)) |
| لَهُوَ | Kasem veya tekit ile kesinleşen hakikat | Haberin veya vasfın şüphe götürmez biçimde o zâta ait olduğunu pekiştiren bağlamlar (örnek: Âl-i İmrân [3:62](https://lisan.digital/tr/ayet/3:62.md), Şuarâ [26:68](https://lisan.digital/tr/ayet/26:68.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Zât ve hüviyet bahsi | Bu ifadenin zât-ı ilahiyye için ism-i a'zam veya mutlak hüviyet ismi sayılıp sayılmayacağı | Varlığı zatından ibaret olan mutlak teklik |
| Fıkıh | İkrar ve vekâlet lafızları | Hükümlerde zamirin merciinin açıkça tespit edilmesi ve niyetle bağın kurulması | Zamirin merciine izafetle hükmün kesinlik kazanması |
| Tefsir | Fasl zamiri ve hasr ifadeleri | Zamirin cümle içinde hasr, tahsis ve müpteda-haber uyumundaki fesahat işlevi | İsnadın tek bir merciye hasredilerek pekiştirilmesi |
| Hadis | Zikir ve dua rivayetleri | Tevhid kelimelerinde ve tesbihatlarda zâtın mutlak birliği olarak anılması | Şirkin nefyedilip mülk ve hamdin yalnız O'na ait kılınması |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve uluhiyet | Mutlak hüviyet | Zâtı bütün ortaklardan tecrit etme | Varlığın nihai ve tek merciinin yalnızca Allah olduğunu sabitleme | Kesin |
| İlmi | Mantık ve göstergebilim | Merci ve referans | Gösterileni zihinde tekilleştirme | Önermelerde yüklemin yüklendiği özneyi belirsizlikten kurtarma | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve merciiyet | Nihai otorite merci | Egemenliğin kaynağını tayin etme | Hükmün ve kanun koyma yetkisinin kime ait olduğunu belirleme | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyetin asıl kaynağı | Hakiki malik | Mülkün mutlak sahibini bildirme | Zenginlik ve kaynakların nihai sahibine işaret ederek emanet bilincini kurma | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Birim fonksiyon veya kimlik operatörü ($I$) | Bir elemanı doğrudan kendisine eşleyen, özdeşliğini koruyan ve referansını muhafaza eden operatör | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Özdeşlik ve kimlik referansı (Identity reference) | Toplumsal veya hukuki düzlemde bir failin diğerlerinden ayrışarak kendi varlığıyla tescil edilmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Zamirin yalnızca sıradan bir gramer nesnesi olarak görülüp ontolojik ve teolojik hasr boyutunun göz ardı edilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu zamir salt bir üçüncü şahıs zamiri olmayıp uluhiyetin aşkınlığını, tevhidi ve her şeyin nihai merciini bildiren temel bir eksendir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âyetlerdeki hasr ve tahsis vurgusu kaybolur; tevhid ve uluhiyet yüklemleri sıradan bir haber cümlesine dönüşür |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın, yaratılışın, mülkün ve gaybın nihai sahibini doğrudan zâta bağlayan en temel tevhid aracısıdır |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İhlas suresi başta olmak üzere tevhid, esmâ-i hüsnâ ve ilahî kudretin anlatıldığı âyet kümelerinde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sebepler dünyasındaki faillerin bağımsız birer güç olduğu zannını yıkarak hakiki failin tekliğini sabitler |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Ses ve nefes akışıyla muhatabın dışındaki tekil bir varlığa doğru yönelme ve onu işaretleme.
- Soyut anlam: Zihindeki veya dış dünyadaki bilinen bir varlığın kimliğini, hüviyetini başkalarından ayırarak özdeşliğini tescil etme.
- Sistematik karşılık: Mantıksal ve ontolojik düzlemde tüm niteliklerin, eylemlerin ve hükümlerin bağlandığı nihai referans noktası.
- LaTeX modeli: $$f(x) = x \quad \lor \quad x \in X \implies \mathcal{R}(x) = x$$
- LaTeX açıklaması: Formüldeki $x$ değişkeni işaret edilen varlığı, $X$ varlıklar kümesini, $f(x) = x$ ifadesi varlığın kendisine eşlenerek hüviyetinin korunmasını, $\mathcal{R}(x) = x$ fonksiyonu ise bütün isnad ve niteliklerin doğrudan ilgili zâtın kendi özdeşliğine rücu etmesini simgeler.

## Geçtiği ayetler (426 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 226 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:29.md) — هُوَ · وَهُوَ

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Yerde ne varsa hepsini sizin için yaratan, sonra göğe yönelip onları yedi gök halinde düzenleyen O’dur. O, her şeyi bilendir.

### [Bakara 2:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:37.md) — هُوَ

فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Adem, Rabbından kelimeler belleyip aldı. Bunun üzerine onun tevbesini kabul etti. Şüphesiz ki Tevvab, Rahim O’dur, O.

### [Bakara 2:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:54.md) — هُوَ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Hani, Musa, kavmine: Ey kavmim, buzağıya tapınmakla nefsinize zulmetmiş oldunuz. Hemen yaradanınıza tevbe edip nefislerinizi öldürün. Bu yaradanınızın katında sizin için daha hayırlıdır, demişti. Allah da tevbenizi kabul etmişti. Muhakkak ki Tevvab, Rahim O’dur, O.

### [Bakara 2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:61.md) — هُوَ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Meal (IK): Hani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

### [Bakara 2:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:85.md) — وَهُوَ

ثُمَّ أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ تَظَاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Sonra sizler; birbirinizi öldüren, aranızdan bir takımını yurtlarından süren, onlara karşı günah ve düşmanlıkla birleşen, onları (yurtlarından) çıkarmak haram kılınmışken esir olarak geldiklerinde fidyeleşmeye kalkan kimselersiniz. Yoksa kitabın bir kısmına inanıp bir kısmını inkar mı ediyorsunuz? Sizden böyle yapanın cezası; dünya hayatında rezil olmaktan başka birşey değildir. Kıyamet gününde ise onlar, azabın en şiddetlisine uğratılırlar. Allah, yaptıklarınızdan gafil değildir.

### [Bakara 2:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:91.md) — وَهُوَ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir de onlara Allah’ın indirdiğine inanın, denilince; biz, bize indirilene inanırız derler. Ondan başkasını inkar ederler. Halbuki o beraberlerindekini tasdik eden bir kitabdır. De ki: İnanmış kimseler idiyseniz neden daha önce, Allah’ın peygamberlerini öldürüyordunuz?

### [Bakara 2:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:96.md) — هُوَ

وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): And olsun ki; onları, insanlardan şirk koşanlardan daha çok hayata düşkün bulacaksın. Onlardan herbiri bin yıl ömür verilmesini ister. Halbuki çok yaşatılması onu azabtan uzaklaştıracak değildir. Allah onların ne yaptığını hakkıyla görendir.

### [Bakara 2:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:112.md) — وَهُوَ

بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Hayır, kim ihsan edici olarak özünü tastamam Allah’a teslim ederse ona Rabbı katında mükafat vardır. Onlara korku yoktur, üzülmeyeceklerdir de.

### [Bakara 2:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:120.md) — هُوَ

وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ

Meal (IK): Sen, dinlerine uymadıkça Yahudiler de, Hristiyanlar da, senden asla hoşnud olmazlar. Allah’ın hidayeti asıl hidayetin ta kendisidir, de. Şayet sana gelen ilimden sonra, onların heveslerine uyacak olursan; and olsun ki senin için Allah tarafından ne bir yar bulunur, ne de bir yardımcı.

### [Bakara 2:137](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:137.md) — وَهُوَ

فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ مَا آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا هُمْ فِي شِقَاقٍ فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Onlar da, sizin iman ettiğiniz gibi iman ederlerse muhakkak doğru yolu bulmuşlardır. Şayet yüz çevirirlerse; şüphesiz ki onlar çekişme içerisindedirle. Onlara karşı Allah sana yetecektir. O, Semi’dir, Alim’dir.

### [Bakara 2:139](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:139.md) — وَهُوَ

قُلْ أَتُحَاجُّونَنَا فِي اللَّهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ وَلَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ

Meal (IK): Allah hakkında bizimle tartışıyor musunuz? Halbuki O, bizimde Rabbımız, sizim de Rabbınızdır. Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz size aittir. Biz O’na muhlis kullarız, de.

### [Bakara 2:148](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:148.md) — هُوَ

وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ أَيْنَمَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Herkesin bri yönü vardır oraya döner. Öyleyse siz hayırlı işlerde birbirinizle yarışın! Nerede bulunursanız bulunun, Allah hepinizi birden getirir. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

### [Bakara 2:163](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:163.md) — هُوَ

وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Sizin İlahınız bir tek ilahtır. O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Rahman’dır, Rahim’dir.

### [Bakara 2:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:184.md) — فَهُوَ

أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sayılı günler olarak. Sizden kim hasta veya seferde olursa, tutmadığı günler sayısınca diğer günlerde; gücü yetmeyenlere de bir yoksul doyumu fidye. Bununla beraber kim gönüllü olarak iyilik yaparsa bu; kendisi için

### [Bakara 2:204](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:204.md) — وَهُوَ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللَّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ

Meal (IK): İnsanlardan öylesi vardır ki; dünya hayatına dair sözü senin hoşuna gider. Ve Allah’ı kalbinde olana şahid tutar. Halbuki o, düşmanların en yamanıdır.

### [Bakara 2:216](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:216.md) — وَهُوَ

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Hoşunuza gitmediği halde, savaşı üzerinize farz kılınmıştır. Bir şey hoşunuza gitmediği halde sizin için hayırlı olabilir. Bir şey de hoşunuza gittiği halde sizin için kötü olabilir. Allah bilir, siz bilmesziniz.

### [Bakara 2:217](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:217.md) — وَهُوَ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Sana haram aydan ve onda savaştan soruyorlar. De ki: O ayda savaşmak; büyük bir günahtır. Fakat insanları Allah yolundan alıkoymak ve O’nu inkar etmek, Mescid-i Haram’a gitmelerine engel olmak, onun ehlini oradan çıkarmak Allah katında daha büyük günahtır. Fitne, katilden de beterdir. Kafirlerin güçleri yetse, sizi dininizden döndürünceye kadar sizinle savaşa devam ederler. Sizden her kim dininden dönerde kafir olarak ölürse; onların yaptığı ameller dünyada da, ahirette de boşa gitmiştir. Ve onlar, cehennem ehlidirler. Orada temelli kalacaklardır.

### [Bakara 2:222](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:222.md) — هُوَ

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

Meal (IK): Sana adet halinden de soruyorlar. De ki: O, bir ezadır. Onun için adet halinde kadınlarınızdan ayrılın. Temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. İyice temizlendikleri vakit, Allah’ın size emrettiği yerden onlara varın. Şüphesiz ki Allah; hem çok tevbe edenleri sever, hem de çok temizlenenleri sever.

### [Bakara 2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:249.md) — هُوَ

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Talut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.

### [Bakara 2:255](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:255.md) — هُوَ · وَهُوَ

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Hayy ve Kayyum’dur. O’nu dalgınlık ve uyku tutmaz. Göklerde ve yerde olanların hepsi de O’nundur. O’nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Önlerinde ve arkalarında ne varsa bilir. Dilediği kadarından başka O’nun ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. Kürsi’si gökleri ve yeri kaplamıştır. Onları koruyup gözetmek O’na ağırlık vermez. O, öyle ulu, öyle yücedir.

### [Bakara 2:271](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:271.md) — فَهُوَ

إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): Sadakaları açıktan verirseniz ne güzel. Eğer onları gizler de fakirlere öyle verirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır. Ve onunla günahlarınızdan bir kısmını yarlığar. Allah, her ne yaparsanız haberdardır.

### [Bakara 2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/2:282.md) — هُوَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

### [Ali İmran 3:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:2.md) — هُوَ

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ

Meal (IK): Allah, O’ndan başka hiç bir İlah yoktur. Hayy ve Kayyum’dur.

### [Ali İmran 3:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:6.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Sizi rahimlerde dilediği gibi şekillendiren O’dur. O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. O, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Ali İmran 3:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:7.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأَوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Sana kitabı indiren O’dur. O’nun bazı ayetleri muhkemdir ki bunlar; kitabın anasıdır. Diğer bir kısmı da müteşabihlerdir. İşte kalblerinde eğrilik bulunanlar; fitne çıkarmak ve te’vile yeltenmek için müteşabih olanlara uyarlar. Halbuki onun gerçek te’vilini, ancak Allah bilir. İlimde derinleşmiş olanlar: Biz ona inandık, hepsi Rabbımızın katındadır, derler. Ancak akıl sahibleri düşünebilirler.

### [Ali İmran 3:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:18.md) — هُوَ

شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Allah, şehadet etti ki: Gerçekten O’ndan başka ilah yoktur. Melekler ve ilim sahibleri de adaleti ayakta tutarak buna şehadet ettiler; O’ndan başka ilah yoktur. O, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Ali İmran 3:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:37.md) — هُوَ

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Meal (IK): Bunun üzerine Rabbı onu güzel bir kabul ile karşıladı. Onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi. Zekeriyya’nın himayesine verdi. Zekeriyya mihraba her girişinde onun yanında bir yiyecek bulurdu. Ey Meryem, bu sana nereden? derdi. O da: Allah tarafından, derdi. Şüphe yok ki Allah, dilediğini hesapsız rızıklandırır.

### [Ali İmran 3:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:39.md) — وَهُوَ

فَنَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَى مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): O, mihrabda namaz kılarken melekler ona seslendiler: Allah sana, kendisinden bir kelimeyi tasdik edici bir efendi, nefsine hakim ve salihlerden bir peygamber olmak üzere Yahya’yı müjdeler.

### [Ali İmran 3:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:62.md) — لَهُوَ

إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا اللَّهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Doğrusu işte budur, o kıssanın hak ifadesi: Allah’dan başka ilah yoktur. Şüphesiz ki Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Ali İmran 3:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:78.md) — هُوَ

وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlardan bir güruh vardır ki; kitabda olmadığı halde kitabdan zannedesiniz diye, dillerini eğip, bükerler. Allah katında olmadığı halde; Allah katındandır, derler. Allah adına, bile bile yalan söylerler.

### [Ali İmran 3:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:85.md) — وَهُوَ

وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Kim, İslam’dan başka bir din ararsa; ondan asla aknul olunmaz. Ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Ali İmran 3:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:150.md) — وَهُوَ

بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ

Meal (IK): Halbuki Mevlanız Allah’tır. Ve O, yardımcıların en hayırlısıdır.

### [Ali İmran 3:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:165.md) — هُوَ

أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Onları iki misline uğrattığınız bir musibete kendiniz uğrayınca; bu nereden? dediniz. De ki: O, kendinizdendir. Doğrusu Allah herşeye kadirdir.

### [Ali İmran 3:180](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/3:180.md) — هُوَ

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): Allah’ın fazl-ı kereminden verdiği şeylerde cimrilik edenler; bunun kendileri için hayırlı olduğunu sanmasınlar. Bilakis bu, onlar için şerlidir. Cimrilik ettikleri şey; kıyamet günü boyunlarına dolanacaktır. Göklerin ve yerin mirası Allah’ındır. Ve Allah, işlediğiniz şeylerden haberdardır.

### [Nisa 4:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:87.md) — هُوَ

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثًا

Meal (IK): Allah O’ndan başka ilah yoktur. Geleceğinden şüphe olmayan kıyamet günü sizi mutlaka toplayacaktır. Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir?

### [Nisa 4:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:92.md) — وَهُوَ

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Bir mü’min’in diğer mü’mini hata dışında öldürmesi olur şey değildir. Bir mü’min’i yanlışlıkla öldürenin bir mü’min köleyi azad etmesi ve öldürülenin ailesi bağışlamadıkça ona teslim edilmiş bir diyet ödemesi gerekir. Öldürülen mü’min, düşmanınız olan bir topluluktan ise; mü’min bir köle azad etmek gerekir. Şayet sizin ile kendileri arasında andlaşma bulunan bir topluluktan ise; ailesine verilecek bir diyet ve mü’min bir köle azad etmek gerekir. Bunları bulamayan kimsenin Allah tarafından tevbesinin kabulü için iki ay ardarda oruç tutması gerekir. Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Nisa 4:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:108.md) — وَهُوَ

يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا

Meal (IK): İnsanlardan gizlerler de Allah’tan gizlemezler. Halbuki Allah’ın razı olmayacağı sözü, geceleyin uydurup düzdükleri zaman da Allah onlarla beraberdir. Allah; yapacakları herşeyi kuşatıcıdır.

### [Nisa 4:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:124.md) — وَهُوَ

وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا

Meal (IK): Erkek veya kadın her kim ki; mü’min olarak salih amel işlerse cennete girer. Ve kendilerine zerre kadar zulmedilmez.

### [Nisa 4:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:125.md) — وَهُوَ

وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا

Meal (IK): İhsan ederek kendini Allah’a teslim eden ve İbrahim’in dinine uymuş olandan daha güzel din sahibi kim olabilir? Allah İbrahim’i dost edinmiştir.

### [Nisa 4:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:142.md) — وَهُوَ

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَى يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Doğrusu münafıklar; Allah’a oyun etmek isterler. Oysa O, onların oyunlarını başlarına geçirir. Onlar namaza kalktıklarında tenbel tenbel kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah’ı pek az anarlar.

### [Nisa 4:176](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/4:176.md) — وَهُوَ

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ فَإِنْ كَانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Senden fetva isterler. De ki: Size babası ve çocuğu olmayanın mirası hakkında fetvayı Allah veriyor. Çocuğu olmayıp bir kız kardeşi bulunan erkek ölürse; bıraktığının yarısı kız kardeşine kalır. Fakat kız kardeşinin çocuğu yoksa; kendisi ona tamamen varis olur. Eğer iki kız kardeş kalmışsa; bıraktığının üçte ikisi onlaradır. Eğer erkekli kadınlı bir çok kardeşi varsa; erkeğe iki kadının hissesi kadar pay vardır. Şaşırasınız diye Allah, size açıklıyor. Allah; her şeyi hakkıyla bilendir.

### [Maide 5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:5.md) — وَهُوَ

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Bugün, size, iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kitab verilmiş olanların yemeği size helaldir, sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Mü’min kadınlardan iffetli olanlar ve sizden önce kitab verilenlerdenb iffetli kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini verdiğinizde size helaldir. Kim de imanı inkar ederse; yaptıkları boşa gitmiştir ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Maide 5:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:8.md) — هُوَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; adaleti gözeten şahidler olun. Ve bir topluluğa karşı olan kininiz sizi adaletsizliğe sürüklemesin. Adalet edin. Bu, takvaya daha yakındır. Ve Allah’tan korkun. Muhakkak ki Allah; işlediklerinizden haberdardır.

### [Maide 5:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:17.md) — هُوَ

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Andolsun ki, Allah; ancak Meryem oğlu Mesih’tir, diyenler kafir olmuşlardır. De ki: Eğer, Meryem oğlu Mesih’i anasını ve yeryüzünde olanların hepsini helak etmek isterse; kim, Allah’a karşı koyabilir? Göklerin, yerin ve arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dilediğini yaratır. Ve Allah, her şeye Kadir’dir.

### [Maide 5:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:45.md) — فَهُوَ

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Orada onlara yazdık ki: Muhakkak cana can, göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diştir. Yaralamalara kısas vardır. Kim de hakkından vazgeçerse; o, kendisi için keffarettir. Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse; işte onlar, zalimlerin kendileridir.

### [Maide 5:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:72.md) — هُوَ

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Meal (IK): Meryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

### [Maide 5:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:76.md) — هُوَ

قُلْ أَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا وَاللَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da size ne bir zarar, ne de bir fayda veremeyecek birine mi ibadet ediyorsunuz? Halbuki Allah, Semi’, Ali olanın kendisidir.

### [Maide 5:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/5:120.md) — وَهُوَ

لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا فِيهِنَّ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Göklerin, yerin ve onlardaki her şeyin mülkü Allah’ındır. Ve O, her şeye Kadir’dir.

### [En'am 6:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:2.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضَى أَجَلًا وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ

Meal (IK): O’dur; sizi, bir çamurdan yaratan. Sonra da size bir ecel tayin eden. Bir de O’nun katında belli bir ecel vardır. Siz hala şüphe edip durursunuz.

### [En'am 6:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:3.md) — وَهُوَ

وَهُوَ اللَّهُ فِي السَّمَوَاتِ وَفِي الْأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ

Meal (IK): O; göklerde de, yerde de Allah’tır. Gizlinizi de aşikarınızı da bilir. Ne kazanacağınızı da bilir.

### [En'am 6:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:13.md) — وَهُوَ

وَلَهُ مَا سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Gecenin ve gündüzün içinde barınan her şey O’nundur. Ve O, Semi’dir, Alim’dir.

### [En'am 6:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:14.md) — وَهُوَ

قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): De ki: Ben Allah’tan başka bir dost mu edinirim? Gökleri ve yeri yoktan var eden O’dur. Ve O yedirir, ama yedirilmez. De ki: Doğrusu ben, müslüman olanların ilki olmakla emrolundum. Sakın müşriklerden olma.

### [En'am 6:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:17.md) — هُوَ · فَهُوَ

وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Eğer Allah, sana bir sıkıntı dokundurursa; onu kendisinden başka giderecek hiçbir kimse yoktur. Şayet sana bir de hayır dokundurursa; işte O; her şeye Kadir’dir.

### [En'am 6:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:18.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

Meal (IK): O; kullarının üstünde yegane mutasarrıftır. Ve O; Hakim’dir, Habir’dir.

### [En'am 6:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:19.md) — هُوَ

قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللَّهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَى قُلْ لَا أَشْهَدُ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Meal (IK): De ki: Şahid olarak hangi şey daha büyüktür? De ki: Benimle sizin aranızda Allah şahiddir. Bu Kur’an; bana sizi de, ulaştığı kimseleri de, uyarmam için vahyolundu. Allah ile beraber başka tanrılar olduğuna siz mi şahidlik ediyorsunuz? De ki: Ben şehadet etmem. De ki: O, ancak bir tanrıdır. Ve ben, gerçekten sizin şirk koştuklarınızdan uzağım.

### [En'am 6:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:57.md) — وَهُوَ

قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ

Meal (IK): De ki: Ben, şüphesiz Rabbımdan bir hüccet üzereyim. Siz ise onu yalanladınız. Sizin acale istediğiniz şey yanımda değildir. Hüküm; ancak Allah’ındır. Doğrusu O, hakkı verir ve O, ayırdedenlerin en hayırlısıdır.

### [En'am 6:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:59.md) — هُوَ

وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Gaybın anahtarları O’nun katındadır. O’ndan başka kimse bilmez. Karada ve denizde olanı da O bilir. Bir yaprak düşmez ki; onu bilmesin. Yerin karanlıkları içindeki tek bir tane, yaş ve kuru müstesna olmamak üzere her şey apaçık bir kitabtadır.

### [En'am 6:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:60.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَى أَجَلٌ مُسَمًّى ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): O’dur, geceleyin sizi kendinizden geçiren. Gündüzün de ne yaptığınızı bilir. Sonra sizi oraya geri dönderir ki, belirli bir ecelin hükmü yerine gelsin. Sonra sizin dönüşünüz O’nadır. Sonra da ne yaptığınızı size haber verecektir.

### [En'am 6:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:61.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ

Meal (IK): O, kulları üzerinde yegane hakimdir. Ve size, koruyucular yollar. Nihayet herhangi birinize ölüm gelince; elçilerimiz bir eksiklik yapmaksızın onun canını alırlar.

### [En'am 6:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:62.md) — وَهُوَ

ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ

Meal (IK): Sonra onlar, gerçek mevlalarına döndürülürler. Dikkat edin; hüküm O’nundur. Ve; O hesab görenlerin en sü’ratlisidir.

### [En'am 6:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:65.md) — هُوَ

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ

Meal (IK): De ki: Üstünüzden ve altınızdan size azab göndermeye, sizi fırka fırka yapıp kiminizin hıncını kimine tattırmaya Kadir olan O’dur. Bak; onlar iyice anlasınlar diye ayetlerimizi nasıl açıklıyoruz.

### [En'am 6:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:66.md) — وَهُوَ

وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ قُلْ لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ

Meal (IK): Kavmin onu yalanladı. Halbuki o, haktır. De ki: Ben, sizin üzerinize vekil değilim.

### [En'am 6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:71.md) — هُوَ

قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَى أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da bize fayda ve zarar veremeyen şeylere mi yalvaralım? Allah bizi hidayete erdirdikten sonra arkadaşları; bize gel, diye doğru yola çağırırken; şeytanların saptırıp şaşkın bir halde çöle düşürmek istedikleri kimse gibi ökçelerimizin üstünden gerisin geri mi dönelim? De ki: Allah’ın hidayeti, asıl hidayetin kendisidir. Ve biz; alemlerin Rabbına teslim olmakla emrolunduk.

### [En'am 6:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:72.md) — وَهُوَ

وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Ve bir de namaz kılın ve O’ndan korkun diye. O’dur kendisine varıp toplanacağınız.

### [En'am 6:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:73.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ قَوْلُهُ الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

Meal (IK): O’dur, gökleri ve yeri hak ile yaratan. O’nun; ol, dediği gün; hemen olur. O’nun sözü haktır. Sur’a üfleneceği gün de mülk O’nundur. Görülmeyeni de, görüleni de bilir. Ve O; Hakim’dir, Habir’dir.

### [En'am 6:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:90.md) — هُوَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْعَالَمِينَ

Meal (IK): İşte bunlar; Allah’ın hidayet ettikleridir. Öyleyse sen de onların hidayetine uy. De ki: Ben bunlara karşı sizden hiçbir ücret istemem. Bu, ancak alemler için bir öğüttür.

### [En'am 6:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:97.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): O’dur, yıldızları yaratmış olan, karanın ve denizin karanlıklarında onlarla yol bulasınız diye. Ayetlerimizi bilen bir kavim için uzun uzadıya açıkladık.

### [En'am 6:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:98.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ

Meal (IK): Ve O’dur; sizi bir tek nefisten yaratmış olan. Sonra bir karar yeri, bir de emanet yeri vardır. Ayetlerimizi, anlayan bir kavim için uzun uzadıya açıkladık.

### [En'am 6:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:99.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): O’dur; gökten su indirmiş olan. Onunla her bitkiyi çıkardık. Ondan yeşillikler çıkardık. Ondan yığın yığın taneler, hurmaların tomurcuklarından sarkan salkımlar, birbirine hem benzeyen, hem benzemeyen üzümlerden, zeytinden ve nardan bahçeler yapıp çıkarıyoruz. Meyvesine; bir meyve verdikleri zaman, bir de olgunlaştıkları zaman bakın. Şüphesiz ki bunlarda; iman eden bir kavim için ayetler vardır.

### [En'am 6:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:101.md) — وَهُوَ

بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنَّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَلَمْ تَكُنْ لَهُ صَاحِبَةٌ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Gökleri ve yeri yoktan varedendir. O’nun nasıl çocuğu olabilir? O’nun bir eşi de yoktur. Ve herşeyi O yaratmıştır. O, her şeyi en iyi bilendir.

### [En'am 6:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:102.md) — هُوَ · وَهُوَ

ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

Meal (IK): İşte Rabbınız olan Allah, O’ndan başka hiçbir tanrı yoktur. Her şeyin yaratanıdır. Ve O, her şeye de Vekil’dir.

### [En'am 6:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:103.md) — وَهُوَ

لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ

Meal (IK): Gözler; O’na erişemez. O ise, bütün gözlere erişir. Ve O; Latif, Habir’dir.

### [En'am 6:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:106.md) — هُوَ

اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): Rabbından sana vahyolunana uy. O’ndan başka tanrı yoktur. Müşriklerden yüz çevir.

### [En'am 6:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:114.md) — وَهُوَ

أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ

Meal (IK): Allah’tan başka bir hakem mi arayacak mışım? Halbuki O’dur; size, kitabı açık açık indirmiş olan. Kendilerine kitab verdiklerimiz bilirler ki; o Rabbın katından hak olarak indirilmiştir. Öyleyse sakın şüpheye düşenlerden olma.

### [En'am 6:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:115.md) — وَهُوَ

وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Rabbının sözü; doğruluk ve adalet yönünden tam kemalindedir. O’nun sözlerini değiştirebilecek yoktur. O; Semi’dir, Alim’dir.

### [En'am 6:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:117.md) — هُوَ · وَهُوَ

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki Rabbın; yolundan sapanları en iyi bilendir. Ve O; hidayete ermiş olanları da en iyi bilendir.

### [En'am 6:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:119.md) — هُوَ

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Meal (IK): Size ne oluyor ki; üzerine Allah’ın adı anılan şeyden yemiyorsunuz? Halbuki darda kalmanızın dışında size haram olanları O, uzun uzadıya açıklamıştır. Doğrusu birçokları heva ve heveslerine uyarak bilmeden sapıtıyorlar. Şüphesiz ki haddi aşanları, en çok bilen Rabbındır.

### [En'am 6:127](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:127.md) — وَهُوَ

لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Rabbları katında selamet yurdu onlara aittir. İşlediklerinden ötürü Allah, onların dostudur.

### [En'am 6:136](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:136.md) — فَهُوَ

وَجَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْأَنْعَامِ نَصِيبًا فَقَالُوا هَذَا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ وَهَذَا لِشُرَكَائِنَا فَمَا كَانَ لِشُرَكَائِهِمْ فَلَا يَصِلُ إِلَى اللَّهِ وَمَا كَانَ لِلَّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلَى شُرَكَائِهِمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ

Meal (IK): Onlar; Allah için, O’nun yarattığı ekin ve davarlardan bir pay ayırdılar ve kendi zanlarına göre; bu, Allah’ındır, bu da koştuğumuz ortaklarımızındır, dediler. Ortaklarına ait olanlar Allah’a ulaşamaz dı da, Allah’a ait olanlar ortaklarına giderdi. Ne kötüdür hükmedegeldikleri şeyler.

### [En'am 6:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:141.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

Meal (IK): Çardaklı ve çardaksız bağları, tatları değişik ekin ve hrumaları, zeytin ve narı, birbirine benzer ve benzemez şekilde yaratıp yetiştirmiş olan O’dur. Her biri mahsul verdiği zaman, mahsulünden yeyin, hasad edildiği gün de, hakkını verin ve israf etmeyin. Çünkü O; israf edenleri sevmez.

### [En'am 6:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:164.md) — وَهُوَ

قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): De ki: Ben, Allah’tan başka bir Rabb mı arayacağım? Halbuki O; herşeyin Rabbıdır. Herkes ne kazanırsa kendine aittir. Yük yüklenen kimse, başkasının yükünü taşımaz. Sonunda dönüşünüz Rabbınızadır. Artık O; size ayrılığa düştüğünüz şeyleri haber verecektir.

### [En'am 6:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/6:165.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizi, verdikleriyle denemek için yeryüzünün halifeleri yapan ve kiminizi kiminize derecelerle üstün kılan O’dur. Şüphe yok ki O; Gafur, Rahim’dir.

### [Araf 7:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:27.md) — هُوَ

يَابَنِي آدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَاتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları, şeytan, ana ve babanızı ayıp yerlerini kendilerine göstermek için elbiselerini soyarak nasıl cennetten çıkardıysa; sakın size de bir fitne yapmasın. O da, taraftarları da sizin onları görmediğiniz yerden sizi görürler. Biz, şeytanı; iman etmeyenlerin velileri yaptık.

### [Araf 7:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:57.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ كَذَلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتَى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): O’dur ki rahmetinin önünde rüzgarı müjdeci olarak gönderir. Nihayet bunlar, ağır yüklü bulutları yüklendiğinde; Biz, onu ölü bir memlekete gönderir, su indirir ve onunla her tür mahsulleri yetiştiririz. İşte ölüleri de böylece çıkarırız. Ta ki iyice düşünüp ibret alasınız.

### [Araf 7:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:87.md) — وَهُوَ

وَإِنْ كَانَ طَائِفَةٌ مِنْكُمْ آمَنُوا بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ وَطَائِفَةٌ لَمْ يُؤْمِنُوا فَاصْبِرُوا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنَا وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Eğer içinizden bir kısmı benimle gönderilene inanmış, bir kısmı da inanmamışsa; Allah, aranızdaki hükmü verinceye kadar sabredin. O; hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

### [Araf 7:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:140.md) — وَهُوَ

قَالَ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِيكُمْ إِلَهًا وَهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Ben, sizin için bir tanrı olarak Allah’tan başkasını mı arayacak mışım? Halbuki O, sizi alemlere üstün kılmıştır.

### [Araf 7:158](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:158.md) — هُوَ

قُلْ يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Meal (IK): De ki: Ey insanlar; ben gerçekten göklerin ve yerin mülkü kendisinin olan, O’ndan başka hiçbir tanrı bulunmayan, hem dirilten, hem öldüren Allah’ın hepiniz için gönderdiği peygamberiyim. Şu halde Allah’a ve O’nun ümmi peygamberi olan elçisine inanın: Ki o da Allah’a ve O’nun sözlerine inanmaktadır. Ve ona uyun ki hidayete eresiniz.

### [Araf 7:178](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:178.md) — فَهُوَ

مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي وَمَنْ يُضْلِلْ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

Meal (IK): Allah; kimi hidayete erdirirse; odur hidayete eren. Kimi de saptırırsa; işte onlardır hüsrana uğrayanların kendileri.

### [Araf 7:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:184.md) — هُوَ

أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Düşünmüyorlar mı ki; arkadaşlarında hiçbir delilik yoktur. O, ancak apaçık bir uyarıcıdır.

### [Araf 7:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:187.md) — هُوَ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sana kıyametin ne zaman gelip çatacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi, ancak Rabbımın katındadır. Onun vaktini kendisinden başkası açıklayamaz. Onun ağırlığını gökler de, yer de kaldıramaz. O, size ansızın gelir. Sen, onu biliyormuşsun gibi sana soruyorlar. De ki: Onun bilgisi ancak Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Araf 7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:189.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): O’dur, sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da gönlünün ısınacağı eşini vareden. Eşini örtüp bürüyünce; o, hafif bir yük yüklendi ve onunla bir müddet gider gelirdi. Nihayet ağırlaşınca; karı koca Rabbları olan Allah’a: Eğer bize salih bir çocuk verirsen andolsun ki şükredenlerden oluruz, diye dua ettiler.

### [Araf 7:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/7:196.md) — وَهُوَ

إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki benim dostum, kitabı indirmiş olan Allah’tır. Ve O, salihleri dost edinir.

### [Enfal 8:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/8:19.md) — فَهُوَ

إِنْ تَسْتَفْتِحُوا فَقَدْ جَاءَكُمُ الْفَتْحُ وَإِنْ تَنْتَهُوا فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَعُودُوا نَعُدْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer, fetih istiyor idiyseniz; işte size fetih gelmiştir. Eğer vazgeçerseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok tekrar dönerseniz; biz de döneriz. Topluluğunuz çok da olsa hiç bir şeye yaramaz. Çünkü Allah muhakkak mÜ’minlerle beraberdir.

### [Enfal 8:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/8:32.md) — هُوَ

وَإِذْ قَالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ هَذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِنَ السَّمَاءِ أَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Hani demişlerdi ki: Ey Allah’ımız; eğer bu, gerçekten Senin katından ise; bize gökten taş yağdır, yahut acıklı bir azab getir.

### [Enfal 8:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/8:61.md) — هُوَ

وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Eğer barışa yanaşırlarsa; sen de yanaş ve Allah’a tevekkül et. Muhakkak ki Semi, Alim, O’dur.

### [Enfal 8:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/8:62.md) — هُوَ

وَإِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Eğer seni aldatmak isterlerse; muhakkak ki Allah, sana yeter. Seni ve mü’minleri yardımıyla destekleyen O’dur.

### [Tevbe 9:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:3.md) — فَهُوَ

وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Büyük hacc günü, insanlara Allah ve Rasulünden bir ilandır. Muhakkak ki Allah ve Rasulü, artık müşriklerden uzaktır. Eğer tevbe ederseniz; bu, sizin için daha hayırlıdır. Yok eğer yüz çevirirseniz; bilin ki; siz, Allah’ı aciz bırakacak değilsiniz. Küfredenlere elem verici bir azabı müjdele.

### [Tevbe 9:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:31.md) — هُوَ

اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onlar Allah’tan ayrı hahamlarını, rahiblerini rabblar edindiler. Meryem Oğlu Mesih’i de. Halbuki tek tanrıdan başkasına ibadet etmemekle emrolunmuşlardır. O’ndan başka ilah yoktur. O; bunların şirk koştukları şeylerden münezzehtir.

### [Tevbe 9:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:33.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ

Meal (IK): Dinini bütün dinlere üstün kılmak için; Rasulünü hidayet ve hak din ile gönderen O’dur. İsterse müşrikler hoşlanmasınlar.

### [Tevbe 9:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:51.md) — هُوَ

قُلْ لَنْ يُصِيبَنَا إِلَّا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَانَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Allah’ın bizim için yazdığından başkası bize erişmez. O, bizim Mevlamızdır. Onun için mü’minler Allah’a tevekkül etsinler.

### [Tevbe 9:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:61.md) — هُوَ

وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Onlardan kimileri de; o, her şeye kulak kesiliyor, diyerek peygambere eziyyet ederler. De ki: O, sizin için bir hayır kulağıdır. Allah’a inanır, mü’minlere inanır. Ve aranızda iman etmiş olanlara rahmettir. Allah’ın Rasulüne eziyyet verenler için elem verici bir azab vardır.

### [Tevbe 9:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:72.md) — هُوَ

وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah mü’min erkeklere ve mü’min kadınlara, içinde temelli kalacakları ve altından ırmaklar akan cennetleri vaadetti. Ve Adn cennetlerinde çok güzel meskenler de. Allah tarafından bir hoşnudluk ise daha büyüktür. En büyük kurtuluş işte budur.

### [Tevbe 9:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:104.md) — هُوَ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Bilmezler mi ki; Allah, muhakkak kullarından tevbeyi kabul edecek ve sadakaları alacak olanın kendisidir. Ve muhakkak ki Allah, Tevvab ve Rahim’dir.

### [Tevbe 9:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:111.md) — هُوَ

إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah, mü’minlerin mallarını ve canlarını, karşılığı cennet olmak üzere satın almıştır. Onlar, Allah yolunda savaşırlar; öldürürler ve öldürülürler. Tevrat’da, İncil’de ve Kur’an’da kendi üzerine hak bir vaaddir. Kim Allah’tan daha çok ahdini yerine getirebilir? Öyleyse yaptığınız alış-verişe sevinin. En büyük kurtuluş işte budur.

### [Tevbe 9:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:118.md) — هُوَ

وَعَلَى الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوا أَنْ لَا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Geri bırakılan üç kişiye de yeryüzü bütün genişliğine rağmen dar gelmiş ve nefisleri kendilerini sıkıştırmıştı da, Allah’tan başka sığınacak hiç bir şey olmadığını anlamışlardı. Sonra onları da eski hallerine dönsünler diye tevbeye muvaffak kıldı. Muhakkak ki Allah; Tevvab, Rahim olandır.

### [Tevbe 9:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/9:129.md) — هُوَ · وَهُوَ

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ

Meal (IK): Eğer yüz çevirirlerse; de ki: Allah, bana yeter. O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. Ben O’na tevekkül ettim ve O, büyük Arş’ın Rabbıdır.

### [Yunus 10:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:5.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Güneşi ziya ayı nur yapan, yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için aya konak yerleri düzenleyen O’dur. Allah, bunları ancak hak ile yaratmıştır. Bilen insanlar için ayetlerini uzun uzadıya açıklar.

### [Yunus 10:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:22.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): Sizi karada ve denizde yürüten O’dur. Gemide bulunduğunuzda geminin onları hoş bir rüzgarla götürdüğünde ve onunla sevindiklerinde; birden şiddetli bir kasırga gelip onları her taraftan dalgaların sardığı ve çepeçevre kuşatıldıklarını sandıkları anda, Allah’ın dinine sarılarak: Bizi bu tehlikeden kurtarırsan; andolsun ki, şükredenlerden oluruz, diye O’na yalvarırlar.

### [Yunus 10:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:53.md) — هُوَ

وَيَسْتَنْبِئُونَكَ أَحَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَرَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ

Meal (IK): O gerçek mi? diye senden haber sorarlar. De ki: Rabbıma andolsun ki o, muhakkak gerçektir. Elbette siz, O’nu aciz bırakacaklar değilsiniz.

### [Yunus 10:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:56.md) — هُوَ

هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Dirilten ve öldüren O’dur. O’na döneceksiniz.

### [Yunus 10:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:58.md) — هُوَ

قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

Meal (IK): De ki: Bunlar Allah’ın lütfu ve rahmeti iledir. Sadece bunlarla sevinsinler. O, bütün toplayıp yığdıklarından daha hayırlıdır.

### [Yunus 10:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:64.md) — هُوَ

لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Onlar için dünya hayatında da, ahirette de müjde vardır. Allah’ın sözleri değişmez. Bu, büyük kurtuluşun kendisidir.

### [Yunus 10:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:65.md) — هُوَ

وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Onların sözleri seni üzmesin. Muhakkak ki izzet, bütünüyle Allah’ındır. O, Semi’dir, Alim’dir.

### [Yunus 10:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:67.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ

Meal (IK): O’dur size geceyi dinlenesiniz diye karanlık ve gündüzü çalışasınız diye aydınlık kılan. Kulak veren bir kavim için bunlarda ayetler vardır.

### [Yunus 10:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:68.md) — هُوَ

قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ بِهَذَا أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, çocuk edindi, dediler. Haşa, Allah bundan münezzehtir. O, müstağnidir. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. Bu hususta hiç bir deliliniz yok. Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?

### [Yunus 10:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:107.md) — هُوَ · وَهُوَ

وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Allah sana bir sıkıntı verirse; onu yine ancak Allah giderir. Sana biri iyilik dilediği takdirde; onun lütfunu geri çevirecek de yoktur. O, bunu kullarından dilediğine verir. O, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Yunus 10:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/10:109.md) — وَهُوَ

وَاتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Sana vahyedilene uy. Allah hükmünü verinceye kadar sabret. O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

### [Hud 11:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:4.md) — وَهُوَ

إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Dönüşünüz ancak Allah’a dır. Ve O, her şeye Kadir’dir.

### [Hud 11:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:7.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَلَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hanginizin daha güzel ameli olduğunu denemek için; gökleri ve yeri altı günde yaratan O’dur. Zaten Arş’ı su üstünde idi. Andolsun ki; ölümden sonra muhakkak siz yine dirileceksiniz, desen; küfredenler mutlaka: Bu, apaçık bir büyüden başka bir şey değildir, diyeceklerdir.

### [Hud 11:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:14.md) — هُوَ

فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ وَأَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَهَلْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Meal (IK): Size cevab veremezlerse bilin ki; o, ancak Allah’ın ilmiyle indirilmiştir. Ve O’ndan başka ilah yoktur. Hala müslüman olmuyor musunuz?

### [Hud 11:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:34.md) — هُوَ

وَلَا يَنْفَعُكُمْ نُصْحِي إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ إِنْ كَانَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Allah, sizi azdırmak isterse; ben size öğüt vermek istesem de faydası olmaz, Rabbınız O’dur. O’na döndürüleceksiniz.

### [Hud 11:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:56.md) — هُوَ

إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُمْ مَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا إِنَّ رَبِّي عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Ben, sadece benim de, sizin de Rabbınız olan Allah’a tevekkül ettim. Yürüyen hiç bir canlı yoktur ki; O, alnından tutmasın. Elbette dosdoğru yol üzeredir benim Rabbım.

### [Hud 11:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:61.md) — هُوَ

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ

Meal (IK): Semud’a da kardeşleri Salih’i, Ey kavmim; Allah’a kulluk edin, sizin O’ndan başka tanrınız yoktur. O’dur sizi yeryüzünden yaratıp orayı i’mar etmenizi isteyen. Mağfiret dileyin O’ndan, sonra da tevbe edin. Şüphesiz Rabbım, size yakındır, kabul edendir, dedi.

### [Hud 11:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:66.md) — هُوَ

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا صَالِحًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Salih’i ve beraberindeki mü’minleri, tarafımızdan bir rahmet ile azabdan ve o günün rüsvaylığından kurtardık. Doğrusu Rabbın; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Hud 11:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/11:93.md) — هُوَ

وَيَاقَوْمِ اعْمَلُوا عَلَى مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ سَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ يَأْتِيهِ عَذَابٌ يُخْزِيهِ وَمَنْ هُوَ كَاذِبٌ وَارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ

Meal (IK): Ey kavmim; elinizden geleni yapın. Doğrusu ben de yapacağım. Kime rüsvay edecek bir azabın geleceğini ve kimin yalancı olduğunu bileceksiniz. Gözetletin, doğrusu ben de sizinle beraber gözetleyenlerdenim.

### [Yusuf 12:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:23.md) — هُوَ

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Evinde bulunduğu kadın onu kendine ram etmek istedi. Kapıları sımsıkı kapadı. Ve: Sana söylüyorum gelsene, dedi. O da: Allah’a sığınırım, doğrusu o, benim efendimdir, bana iyi bakmıştır. Muhakkak ki zalimler asla felah bulmaz, dedi.

### [Yusuf 12:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:26.md) — وَهُوَ

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Dedi ki: O, beni kendisine ram etmek istedi. Kadının ailesinden biri de şehadet etti: Eğer gömleği önden yırtılmışsa; o (kadın) doğru söylemiştir. Bu (Yusuf) ise yalancılardandır.

### [Yusuf 12:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:27.md) — وَهُوَ

وَإِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Eğer gömleği arkadan yırtılmışsa, o (kadın) yalan söylemiştir, bu (Yusuf) ise doğru söyleyendir.

### [Yusuf 12:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:34.md) — هُوَ

فَاسْتَجَابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Rabbı onun duasını kabul etti de onların tuzaklarını kendisinden savdı. Muhakkak ki O’dur, Semi, Alim.

### [Yusuf 12:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:64.md) — وَهُوَ

قَالَ هَلْ آمَنُكُمْ عَلَيْهِ إِلَّا كَمَا أَمِنْتُكُمْ عَلَى أَخِيهِ مِنْ قَبْلُ فَاللَّهُ خَيْرٌ حَافِظًا وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Daha önce kardeşinizi size ne kadar inandıysam, bunu da ancak o kadar inanırım. Ama Allah, koruyucuların en hayırlısıdır ve o, merhametlilerin en merhametlisidir.

### [Yusuf 12:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:75.md) — فَهُوَ

قَالُوا جَزَاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Bunun cezası, yükünde bulunan kimsenin kendisidir. İşte o kimse bunun cezasıdır. Biz zalimleri böyle cezalandırırız.

### [Yusuf 12:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:80.md) — وَهُوَ

فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Ondan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

### [Yusuf 12:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:83.md) — هُوَ

قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَأْتِيَنِي بِهِمْ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Ya’kub dedi ki: Hayır, nefisleriniz sizi aldatıp bir işe sürüklemiş. Artık bana sabır gerekir. Umulur ki Allah, onların hepsini birden bana getirecektir. Muhakkak ki Alim, Hakim O’dur O.

### [Yusuf 12:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:84.md) — فَهُوَ

وَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَقَالَ يَاأَسَفَى عَلَى يُوسُفَ وَابْيَضَّتْ عَيْنَاهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِيمٌ

Meal (IK): Ve onlardan yüz çevirdi de: Vah, yazık oldu Yusuf’a, dedi ve üzüntüsünden gözleri ağardı. Artık üzüntüsünü içinde saklıyordu.

### [Yusuf 12:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:92.md) — وَهُوَ

قَالَ لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَهُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Bugün size başa kakmak ve kınamak yok. Allah sizi bağışlasın. O, merhametlilerin merhametlisidir.

### [Yusuf 12:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:98.md) — هُوَ

قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Dedi ki: Sizin için ilerde Rabbımdan mağfiret dileyeceğim. Muhakkak ki O’dur O, Gafur, Rahim.

### [Yusuf 12:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:100.md) — هُوَ

وَرَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوا لَهُ سُجَّدًا وَقَالَ يَاأَبَتِ هَذَا تَأْوِيلُ رُؤْيَايَ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّي حَقًّا وَقَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ وَجَاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطَانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي إِنَّ رَبِّي لَطِيفٌ لِمَا يَشَاءُ إِنَّهُ هُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Ana-babasını tahtın üzerine çıkarıp oturttu. Hepsi onun için secdeye kapandılar. Dedi ki: Babacığım; işte bu; vaktiyle gördüğüm rüyanın gerçekleşmesidir. Doğrusu Rabbım, onu gerçekleştirdi ve bana ihsan etti de; şeytan benimle kardeşlerimin arasını bozduktan sonra, beni zindandan çıkardı ve sizi çölden getirdi. Muhakkak ki Rabbım, dilediğine lütufkardır. Muhakkak ki O’dur O, Hakim, Alim.

### [Yusuf 12:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/12:104.md) — هُوَ

وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ

Meal (IK): Halbuki sen, buna karşı onlardan hiç bir ücret de istemiyorsun. O, alemler içn bir öğütten başka bir şey değildir.

### [Rad 13:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:3.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): O’dur yeri düzleyen ve orada dağlar, nehirler var eden, her türlü mahsulden çift çift yetiştiren ve gündüzü geceyle bürüyen. Muhakkak ki bunlarda; düşünen bir kavim için ayetler vardır.

### [Rad 13:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:10.md) — هُوَ

سَوَاءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَنْ جَهَرَ بِهِ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَسَارِبٌ بِالنَّهَارِ

Meal (IK): Aranızdan birisi; ister sözü gizlesin, ister açığa vursun, ister geceye bürünerek gizlensin, ister gündüzün ortaya çıksın; hiç fark yoktur.

### [Rad 13:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:12.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ

Meal (IK): O’dur, korku ve ümide düşürmek için size, şimşeği gösteren ve yağmur yüklü bulutları meydana getiren.

### [Rad 13:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:13.md) — وَهُوَ

وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ

Meal (IK): Gökgürültüsü; hamd ile, melekler de korku ile O’nu tesbih eder. O, yıldırımları gönderir de onlarla dilediğini çarpar. Halbuki onlar; Allah hakkında tartışıyorlardı. O, kudretinde pek çetin olandır.

### [Rad 13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:14.md) — هُوَ

لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

Meal (IK): Gerçek dua ancak O’nadır. O’ndan başka taptıkları kendilerine hiçbir şeyle cevap veremezler. Durumları; suyun ağzına gelmesi için avuçlarını ona açmış kimsenin durumu gibidir. Oysa o, hiç bir zaman suya kavuşamaz. İşte kafirlerin yalvarışı da böyle boşunadır.

### [Rad 13:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:16.md) — وَهُوَ

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

Meal (IK): De ki: Göklerin ve yerin Rabbı kimdir? Allah’tır de. Yoksa O’nu bırakıp kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. De ki: Hiç körle gören bir olur mu? Yahut karanlık ile aydınlık bir midir? Yoksa, Allah gibi yaratması olan ortaklar buldular da yaratmaları birbirine mi benzettiler? De ki: Her şeyi yaratan, Allah’tır. Ve O; Vahid ve Kahhar’dır.

### [Rad 13:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:19.md) — هُوَ

أَفَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمَى إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Şimdi, Rabbından sana indirilenin gerçek olduğunu bilen; hiç kör gibi midir? Ancak akıl sahibleri ibret alırlar.

### [Rad 13:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:30.md) — هُوَ

كَذَلِكَ أَرْسَلْنَاكَ فِي أُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَا أُمَمٌ لِتَتْلُوَ عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمَنِ قُلْ هُوَ رَبِّي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ مَتَابِ

Meal (IK): İşte böyle; sana vahyettiğimizi okuman için, seni de onlardan önce nice ümmetlerin gelip geçtiği bir ümmete gönderdik. Onlar; Rahman’ı inkar ederler. De ki: O benim Rabbımdır. O’ndan başka ilah yoktur. Yalnız O’na tevekkül ederim. Dönüşüm de O’nadır.

### [Rad 13:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:33.md) — هُوَ

أَفَمَنْ هُوَ قَائِمٌ عَلَى كُلِّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ قُلْ سَمُّوهُمْ أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ أَمْ بِظَاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَصُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

Meal (IK): Herkesin yaptığını gözeten Allah; böyle olmayanla bir olur mu hiç? Oysa onlar Allah’a ortak koştular. De ki: Onlara bir ad bulun bakalım. Yeryüzünde bilmediği bir şeyi mi Allah’a haber veriyorsunuz? Yoksa kuru sözlere mi aldanıyorsunuz? Küfredenlere kurdukları düzenler güzel gösterildi. Ve doğru yoldan alıkonuldular. Allah kimi saptırırsa, ona doğru yolu gösteren bulunmaz.

### [Rad 13:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/13:41.md) — وَهُوَ

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Meal (IK): Görmüyorlar mı ki; Biz, yeryüzünün etrafından gitgide eksiltmekteyiz. Allah hükmünü verir. O’nun hükmünü bozacak yoktur. Ve O, hesabı çabuk görendir.

### [İbrahim 14:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/14:4.md) — وَهُوَ

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Biz, her peygamberi kendi milletinin diliyle gönderdik ki; onlara, apaçık anlatsın. Bundan sonra Allah; dilediğini saptırır, dilediğini de doğru yola iletir. Ve O; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [İbrahim 14:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/14:17.md) — هُوَ

يَتَجَرَّعُهُ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِنْ وَرَائِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ

Meal (IK): Onu yudum yudum alacak ama yutamayacaktır. Her taraftan ona ölüm geldiği halde ölemeyecektir. Ve arkasından şiddetli bir azab gelip çatacaktır.

### [İbrahim 14:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/14:18.md) — هُوَ

مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمَالُهُمْ كَرَمَادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عَاصِفٍ لَا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلَى شَيْءٍ ذَلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ

Meal (IK): Rabblarına küfredenlerin hali; fırtınalı bir günde rüzgarın şiddetle savurduğu küle benzer. Yaptıklarından dolayı hiçbir şey elde edemezler. İşte bu, uzak bir sapıklıktır.

### [İbrahim 14:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/14:52.md) — هُوَ

هَذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوا بِهِ وَلِيَعْلَمُوا أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

Meal (IK): Bu; uyarılsınlar ve yalnızca bir tek ilah bulunduğunu bilsinler, akıl sahipleri de öğüt alsınlar diye insanlara bir tebliğdir.

### [Hicr 15:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/15:25.md) — هُوَ

وَإِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَحْشُرُهُمْ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Şüphe yok ki Rabbın, onları toplayacaktır. Gerçekten O, Hakim’dir, Alim’dir.

### [Hicr 15:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/15:50.md) — هُوَ

وَأَنَّ عَذَابِي هُوَ الْعَذَابُ الْأَلِيمُ

Meal (IK): Ve muhakkak ki azabım da elem verici bir azabtır.

### [Hicr 15:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/15:86.md) — هُوَ

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Muhakkak ki senin Rabbın, yaratan ve bilendir.

### [Nahl 16:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:4.md) — هُوَ

خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ

Meal (IK): İnsanı, bir damla sudan yarattı. Öyleyken o, nasıl da apaçık bir hasım kesilmiştir.

### [Nahl 16:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:10.md) — هُوَ

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لَكُمْ مِنْهُ شَرَابٌ وَمِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ

Meal (IK): O’dur size semadan su indiren, ondan içersiniz. Ve hayvanları otlattığınız bitki de onunla biter.

### [Nahl 16:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:14.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Taze et yemeniz, giyineceğiniz süs eşyanızı çıkarmanız ve Allah’ın bol nimetinden istifade etmeniz için; denizi müsahhar kılan O’dur. Gemilerin onu yara yara gittiğini görürsün, O’nun lutfunu aramanız ve şükretmeniz içindir, belki şükredersiniz artık.

### [Nahl 16:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:51.md) — هُوَ

وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

Meal (IK): Allah buyurdu ki: İki ilah edinmeyin. O, ancak bir tek ilahtır. Yalnız Ben’den korkun.

### [Nahl 16:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:58.md) — وَهُوَ

وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ

Meal (IK): Onlardan birine bir kızı olduğu müjdelenirse; içi öfkeyle dolarak yüzü simsiyah kesilir.

### [Nahl 16:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:60.md) — وَهُوَ

لِلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَى وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Ahirete inanmayanlar kötülük örneğidirler. En yüce örnek ise Allah’ındır. O; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Nahl 16:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:63.md) — فَهُوَ

تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Allah’a andolsun ki; senden önceki ümmetlere de elçiler gönderdik. Şeytan onlara yaptıklarını güzel gösterdi. Bugün de onların dostu odur. Ve onlar için elim bir azab vardır.

### [Nahl 16:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:75.md) — فَهُوَ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَمْلُوكًا لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَمَنْ رَزَقْنَاهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, size bir misal verir: Başkasının malı olan ve hiç bir şeye gücü yetmeyen bir köle ile tarafımızdan güzel bir rızka nail olup gizli veya açık infak eden; hiç bir olur mu? Hamd, Allah’a mahsustur. Fakat onların çoğu bilmezler.

### [Nahl 16:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:76.md) — وَهُوَ · هُوَ

وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَهُوَ كَلٌّ عَلَى مَوْلَاهُ أَيْنَمَا يُوَجِّهْهُ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Allah; iki kişiyi de misal veriyor: Biri hiç bir şeye gücü yetmez bir dilsizdir ki, efendisine yüktür. Nereye gönderse bir hayır getirmez. Bununla; doğru yolda olup adaletle emreden bir olur mu hiç?

### [Nahl 16:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:77.md) — هُوَ

وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Göklerin ve yerin gaybı Allah’ındır. Saat hadisesi ise ancak bir göz kırpma gibi veya daha yakındır. Şüphesiz ki Allah; her şeye Kadir’dir

### [Nahl 16:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:95.md) — هُوَ

وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah’ın ahdini az bir pahaya değişmeyin. Eğer bilirseniz; Allah katında olan, sizin için daha hayırlıdır.

### [Nahl 16:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:97.md) — وَهُوَ

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kadın olsun, erkek olsun; her kim, inanmış olarak iyi amel işlerse; ona hoş bir hayat yaşatacağız. Mükafatlarını yaptıklarından daha güzeli ile ödeyeceğiz.

### [Nahl 16:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:125.md) — هُوَ · وَهُوَ

ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): Rabbının yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et. Onlarla en güzel şekilde tartış. Muhakkak ki Rabbın; yolundan sapanları en iyi bilir. O, doğru yolda olanları da en iyi bilendir.

### [Nahl 16:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/16:126.md) — لَهُوَ

وَإِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ

Meal (IK): Eğer ceza verecek olursanız; ancak sizin cezalandırıldığınızın misliyle ceza verin. Sabrederseniz; elbette bu, sabredenler için daha iyidir.

### [İsra 17:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:1.md) — هُوَ

سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

Meal (IK): Şanı yücedir o Allah’ın ki; kulunu geceleyin Mescid-i Haram’dan çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksa’ya götürmüştür. Bir kısım ayetlerimizi gösterelim diye. Muhakkak ki O’dur O, Semi’, Basir.

### [İsra 17:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:19.md) — وَهُوَ

وَمَنْ أَرَادَ الْآخِرَةَ وَسَعَى لَهَا سَعْيَهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ كَانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُورًا

Meal (IK): Kim de ahireti isterse ve onun için inanmış olarak gerekli çabayı gösterirse; işte onların say’i şükre değerdir.

### [İsra 17:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:51.md) — هُوَ

أَوْ خَلْقًا مِمَّا يَكْبُرُ فِي صُدُورِكُمْ فَسَيَقُولُونَ مَنْ يُعِيدُنَا قُلِ الَّذِي فَطَرَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُءُوسَهُمْ وَيَقُولُونَ مَتَى هُوَ قُلْ عَسَى أَنْ يَكُونَ قَرِيبًا

Meal (IK): Veya gözünüzde büyüttüğünüz bir yaratık olun. Diyecekler ki: Bizi tekrar kim diriltir? De ki: Sizi ilk defa yaratmış olan. Sana başlarını sallayacaklar ve ne zaman o? diyecekler. De ki: Yakın olması umulur.

### [İsra 17:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:72.md) — فَهُوَ

وَمَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلًا

Meal (IK): Kim de, burada kör ise ahirette de kördür. Yol bakımından da daha sapıktır.

### [İsra 17:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:82.md) — هُوَ

وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا

Meal (IK): Kur’an’dan; müminler için rahmet ve şifa olanı indiririz. Zalimler için ise ancak hüsranı artırır.

### [İsra 17:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:84.md) — هُوَ

قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلَى شَاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدَى سَبِيلًا

Meal (IK): De ki: Herkes, yaratılışına göre hareket eder. Ve Rabbınız kimin yol bakımından daha doğru olduğunu en iyi bilendir.

### [İsra 17:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/17:97.md) — فَهُوَ

وَمَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِهِ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا

Meal (IK): Allah kimi hidayete erdirirse; o, hidayete ermiştir. Kimi da dalalete düşürürse; O’ndan başka onlar için dostlar bulamazsın. Biz, onları kıyamet günü körler, dilsizler ve sağırlar olarak yüzüstü haşredeceğiz. Yurtları cehennemdir. O ne zaman sönmeye yüz tutsa; hemen alevini artırırız.

### [Kehf 18:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/18:17.md) — فَهُوَ

وَتَرَى الشَّمْسَ إِذَا طَلَعَتْ تَزَاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِي فَجْوَةٍ مِنْهُ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ وَلِيًّا مُرْشِدًا

Meal (IK): Güneşin doğduğu zaman; mağaralarının sağ tarafına yöneldiğini, battığı zaman da; sol tarafa gittiğini görürsün. Kendileri de mağaranın iç tarafında idiler. Bu, Allah’ın ayetlerindendir. Allah, kimi hidayete erdirirse; o, doğru yola ermiştir, kimi de şaşıracak olursa; artık onun için yol gösterici bir dost bulamazsın.

### [Kehf 18:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/18:34.md) — وَهُوَ

وَكَانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهِ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا

Meal (IK): Başkaca onun meyvesi de vardı. Bu yüzden arkadaşıyla konuşurken: Ben, malca senden daha zengin, nüfuzca da senden üstünüm, derdi.

### [Kehf 18:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/18:35.md) — وَهُوَ

وَدَخَلَ جَنَّتَهُ وَهُوَ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ قَالَ مَا أَظُنُّ أَنْ تَبِيدَ هَذِهِ أَبَدًا

Meal (IK): O, nefsine böylece zulmederek bahçesine girerken dedi ki: Bu bahçenin batacağını hiç sanmam.

### [Kehf 18:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/18:37.md) — وَهُوَ

قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَهُوَ يُحَاوِرُهُ أَكَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلًا

Meal (IK): Arkadaşı ona cevap vererek dedi ki: Seni topraktan, sonra bir damla sudan yaratıp sonunda da seni insan kılığına koyanı mı inkar ediyorsun?

### [Kehf 18:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/18:38.md) — هُوَ

لَكِنَّ هُوَ اللَّهُ رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَدًا

Meal (IK): İşte O; benim Rabbım olan Allah’tır ve ben, kimseyi Rabbıma ortak koşmam.

### [Kehf 18:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/18:44.md) — هُوَ

هُنَالِكَ الْوَلَايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَوَابًا وَخَيْرٌ عُقْبًا

Meal (IK): İşte burada velayet, yalnız hak olan Allah’ındır. Mükafatlandırma bakımından da hayırlı olan, neticelendirme bakımından da hayırlı olan O’dur.

### [Meryem 19:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/19:9.md) — هُوَ

قَالَ كَذَلِكَ قَالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئًا

Meal (IK): Öyledir. Rabbım buyurdu ki: Bu, bana çok kolaydır. Daha önce sen yokken seni de yaratmıştım.

### [Meryem 19:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/19:21.md) — هُوَ

قَالَ كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّا وَكَانَ أَمْرًا مَقْضِيًّا

Meal (IK): Bu böyledir, zira Rabbın; bu, Bana kolaydır, onu insanlar için bir ayet ve katımızdan bir rahmet kılacağız, buyuruyor, dedi. Ve iş, olup bitti.

### [Meryem 19:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/19:75.md) — هُوَ

قُلْ مَنْ كَانَ فِي الضَّلَالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمَنُ مَدًّا حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذَابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكَانًا وَأَضْعَفُ جُنْدًا

Meal (IK): De ki: Rahman; sapıklıkta olanın günlerinin uzunluğunu uzattıkça uzatır. Nihayet tehdit edildikleri azabı veya kıyamet gününü gördükleri zaman; kimin yerinin daha kötü ve taraftarlarının daha güçsüz olduğunu bileceklerdir.

### [Taha 20:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/20:8.md) — هُوَ

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى

Meal (IK): Allah’tan başka hiç bir ilah yoktur. En güzel isimler O’nundur.

### [Taha 20:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/20:98.md) — هُوَ

إِنَّمَا إِلَهُكُمُ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَسِعَ كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا

Meal (IK): Sizin ilahınız; ancak O’ndan başka hiç bir ilah olmayan Allah’tır. O, ilmiyle her şeyi kuşatmıştır.

### [Taha 20:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/20:112.md) — وَهُوَ

وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلْمًا وَلَا هَضْمًا

Meal (IK): Kim de inanmış olarak salih ameller işlerse; o, zulümden ve hakkının yenmesinden korkmaz.

### [Enbiya 21:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/21:4.md) — وَهُوَ

قَالَ رَبِّي يَعْلَمُ الْقَوْلَ فِي السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Dedi ki: Benim Rabbım; gökte ve yerde söyleneni bilir. O; Semi’dir. Alim’dir

### [Enbiya 21:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/21:5.md) — هُوَ

بَلْ قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ بَلِ افْتَرَاهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌ فَلْيَأْتِنَا بِآيَةٍ كَمَا أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ

Meal (IK): Onlar: Hayır, bunlar saçma sapan rüyalardır. Hayır onu uydurmuştur, hayır o, şairdir. Haydi önceki peygamberler gibi o da bize bir mucize getirsin dediler.

### [Enbiya 21:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/21:18.md) — هُوَ

بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْبَاطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ وَلَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ

Meal (IK): Hayır Biz; gerçeği batılın tepesine indiririz de onun beynini parçalar. Bir de bakarsın ki; o, yok olup gitmiştir. Allah’a yakıştırdıklarınızdan dolayı yazıklar olsun size.

### [Enbiya 21:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/21:33.md) — وَهُوَ

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

Meal (IK): Geceyi ve gündüzü, güneşi ve ayı yaratan O’dur. Her biri bir yörüngede yüzer.

### [Enbiya 21:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/21:94.md) — وَهُوَ

فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا كُفْرَانَ لِسَعْيِهِ وَإِنَّا لَهُ كَاتِبُونَ

Meal (IK): Artık inanmış olarak salih amel işleyenlerin ameli inkar edilmez. Ve Biz onu yazanlarız.

### [Hac 22:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:6.md) — هُوَ

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّهُ يُحْيِي الْمَوْتَى وَأَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): İşte böyle. Muhakkak ki Allah hakkın kendisidir. Doğrusu ölüleri O, diriltir. Ve O; her şeye Kadir’dir.

### [Hac 22:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:11.md) — هُوَ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلَى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ

Meal (IK): İnsanlardan öyleleri de vardır ki; Allah’a bir yar kenarındaymış gibi kulluk eder. Ona bir iyilik gelirse yatışır. Başına bir bela gelirse; yüz üstü döner. Dünyayı da ahireti de kaybetmiştir. İşte apaçık kayıp budur.

### [Hac 22:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:12.md) — هُوَ

يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُ وَمَا لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ

Meal (IK): O, Allah’ı bırakıp da kendisine fayda ve zarar veremeyecek şeylere tapınır. İşte en derin sapıklık budur.

### [Hac 22:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:30.md) — فَهُوَ

ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُمَاتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَأُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعَامُ إِلَّا مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ

Meal (IK): İşte böyle. Kim Allah’ın haram kıldıklarına saygı gösterirse; Rabbı katında bu, onun hayrınadır. Size okunanlardan başka büyük hayvanlar helal kılınmıştır. O halde murdardan, putlardan kaçının ve yalan sözlerden çekinin.

### [Hac 22:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:58.md) — لَهُوَ

وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

Meal (IK): Onlar ki; Allah yolunda hicret edip de sonra ölür veya öldürülürler; Allah onlara elbette güzel bir rızık verecektir. Şüphesiz ki Allah; rızık verenlerin en hayırlısıdır.

### [Hac 22:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:62.md) — هُوَ

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

Meal (IK): İşte böyle. Çünkü Allah; hakkın ta kendisidir. O’nu bırakıp da taptıkları şeyler de doğrudan doğruya batıldır. Muhakkak ki Allah; Aliyy’dir, Kebir’dir.

### [Hac 22:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/ayet/22:64.md) — لَهُوَ

لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ

Meal (IK): Göklerde ve yerde olanlar O’nundur. Muhakkak ki O; Gani’dir, Hamid’dir.

### Diğer ayetler (226)

- Hac: 22:66 · 22:78
- Müminun: 23:25 · 23:38 · 23:72 · 23:78 · 23:79 · 23:80 · 23:88 · 23:100 · 23:116
- Nur: 24:11 · 24:15 · 24:25 · 24:28
- Furkan: 25:47 · 25:48 · 25:53 · 25:54 · 25:62
- Şuara: 26:9 · 26:68 · 26:78 · 26:79 · 26:80 · 26:104 · 26:122 · 26:140 · 26:159 · 26:175 · 26:191 · 26:220
- Neml: 27:16 · 27:26 · 27:42 · 27:78
- Kasas: 28:16 · 28:19 · 28:34 · 28:39 · 28:49 · 28:56 · 28:61 · 28:70 · 28:78 · 28:85 · 28:88
- Ankebut: 29:5 · 29:26 · 29:42 · 29:49 · 29:60
- Rum: 30:5 · 30:27 · 30:35 · 30:50 · 30:54
- Lokman: 31:9 · 31:13 · 31:22 · 31:26 · 31:30 · 31:33
- Secde: 32:3 · 32:25
- Ahzab: 33:4 · 33:5 · 33:43
- Sebe: 34:1 · 34:2 · 34:6 · 34:21 · 34:23 · 34:26 · 34:27 · 34:39 · 34:46 · 34:47
- Fatır: 35:2 · 35:3 · 35:10 · 35:15 · 35:31 · 35:32 · 35:39
- Yasin: 36:69 · 36:77 · 36:79 · 36:81
- Saffat: 37:60 · 37:106 · 37:142 · 37:145 · 37:163
- Sad: 38:67 · 38:87
- Zümer: 39:3 · 39:4 · 39:5 · 39:6 · 39:9 · 39:15 · 39:22 · 39:53 · 39:62 · 39:70
- Mü'min: 40:3 · 40:9 · 40:13 · 40:20 · 40:28 · 40:34 · 40:40 · 40:56 · 40:62 · 40:65 · 40:67 · 40:68
- Fussilet: 41:15 · 41:21 · 41:36 · 41:44 · 41:52
- Şura: 42:4 · 42:5 · 42:9 · 42:11 · 42:19 · 42:22 · 42:25 · 42:28 · 42:29
- Zuhruf: 43:17 · 43:18 · 43:36 · 43:52 · 43:58 · 43:59 · 43:64 · 43:84
- Duhan: 44:6 · 44:8 · 44:42 · 44:57
- Casiye: 45:30 · 45:37
- Ahkaf: 46:8 · 46:24
- Muhammed: 47:2 · 47:15
- Fetih: 48:4 · 48:24 · 48:28
- Kaf: 50:37
- Zariyat: 51:30 · 51:40 · 51:58
- Tur: 52:28
- Necm: 53:4 · 53:7 · 53:30 · 53:32 · 53:35 · 53:43 · 53:44 · 53:48 · 53:49
- Kamer: 54:25
- Rahman: 55:29
- Vakıa: 56:95
- Hadid: 57:1 · 57:2 · 57:3 · 57:4 · 57:6 · 57:9 · 57:12 · 57:24
- Mücadele: 58:7
- Haşr: 59:1 · 59:2 · 59:22 · 59:23 · 59:24
- Mümtehine: 60:6
- Saff: 61:1 · 61:7 · 61:9
- Cuma: 62:2 · 62:3
- Tegabün: 64:1 · 64:2 · 64:13
- Talak: 65:3
- Tahrim: 66:2 · 66:4
- Mülk: 67:1 · 67:2 · 67:4 · 67:14 · 67:15 · 67:20 · 67:23 · 67:24 · 67:29
- Kalem: 68:7 · 68:48 · 68:49 · 68:52
- Hakka: 69:21 · 69:41
- Müzzemmil: 73:9 · 73:20
- Müddessir: 74:31 · 74:56
- Abese: 80:9
- Tekvir: 81:24 · 81:25 · 81:27
- Buruc: 85:13 · 85:14 · 85:21
- Tarık: 86:14
- Karia: 101:7
- Kevser: 108:3
- İhlas: 112:1

## Sözlükler (2)

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهاء وما بعدها في المضاعف والمطابق([1]))
 (هو) الهاء والواو ليست من شرط اللغة([2])، وهي من العربية، والأصل هاء ضُمّت إليه واوٌ. من العرب من يثقِّلها فيقول: هُوَّ([3]). ومنهم مَن يقول هُوْ([4]).
(هي) الهاء والياء، والهاء والهمزة يجريان مَجرى ما قبلهما. على أنَّهُم يقولون: ما أدري أيّ هَيِّ بنِ بيٍّ هو. معناه أيُّ الناس هو. وهذا عندنا مما دَرَج عِلمُه. وكذلك قولهم: "لو كان ذاك في الهَِيئ والجَِيء([5]) ما نَفَعَه"، والهَِيْء: الطّعام. والجَِيْء: الشَّراب، واللفظتان لا تدلاّن على هذا التفسير. ويقولون: هَأْهَأْتُ بالإبل، إذا دعوتَها للعَلَف. وهذا خلافُ الأول. وأنشدوا:
وما كانَ على الهَِيْء *** ولا الجَِيءِ امتداحيكا([6])
والهاء، هذا الحرف وها تنبيهٌ. ومن شأنهم إذا أرادوا تعظيم شيء أنْ يُكثِرُوا فيه من التَّنبيه والإشارة. وفي كتاب الله: ﴿هَا أنْتُمْ هَؤُلاَءِ﴾[آل عمران 66]، ثم قال الشاعر([7]):
ها إنّ تا عِذْرَةٌ إلاَّ تكُنْ نفعَتْ *** فإنّ صاحِبَها قد تاهَ في البَلَدِ([8])
ويقولون في اليمين: لا هَا اللهِ. ويقولون: إن هاءَ تكون تلبية([9]). قال:
لا بَلْ يُجيبُكَ حينَ تدعُو باسمِهِ *** فيَقول هاءَ وطالَ ما لبَّى([10])
هاءَ يهُوءُ الرّجُل هَوْءاً. والهَوْء: الهِمَّة. قال الكِسائي: يا هَيْءَ مالِي، تأسُّفٌ.
(هب) الهاء والباء مُعظَمُ بابِه الانتباه والاهتِزازُ والحركة، وربما دلَّ على رِقَّةِ شيء.
الأوَّل هبَّت الريح تَهُبُّ هُبوباً. وهَبّ النائم يَهُبُّ هَبَّاً. ومِن أين هببتَ يا فلان، كأنّه قال: من أين جئت، من أين انتبهت لنا. وحُكِي عن يونُس: غابَ فلانٌ ثم هبّ. ويقولون: هبَّ يفعلُ كذا، كما يقال: طَفِق يفعل. وهزَزْتُ السَّيف فهبّ هبّة. وهَبَّته: هِزَّته ومَضاؤه في ضريبته. وسيفٌ ذو هَبَّة. وهبَّ البعيرُ في السَّير: نَشِط، هِباباً. قال لبيد:
فلها هِبَابٌ في الزِّمام كأنّها *** صهباءُ راحَ مع الجنوبِ جَهامُها([11])
وهبَّ التَّيس للسِّفاد هَبِيباً، واهتبَّ، وهو مِهْبابٌ. وهَبْهَبْتُ به: دعوتُه ليَنْزُوَ. ويقال الهَبهَبِيُّ: الرَّاعي؛ والفَتى السَّريعُ في الخدمة هَبهبيّ. ويقولون: عِشْنا بذاك هَِبَّة من الدَّهر، أي سَنَةً وَوَقْتاً هَبَّ لنا.
والباب الآخر تهبَّبَ الثوبُ: بَلِيَ. ويقال لقِطَع الثَّوب: هِبَبٌ. وهَبْهَبَ السَّرابُ: تَرَقرَق. والهَبْهَاب: السَّراب. وما أقرَبَ هذا من الأوّل. وممّا يُشكِل عندي معناه قولُهم: هَبْهُ فعلَ كذا، وهَبْني فَعَلْته، وظننتُ أنَّ هذا من باب وهب لأنَّ اللفظة على هذا تدلّ، وهو على ذلك مُشكِل. ويقولون للخيل: هَبِي، أي أَقبِلِي([12]). وهذه حكايةُ صوت.
(هت) الهاء والتاء يدلُّ على حكايةِ صوت، ليست فيه لغةٌ أصليّة. يقال: هَتَّ البَكْرُ في صوته: عَصَر صوته([13]). وهَتَتُّ الكلمة. والهَتِيت: متابَعةٌ ومداركة. يقال: هَتَّ هَتّاً وهتيتاً. ويقولون: رجلٌ مِهَتٌّ: خفيف في العَمَل. والهَتْهَتةُ: التواءُ الكلام. والهَتُّ: تمزيقُ الثَّوْب. والهَتُّ: الكَسْر. ويقولون: سَمِعتُ هَتَّ قوائمِ البعير عند وقعها بالأرض. والأصل في ذلك كلِّه واحد، ولولا أنَّ العلماء ذكروه لما رأيتُ لذكرِهِ وجهاً.
(هث) الهاء والثاء قريبٌ من الذي قبلَه، ومعظمه الاختلاط. *يقولون:  الهثْهثَة: الاختلاط. وهَثْهَثَتِ السّحابةُ بثَلْجِها وقَطْرها: أرسلَتْه بسرعة: وهَثْهَثَ الوالي: ظَلَم قال:
* وَهَثْهَثُوا فكثُرَ الهَثْهَاثُ([14]) *
(هج) الهاء والجيم: أصلٌ صحيح يدلُّ على غُموضٍ في شيءٍ واختلاط، ومنه ما يدلُّ على حكايةِ صوت.
فالأوّل قولهم: هَجَّتْ عينُه([15]): غارت. وهو من باب الغُموض. والهَجَاجة: الأحمق الذي لا يَهتدِي للأمور، فكأنها قد عُمِّيت عليه. وقال ابنُ الأعرابيّ وغيره: ركِب فلانٌ هَجَاجِ، على فَعالِ، إذا ركب العَمياء المُظلِمة. وأنشد:
* وقد رَكِبوا على لَومِي هَجَاجِ([16]) *
والهَجِيج: الوادي العَمِيقُ؛ وهو من الغموض أيضاً.
والباب الآخَر قولهم: هَجْهَجْتُ بالسَّبع: صحتُ به. وهَجْهَجَ الفحلُ في هديره. وهَجٍْ([17]): زجْرٌ للكلب. قال:
سَفَرَتْ فقلت لها هَجٍِ فتبرقَعَتْ *** فذَكَرتُ حين تبرقَعَت ضَبّارا([18])
وضَبَّار: كَلْب. وهَجِيجُ النَّار: أجِيجُها. فأمَّا قولهم: ماء هُجَهِجٌ. لا عذب ولا ملح، فمن الإبدال، وقد ذكر في الهاء والزّاء.
(هد) الهاء والدال: أصلٌ صحيح يدلُّ على كَسْر وهَضْم وهدم. وهَدَدْتُهُ هَدَّاً: هَدَمتُه. ويرجع الباب كلُّه إلى هذا القياس. فالهَدُّ من الرِّجال: الضَّعيف، كأنَّه هُدَّ. ورجال هَدُّونَ. وقد خُولف الأصمعيّ([19]) فخبّرني عليُّ بن إبراهيم القطّان، عن ثعلبٍ عن ابن الأعرابي، وعن عمرو بن أبي عمرٍو عن أبيه قالا([20]): الهَدُّ من الرِّجال: الجواد الكريم، والجِبانُ هِدٌّ بالكسر([21]). وأنشدوا:
ليسوا بِهَدِّينَ في الحروب إذا *** تُعقدُ فوق الحَراقِفِ النُّطُقُ([22])
فإن كان كذا فالجبان هِدٌّ، أي مهدود، كذِبْحٍ للمذبوح. والهَدّ: الكريم الهادُّ لِمالِه.
ومما يجري مجرى الأصوات الهَدَّة: صوتُ وقع الحائط. والهُدْهُد معروف. وهَدْهَدَ الحمامُ: صَوَّت. وهَدْهَدَت المرأةُ ابنَها: حَرَّكَتْه لينام.
ومما شذَّ عن الباب ولا أعرِفُ لـه قياساً، قولُهم: مررتُ برجلٍ هَدَّكَ مِن رجُل، كقولهم: حسبُك من رجلٍ. وهي كلمةٌ كذا تقال. قال:
ولي صاحبٌ في الغار هَدَّكَ صاحباً *** هو الجَوْنُ إلاّ أنّه لا يعلَّل([23])
(هذ) الهاء والذال: أصيل يدلُّ على قَطْع. وهَذَّه: قَطَعه. وسكِّينٌ هَذُوذ. وهَذَاذَيْكَ من الهَذِّ: سُرعة القَطع، كأنّه يقول: أحكِم الأمرَ واقطَعْه.
(هر) الهاء والراء: أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على صوتٍ من الأصوات، ويقاس عليه. يقولون: الهِرُّ: دُعاء الغنم. وذلك قولهم: "لا يعرِف هِرّاً من بِرٍّ". والبِرُّ: سَوْقُ الغَنَم. والهِرَّة: السِّنَّوْرة، وكأنَّها سمِّيت لصوتها إذا هَرَّت. [وهَرَّ الشَّوْك، إذا اشتَدَّ يُبْسُه([24])، وله حينئذ هريرٌ] وزَجَل. قال:
رَعَيْنَ الشبْرِقَ الرَّيَّانَ حَتَّى *** إذا ما هَرّ وامتنَعَ المَذَاقا([25])
قال: والهُرْهُور: الماء الكثير الذي إذا جَرَى سمِعتَ له هَرْهَرَة. ويقولون: هَرَّ فلانٌ([26]) الكأس: كرِهَها. ولعلّه أن يكون قِيل ذاك لأنَّه يَهِرُّ في وجهِ مَن يسقيه.
ومما ليس من الباب الهُرَار: داءٌ يأخذ الإبل، ناقة مهرورة. ورأسُ هِرّ: مكان.
(هز) الهاء والزاء: أصلٌ يدلُّ على اضطرابٍ في شيء وحركة. وهَزَزْت القناةَ فاهتزَّتْ. واهتَزَّ النَّباتُ، وهزَّتْه الرِّيح. وهزَّ الحادي الإبلَ بحُدائِهِ واهتزَّتْ هي في سيرها. وهَزيزُ الرِّيح: حرَكتُها وصوتُها.
ومن الباب الهَزَاهِزُ([27]): الفِتَنُ يَهْتَزُّ فيها النّاس. وسيفٌ هَزهازٌ وهُزْهُزٌ: صافٍ حسنُ الاهتزاز. وماء هُزَهِزٌ: اهتزَّ في جَرَيانه. والكوكب في انقضاضه يهتَزُّ. والهُزَهِزُ: الرّجُل الخفيف، والقياسُ في كلِّ ذلك واحد.
(هس) الهاء والسين: أُصَيلٌ يدلُّ على أصواتٍ واختلاط، كالهَسِيس. وهَسَاهِسُ الجنِّ مثل هَثَاهِثِهِم. وقولهم: راعٍ هَسْهاسٌ، من باب الإبدال، مثل قَسْقاس، إذا رَعى الغَنمَ اللَّيلَ كلَّه.
(هش) الهاء والشين: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على رَخاوةٍ ولين. والرِّخْو اللَّيِّن هَشٌّ. ومنهُ *رجل هشٌّ: طَلْق المُحيَّا، وقد هَشِشتَ([28])، وذُو هَشَاش([29]). والفرس  الهَشُّ: الكثير العَرَق. وشَاةٌ هَشُوشٌ: ثَرَّةٌ([30]).
ومن الباب هَشَشْتُ الورقَ هشّاً: خبطتُه بعَصاً.
(هص) الهاء والصاد كلمةٌ تدلُّ على غَمْز الشَّيء. يقولون للذِّئب: هُصْهُص([31]). وهَصْهَصْتُ([32]) الشيءَ: غَمَزته. ويقولون، وما أدري كيف هو: إنَّ الهاصَّةَ([33]): عَينُ الفِيل، وهو عندي مما يُسمَع.
(هض) الهاء والضاد كلمةٌ تدلُّ على رَضٍّ أو أكثرَ منه. وهَضَضْتُ الشَّيءَ وهَضْهَضْتُه([34]): كَسَرْته. والهَضْهاض: الفحل الذي يهضُّ أعناق الفَحُول. ويمكن أن يكون الهَضَّاء: الجماعةُ من الناس من هذا.
(هف) الهاء والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفَّةٍ وسُرعةٍ في سَير وصَوت. فالهَفيف: سُرْعة السَّير. قال ذو الرُّمة:
إذا ما نَعَسْنا نَعْسَةً قلتُ غَنِّنا *** بخرقاءَ وارفَعْ من هَفِيف الرّواحِلِ([35])
ومنه الرِّيحُ الهَفَّافة: الخفيفة الهُبوب. والظِّلُّ الهفَّاف: الساكن. ومنه قميصٌ هَفْهافٌ: رقيق. والهِفُّ: الذي هَراقَ ماءَه وخَفَّ من السَّحاب. والهَفَّاف: البَرَّاق. والشُّهْد الهِفُّ: الرَّقيق القليل العسل، سمِّي لخفَّته، وكذلك الهِفُّ من الزَّرع: الذي يُؤخَّرُ حَصادُه فينتثر([36]) حَبُّه. ومنه المرأة المهَفْهَفة: الخميصة الدقيقة الخصر. واليَهْفُوف: الأحمق لخِفَّةِ عقله؛ ويقال هو الجَبَان.
(هك) الهاء والكاف أُصَيلٌ يدلُّ على انفراجٍ في شيء أو شَقّ. يقال انهكَّ صَلا المرأةِ انهِكاكاً: انفَرَجَ عند الوِلادِ. ويقولون: هكَّه بالسَّيف: ضَرَبه. والهَكُّ: المطَر الشديد، لأنّه يَهُكُّ الأرض([37]). وانهكَّت البِئرُ: تهوَّرت.
(هل) الهاء واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على رَفْع صَوت، ثم يُتَوسَّع فيه فيسمَّى الشيءُ الذي يصوَّت عنده ببعض ألفاظِ الهاء واللام. ثم يشبَّه بهذا المسمَّى غيرُه فيسمَّى به.
والأصل قولهم أهَلَّ بالحجِّ: رفَعَ صوته بالتَّلبِيَة واستهلَّ الصَّبيُّ صارخاً([38]): صوَّت عند وِلادِه. قال ابنُ أحمر في الإهلال:
يُهِلُّ بالفَرْقدِ رُكبانُها *** كما يُهِلُّ الرَّاكِبُ المُعْتَمِرْ([39])
ويقال: انهلَّ المطرُ في شِدَّة صوبِه وصوته انهلالاً.
وأمَّا الذي يُحمَلُ على هذا للقُرْب والجِوار فالهِلالُ الذي في السَّماء، سمِّي به لإهْلاَلِ النّاس عند نظرِهم إليه مكبِّرين وداعين. ويسمَّى هلالاً أول ليلةٍ والثّانية والثالثة، ثم هو قمرٌ بعد ذلك. يقال أهَلَّ الهِلالُ واستُهِلَّ. ثم قيل على مَعنى التَّشبيه تَهَلَّلَ السَّحابُ ببرقه: تلألأ، كأنّ البرق شُبِّه بالهلال.
وممَّا حمل على التَّشبيه أيضاً الهِلال: سِنانٌ له شُعبتان. والهلالُ: الماء القليل في أسفل الرَّكِيِّ. والهِلال أيضاً: ضَربٌ من الحيَّاتِ. قال ذو الرُّمَّة:
إليك ابتَذَلْنَا كلَّ وهمٍ كأنَّه *** هلالٌ بدا في رمضةٍ يتقلَّبُ([40])
ويقولون: الهلال: سَلْخ الحيّة. والهِلال: طرَف الرَّحَى إذا انكسَرَ منها. ويقولون: ثوبٌ هَلْهَلٌ: سخيف النّسج، كأنَّه في رِقَّتِهِ ضوءُ الهلال. وشِعْرٌ هَلْهَلٌ: رقيق. وسمِّي امرؤ القيس بن ربيعة مُهلهِلاً لأنَّه أوَّلُ من رقّق الشِّعر([41])، وقال قومٌ: بل سمِّيَ مُهلهِلاً بقوله:
لمَّا تَوَعَّرَ في الكُراعِ هجينُهم *** هَلْهَلْتُ أثْأَرُ جابراً أو صِنْبِلاَ([42])
وذلك أنَّه إذا أراد إدراكه صوَّت متدارِكاً. ويقال الهُلاهِل: الماء الكثير، وهذا لأنَّ له في جَرَيانِهِ صوتاً؛ وهو [في] الأصل هُراهِر. والهلال: ما يَضُمُّ بين حِنْوَي الرَّحْل، والجمع أهِلّة.
ومما شذّ عن هذا الأصل قولهم: حَمَل فلانٌ على قِرْنه ثمَّ هَلَّل، إذا أحْجم. فأمّا قول القائل:
وليس لها ريحٌ ولكنْ وَديقةٌ *** يظلُّ بها السَّاري يُهِلُّ وينْقَعُ([43])
ويقال للخَيل: هَلاَ: قِرِي([44])، صوتٌ يصوَّتُ به لها.
(*هم) الهاءُ والميم: أصلٌ صحيح يدلُّ على ذَوْبٍ وجَرَيانٍ ودَبيبٍ وما  أشبَهَ ذلك، ثم يقاس عليه. منه قول العرب: همَّني الشَّيءُ: أذَابَني. وانْهَمَّ الشَّحمُ: ذاب. والهاموم: الشَّحم الكثير الإهالة. والسَّحاب الهامُوم: الكثير الصَّوب. والهَموم: البئر الكثيرة الماء. قال:
* إنَّ لها قَلَيْذَماً هَمُوما([45]) *
والهَميمة: المَطْرَة الخَفيفة، والرِّيح الرَّيْدانة: اللَّيّنة الهبُوب. والهَوَامّ: حشرات الأرض، سمِّيت لِهميمها، أي دَبِيبها. قال:
ترى أثرَه في صَفحتَيه كأنَّه *** مدراجُ شِبثانٍ لَهُنَّ هميمُ([46])
وهمَّم في رأسه: جعَلَ أصابعَه في خِلال شعره، يجيء بها ويذهب لينام، كأنَّ أصابِعَه تَدِبُّ في خلال شعره.
ومن الباب الهِمُّ: الرّجل المُسِنّ؛ والمرأة هِمَّة، كأنهما قد ذابا من الكبر.
وأمَّا الهَمُّ الذي هو الحزن فعندنا من هذا القياس، لأنّه كأنّه لشدته يَهُمُّ، أي يذيب. والهَمُّ: ما هَمَمْتَ به، وكذلك الهِمَّة، ثم تشتقُّ من الهِمَّة: الهُمام: الملك العظيم الهِمّة. ومُهِمُّ الأمرِ: شديدُه. وأهمَّنِي: أقْلَقَني. والقياس واحد. وقولُ الكميت:
عادلاً غيرَهُمْ من النَّاسِ طرَّاً *** بِهِمُ لا هَمَامِ لي لا هَمامِ([47])
فإنّه يقول: لا أُهمّ بذلك ولا أفعلُه. وقد فسَّرنا معنى الهِمّة.
(هن) الهاء والنون: أصلٌ صحيح يدلُّ على جِنْس من اللَّحم، وفيه شيءٌ من الكلام الذي نَنْسبه إلى الإشكال، وإن كان علماؤنا قد تكلَّموا فيه.
فالأوّل الهَنَّةُ([48])، يقال إنَّها شحمةُ باطِنِ العين، كذا قال أبو بكر([49]). والهُنَانَة: الشَّحمة. ويقال: ما بهذا البعير هانَّة، كما يقال: ما بهِ طِرْقٌ.
وأمَّا الكلام الآخر فقال الفراء: اجلس ها هُنا قَريباً، وتنحَّ ها هَنَّا، أي تباعَدْ. فأمَّا قول الأعشى:
لاتَ هَنَّا ذِكْرَى جُبيرة أم مَنْ *** جاءَ منها بطائف الأهوالِ([50])
قالوا: معناه ليست جُبيرةُ حيث توهَّمْت، يوئسُه منها. وكذلك قولُ الرَّاعي:
أفي أثَرِ الأظعانِ عينُك تَلمحُ *** نَعم لاتَ هَنَّا إنَّ قَلبَك مِتْيَحُ([51])
قالوا: معناه ليس الأمرُ حيث ذهبتَ. وقول الآخر([52]):
* حَنَّتْ نَوارُ ولاتَ هَنَّا حَنَّتِ([53]) *
يقول: ليس ذا موضعَ حنين. وقوله:
* لمَّا رأيت مِحْمَلَيْها هَنَّا([54]) *
أراد هاهنا. وقال ابن السِّكِّيت في قوله:
* لمَّا رأى الدّارَ خَلاءً هَنَّا([55]) *
قال: بكى. يقال هَنَّ، إذا بكى. وإنما نقف في مثل هذه المشكلات حيثُ وُقِّفْنا، وإلا فما أحسب أحداً منهم لخَّصها ولا فسَّرها بعد.
 ---------------------__
([1]) في الأصل: "باب الهاء والواو وما يثلثهما"، وأثبت مألوف العبارة في مثل هذا، مطابقاً ما في المجمل.
([2]) كذا جاءت هذه العبارة.
([3]) شاهده ما أنشده في اللسان (20: 368):
وإن لساني شهدة يشتقى بها *** وهو على من صبه الله علقم
 ([4]) نص المجمل: "ومنهم من يسكن الواو فيقول هو".
([5]) اقتصر في المجمل على ضبطهما بفتح الهاء والجيم في المتن والإنشاد التالي، ولكنهما يقالان بالفتح والكسر.
([6]) نسب في اللسان إلى الهراء. وفي المجمل: "وما كان عن الجيء". وقد سبق إنشاده في (جأ).
([7]) هو النابغة الذبياني. ديوانه 27.
([8]) رواية الديوان:
ها إن ذي عذرة إلا تكن نفعت *** فإن صاحبها مشارك النكد
 ([9]) في الأصل: "تنبيه"، صوابه في المجمل. وهاء، هذه تمد وتقصر، كما في اللسان.
([10]) أنشده في المجمل واللسان (ها).
([11]) البيت من معلقته المشهورة.
([12]) في اللسان: "وهبي: زجر للفرس، أي توسعي وتباعدي".
([13]) كلمة "عصر" موضعها بياض في المجمل. وفي اللسان: "والهت: شبه العصر للصوت".
([14]) للعجاج في ملحقات ديوانه 75 واللسان (هثث). وقبله:
* وأمراء أفسدوا فعاثوا *
([15]) وهججت أيضاً. وأنشد في اللسان للكميت:
كأن عيونهن مهججات *** إذا راحت من الأصل الحرور
 ([16]) للمتمرس بن عبد الرحمن الصحاري، كما في اللسان (هجج). وصدره:
* فلا يدع اللئام سبيل غي *
([17]) يقال بسكون الجيم، وكسرها مع التنوين، ويقال أيضاً هجا هجا بدون تنوين، وهجي بدون تنوين.
([18]) البيت للحارث بن الخزرج الخفاجي، كما في تاج العروس. وانظر الحيوان (1: 259/2: 21).
([19]) في المجمل: "وقد خولف الأصمعي في هذه".
([20]) في الأصل: "قال"، وأثبت ما في المجمل.
([21]) وقيل هو بالفتح ولا يكسر.
([22]) للعباس بن عبد المطلب، كما في اللسان (هدد).
([23]) البيت للقتال الكلابي، كما في الحيوان (7: 253) واللسان (جون) والشعر والشعراء 687، والأغاني (20: 160).
([24]) التكملة إلى هنا من المجمل، وسائرها مما اقترحته.
([25]) أنشده في المجمل، واللسان (هرر). والمذاقا، نصب على التمييز.
([26]) في الأصل: "ويقولون فلان فلان"، صوابه في المجمل.
([27]) ويقال الهزائز أيضاً، كما في اللسان.
([28]) في الأصل: "هشت"، صوابه في المجمل.
([29]) في المجمل: "وفلان ذو هشاش".
([30]) في الأصل: "بشرة"، تحريف. وفي المجمل واللسان: "إذا ثرت باللبن".
([31]) وكذا في المجمل. ولم يرد في اللسان. وفي القاموس: "وكهدهد وحلاحل: القوي من الناس والأسود".
([32]) في الأصل: "وهصهت"، صوابه في اللسان.
([33]) لم ترد في اللسان، ووردت في القاموس.
([34]) في الأصل: "وهضضته".
([35]) ديوان ذي الرمة 496 واللسان (هفف) وفي الديوان: "من صدور".
([36]) في الأصل: "فينتشر"، صوابه في المجمل.
([37]) في الأصل: "يهتك الأرض".
([38]) في الأصل: "صارخا كما"، وكلمة "كما" مقحمة.
([39]) سبق البيت وتخريجه في (عمر).
([40]) البيت في ملحقات ديوانه 662 واللسان (هلل).
([41]) في الأصل: "رق الشعر"، صوابه في المجمل.
([42]) سبق إنشاده في (كرع) برواية: "لما توقل": وأنشده في اللسان (هلل) وأمالي القالي (2: 291) برواية: "لما توعر" فيهما، وأشار في الأمالي إلى رواية "توقل". وأنشده الجوهري: "توغل". وفي اللسان هلل: "قال ابن بري: والذي في شعره: لما توعر، كما أوردناه عن غيره -أي غير الجوهري- وقوله لما توعر، أي أخذ في مكان وعر".
([43]) وكذا ورد إنشاده في المجمل، وفي اللسان (هلل):
وليس بها ريح ولكن وديقة *** يظل بها السامي يهل وينقع
          وفي اللسان (سما):
وليس بها ريح ولكن وديقة *** قليل بها السامي يهل وينقع
 ([44]) في الأصل: "قربى"، صوابه من المجمل واللسان. وفي المجمل: "أي قري، من الوقار".
([45]) سبق إنشاده وتخريجه في (جم، مخج).
([46]) لساعدة بن جؤية الهذلي في ديوان الهذليين (1: 230) واللسان (شبث، همم)، وقد سبق إنشاده في (شبث).
([47]) أنشده في المجمل واللسان (همم).
([48]) وكذا وردت في المجمل والجمهرة (1: 123) ولم ترد في اللسان والقاموس وفيهما بدلها "الهانة" و"الهنانة".
([49]) في الجمهرة المتوضع المتقدم.
([50]) ديوان الأعشى 3.
([51]) أنشده في اللسان (هنن، تيح). وقد سبق في (تيح).
([52]) هو شبيب بن جعيل التغلبي، كما في الخزانة (2: 158) والعيني (1: 418).
([53]) عجزه: * وبدا الذي كانت نوار أجنت *
([54]) بعده في الخزانة (2: 156): * محدرين كدت أن أجنأ *
([55]) بعده في اللسان (هنن): * وكاد أن يظهر ما أجنا *

ـ

##### Türkçe

(باب **الهاء** ve ondan sonra gelenler, ikizli ve mutabıkta([1]))
 (**هو**) **الهاء** ve **الواو** dilin şartından değildir([2]); o, Arapçadandır; aslolan, kendisine bir **واو** katılmış bir **هاء**’dır. Araplardan onu ağırlaştıran vardır da şöyle der: **هُوَّ**([3]). Onlardan **هُوْ**([4]) diyen de vardır.
(**هي**) **الهاء** ve **الياء**; **الهاء** ve **الهمزة** kendilerinden öncekilerin yürüdüğü yol üzere yürürler. Şu var ki onlar şöyle derler: ما أدري أيّ **هَيِّ** بنِ بيٍّ هو. Manası: hangi insan o? Bu, bizim nezdimizde bilgisi silinip gitmiş şeylerdendir. Yine onların şu sözü de böyledir: "لو كان ذاك في **الهَِيئ** و**الجَِيء**([5]) ما نَفَعَه"، ve **الهَِيْء**: yemek. **الجَِيْء**: içecek; iki lafız da bu tefsire delâlet etmez. Ve derler: **هَأْهَأْتُ** بالإبل, onları otlağa çağırdığında. Bu, ilkinin hilâfınadır. Ve şu beyti okudular:
وما كانَ على **الهَِيْء** *** ولا **الجَِيءِ** امتداحيكا([6])
Ve **الهاء**, bu harf; ve **ها** bir uyarma/tenbihdir. Onların âdetindendir ki bir şeyi yüceltmek istediklerinde onda tenbih ve işareti çoğaltırlar. Allah’ın kitabında: ﴿هَا أنْتُمْ هَؤُلاَءِ﴾[Âl-i İmrân 66], sonra şair([7]) dedi:
ها إنّ تا عِذْرَةٌ إلاَّ تكُنْ نفعَتْ *** فإنّ صاحِبَها قد تاهَ في البَلَدِ([8])
Ve yemin hakkında derler: لا **هَا** اللهِ. Ve derler: **هاء** bir telbiye olur([9]). Dedi ki:
لا بَلْ يُجيبُكَ حينَ تدعُو باسمِهِ *** فيَقول **هاءَ** وطالَ ما لبَّى([10])
**هاءَ** يهُوءُ adam **هَوْءاً**. Ve **الهَوْء**: himmettir. **الكِسائي** dedi: يا **هَيْءَ** مالِي, bir teessüftür.
(**هب**) **الهاء** ve **الباء**’nın babının çoğu uyanma, sarsılma ve harekettir; bazen de bir şeyin inceliğine delâlet eder.
Birincisi: **هبَّت** rüzgâr **تَهُبُّ** **هُبوباً**. Ve **هبّ** uyuyan **يَهُبُّ** **هَبَّاً**. Ve: مِن أين **هببتَ** يا فلان, sanki dedi ki: nereden geldin, bize nereden uyandın. **يونُس**’tan hikâye edildi: غابَ فلانٌ ثم **هبّ**. Ve derler: **هبَّ** yapar şöyle şöyle; nasıl ki denir: **طَفِق** yapar. Ve kılıcı salladım da **هبّ** bir **هبّة**. Ve **هبَّته**: onu sarsmam ve darbesinde ilerleyişidir. Ve **سيفٌ ذو هَبَّة**. Ve deve yürüyüşte **هبَّ**: canlandı, **هِباباً**. **لبيد** dedi:
فلها **هِبَابٌ** في الزِّمام كأنّها *** صهباءُ راحَ مع الجنوبِ جَهامُها([11])
Ve teke çiftleşmeye **هبَّ** **هَبِيباً**, ve **اهتبَّ**, ve o **مِهْبابٌ**’dır. Ve **هَبْهَبْتُ** به: onu sıçraması için çağırdım. Ve denir: **الهَبهَبِيُّ**: çoban; ve hizmette hızlı delikanlı **هَبهبيّ**. Ve derler: عِشْنا بذاك **هَِبَّة** من الدَّهر, yani bize esip gelen bir yıl ve bir vakit.
Diğer bab: **تهبَّبَ** elbise: eskidi. Ve elbise parçalarına **هِبَبٌ** denir. Ve **هَبْهَبَ** serap: dalgalandı. Ve **الهَبْهَاب**: serap. Bu, birincisine ne kadar yakındır. Bana manası müşkil gelen şeylerdendir onların şu sözü: **هَبْهُ** فعلَ كذا, ve **هَبْني** فَعَلْته; ve zannettim ki bu, **وهب** babındandır; çünkü lafız buna delâlet eder; ve bu, bununla beraber müşkildir. Ve atlara derler: **هَبِي**, yani: gelin([12]). Bu, bir sesin naklidir.
(**هت**) **الهاء** ve **التاء** bir sesin nakline delâlet eder; onda aslî bir dil yoktur. Denir: **هَتَّ** genç deve sesinde: sesini sıktı([13]). Ve **هَتَتُّ** kelimeyi. Ve **الهَتِيت**: ardı ardına gelme ve yetişmedir. Denir: **هَتَّ** **هَتّاً** ve **هتيتاً**. Ve derler: adam **مِهَتٌّ**: işte hafif. Ve **الهَتْهَتةُ**: sözün dolaşması. Ve **الهَتُّ**: elbiseyi yırtma. Ve **الهَتُّ**: kırma. Ve derler: سمِعتُ **هَتَّ** قوائمِ البعير عند وقعها بالأرض, devenin ayaklarının yere vurduğunda çıkardığı **هَتَّ**’i işittim. Bunun hepsinde aslolan birdir; âlimler onu zikretmeselerdi, onu zikretmeye bir vech görmezdim.
(**هث**) **الهاء** ve **الثاء** bir öncekine yakındır; çoğu karışmadır. Derler: **الهثْهثَة**: karışma. Ve bulut karı ve damlasıyla **هَثْهَثَت**: onu süratle saldı; ve **هَثْهَثَ** vali: zulmetti. Dedi ki:
* وَهَثْهَثُوا فكثُرَ **الهَثْهَاثُ**([14]) *
(**هج**) **الهاء** ve **الجيم**: sahih bir asıl; bir şeyde kapalılığa ve karışıklığa delâlet eder; ondan, bir sesin nakline delâlet eden de vardır.
Birincisi onların sözü: **هَجَّتْ** gözü([15]): çöktü. Bu, kapalılık babındandır. Ve **الهَجَاجة**: işlere yol bulamayan ahmak; sanki ona karşı körleştirilmiştir. **ابنُ الأعرابيّ** ve başkası dedi: ركِب فلانٌ **هَجَاجِ**, **فَعالِ** vezninde; karanlık, zifiri körlüğe bindiğinde. Ve şu beyti okudu:
* وقد رَكِبوا على لَومِي **هَجَاجِ**([16]) *
Ve **الهَجِيج**: derin vadi; bu da kapalılıktandır.
Diğer bab onların sözü: **هَجْهَجْتُ** بالسَّبع: ona bağırdım. Ve aygır böğürmesinde **هَجْهَجَ**. Ve **هَجٍْ**([17]): köpeğe azarlamadır. Dedi ki:
سَفَرَتْ فقلت لها **هَجٍِ** فتبرقَعَتْ *** فذَكَرتُ حين تبرقَعَت **ضَبّارا**([18])
Ve **ضَبَّار**: köpektir. Ve **هَجِيجُ** ateş: onun alevlenişi. Ama onların sözü: ماء **هُجَهِجٌ**; ne tatlı ne tuzlu; bu, ibdâldendir; ve **الهاء** ile **الزّاء**’da zikredilmiştir.
(**هد**) **الهاء** ve **الدال**: sahih bir asıl; kırmaya, ezmeye ve yıkmaya delâlet eder. **هَدَدْتُهُ** **هَدَّاً**: onu yıktım. Bütün bab bu kıyasa döner. Öyleyse **الهَدُّ** erkeklerden: zayıf; sanki o **هُدَّ** edilmiştir. Ve رجال **هَدُّونَ**. **الأصمعيّ**([19])’ye muhalefet edilmiştir; bana **عليُّ بن إبراهيم القطّان** haber verdi, **ثعلبٍ**’den, **ابن الأعرابي**’den; ve **عمرو بن أبي عمرٍو**’dan, babasından; ikisi dedi([20]): **الهَدُّ** erkeklerden: cömert, kerim; ve korkak **هِدٌّ** kesre ile([21]). Ve şu beyti okudular:
ليسوا بِهَدِّينَ في الحروب إذا *** تُعقدُ فوق الحَراقِفِ النُّطُقُ([22])
Eğer böyle ise, korkak **هِدٌّ**’dür; yani yıkılmış; tıpkı kesilmiş için **ذِبْحٍ** gibi. Ve **الهَدّ**: malını yıkan kerim.
Sesler yolunda yürüyenlerdendir **الهَدَّة**: duvarın düşüşünün sesi. Ve **الهُدْهُد** mâlûmdur. Ve güvercin **هَدْهَدَ**: ses çıkardı. Ve kadın oğlunu **هَدْهَدَت**: uyusun diye onu salladı.
Babdan şâz olup da kendisine bir kıyas bilmediğim şeylerdendir onların sözü: مررتُ برجلٍ **هَدَّكَ** مِن رجُل, onların sözü: حسبُك من رجلٍ gibi. Bu, şöyle söylenen bir kelimedir. Dedi ki:
ولي صاحبٌ في الغار **هَدَّكَ** صاحباً *** هو الجَوْنُ إلاّ أنّه لا يعلَّل([23])
(**هذ**) **الهاء** ve **الذال**: asıl olup kesmeye delâlet eder. **هَذَّه**: onu kesti. Ve bıçak **هَذُوذ**. Ve **هَذَاذَيْكَ** **الهَذِّ**’den: kesmenin sürati; sanki diyor: işi sağlam yap ve kesip bitir.
(**هر**) **الهاء** ve **الراء**: sahih bir asıl; seslerden bir sese delâlet eder; ve ona kıyas yapılır. Derler: **الهِرُّ**: koyun çağırmasıdır. Bu, onların şu sözüdür: "لا يعرِف **هِرّاً** من **بِرٍّ**". Ve **البِرُّ**: koyun sürmedir. Ve **الهِرَّة**: kedi; sanki **هَرَّت** ettiğinde sesinden dolayı adlandırılmıştır. [Ve **هَرَّ** diken, kuruluğu şiddetlendiğinde([24]); o vakit onun bir **هريرٌ**’i] ve bir zeceli vardır. Dedi ki:
رَعَيْنَ الشبْرِقَ الرَّيَّانَ حَتَّى *** إذا ما **هَرّ** وامتنَعَ المَذَاقا([25])
Dedi: ve **الهُرْهُور**: çok su; aktığında onun **هَرْهَرَة**’sini işitirsin. Ve derler: **هَرَّ** فلانٌ([26]) kadehi: onu kerih gördü. Belki de bu, ona içirenin yüzüne **يَهِرُّ** ettiği için söylenmiştir.
Babdan olmayanlardandır **الهُرَار**: develeri tutan bir hastalık; **ناقة مهرورة**. Ve **رأسُ هِرّ**: bir yer.
(**هز**) **الهاء** ve **الزاء**: bir asıl; bir şeyde çalkantıya ve harekete delâlet eder. Mızrağı salladım da o **اهتزَّتْ**. Ve bitki **اهتَزَّ**; ve rüzgâr onu **هزَّتْ**. Ve kılavuz, develeri **حُدائِهِ** ile **هزَّ**; ve onlar yürüyüşlerinde **اهتزَّتْ**. Ve **هَزيزُ** rüzgâr: onun hareketi ve sesidir.
Babdandır **الهَزَاهِزُ**([27]): fitneler; insanlar onların içinde **يَهْتَزُّ**. Ve kılıç **هَزهازٌ** ve **هُزْهُزٌ**: saf, güzel titreyişli. Ve su **هُزَهِزٌ**: akışında titredi. Ve yıldız düşüşünde **يهتَزُّ**. Ve **الهُزَهِزُ**: hafif adam; bütün bunlarda kıyas birdir.
(**هس**) **الهاء** ve **السين**: asıl olup seslere ve karışmaya delâlet eder; **الهَسِيس** gibi. Ve cinlerin **هَسَاهِسُ**’u, onların **هَثَاهِثِ**’i gibidir. Ve onların sözü: çoban **هَسْهاسٌ**, ibdâl babındandır; **قَسْقاس** gibi; koyunu bütün gece güttüğünde.
(**هش**) **الهاء** ve **الشين**: sahih bir asıl; gevşekliğe ve yumuşaklığa delâlet eder. Ve gevşek yumuşak olan **هَشٌّ**’dur. Ondandır: adam **هشٌّ**: yüzü güler; ve **هَشِشتَ**([28]); ve **ذُو هَشَاش**([29]). Ve at **الهَشُّ**: çok terleyen. Ve koyun **هَشُوشٌ**: bol sütlü([30]).
Babdandır: yaprağı **هَشَشْتُ** **هشّاً**: onu bir değnekle dövdüm.
(**هص**) **الهاء** ve **الصاد** bir kelimedir; bir şeyi sıkmaya/çimdiklemeye delâlet eder. Kurda derler: **هُصْهُص**([31]). Ve **هَصْهَصْتُ**([32]) şeyi: onu sıktım/çimdikledim. Ve derler, nasıl olduğunu bilmiyorum: **الهاصَّة**([33]) filin gözüdür; ve bu, benim nezdimde işitilenlerdendir.
(**هض**) **الهاء** ve **الضاد** bir kelimedir; ezmeye yahut ondan daha fazlasına delâlet eder. Şeyi **هَضَضْتُ** ve **هَضْهَضْتُه**([34]): onu kırdım. Ve **الهَضْهاض**: aygırların boyunlarını ezen aygır. Ve **الهَضَّاء**: insanlardan topluluk, bundan olabilir.
(**هف**) **الهاء** ve **الفاء**: sahih bir asıl; yürüyüşte ve seste hafifliğe ve sürate delâlet eder. Öyleyse **الهَفيف**: yürüyüşün süratidir. **ذو الرُّمة** dedi:
إذا ما نَعَسْنا نَعْسَةً قلتُ غَنِّنا *** بخرقاءَ وارفَعْ من **هَفِيف** الرّواحِلِ([35])
Ondandır **الرِّيحُ الهَفَّافة**: hafif esiş. Ve **الظِّلُّ الهفَّاف**: sakin. Ondandır **قميصٌ هَفْهافٌ**: ince. Ve **الهِفُّ**: suyunu boşaltıp buluttan hafifleyen. Ve **الهَفَّاف**: parlak. Ve **الشُّهْد الهِفُّ**: ince, az ballı bal peteği; hafifliğinden dolayı adlandırıldı. Yine **الهِفُّ** ekinden: hasadı geciktirilip de tanesi saçılan([36]). Ondandır kadın **المهَفْهَفة**: ince, beli dar. Ve **اليَهْفُوف**: aklının hafifliğinden dolayı ahmak; ve denir: o korkaktır.
(**هك**) **الهاء** ve **الكاف**: asıl olup bir şeyde açılmaya yahut yarılmaya delâlet eder. Denir: kadının kalçası **انهكَّ** **انهِكاكاً**: doğumda açıldı. Ve derler: onu kılıçla **هكَّه**: onu vurdu. Ve **الهَكُّ**: şiddetli yağmur; çünkü yeri **يَهُكُّ**([37]). Ve kuyu **انهكَّت**: çöktü.
(**هل**) **الهاء** ve **اللام**: sahih bir asıl; ses yükseltmeye delâlet eder; sonra onda genişletilir de, yanında ses çıkarılan şeye **الهاء** ve **اللام** lafızlarının bazısıyla ad verilir. Sonra bu adlandırılana başkası benzetilir de onunla adlandırılır.
Asıl onların sözü: hac ile **أهَلَّ**: telbiye ile sesini yükseltti. Ve çocuk **استهلَّ** bağırarak([38]): doğumunda ses çıkardı. **ابنُ أحمر** ihram/ihlal hakkında dedi:
يُهِلُّ بالفَرْقدِ رُكبانُها *** كما يُهِلُّ الرَّاكِبُ المُعْتَمِرْ([39])
Ve denir: yağmur şiddetli sağanağında ve sesinde **انهلَّ** **انهلالاً**.
Ama yakınlık ve komşuluk sebebiyle buna hamledilen şey, gökteki **الهِلال**’dır; insanlar onu gördüklerinde tekbir getirip dua ederek **إهْلاَل** ettikleri için onunla adlandırıldı. İlk gece, ikinci ve üçüncü gece **هلالاً** diye adlandırılır; sonra bundan sonra o, aydır. Denir: **أهَلَّ** **الهِلالُ** ve **استُهِلَّ**. Sonra teşbih manası üzere denildi: bulut şimşeğiyle **تَهَلَّلَ**: parladı; sanki şimşek hilale benzetildi.
Teşbihe hamledilenlerdendir ayrıca **الهِلال**: iki çatallı bir mızrak ucu. Ve **الهلال**: kuyunun dibinde az su. Ve **الهِلال** ayrıca: yılanlardan bir tür. **ذو الرُّمَّة** dedi:
إليك ابتَذَلْنَا كلَّ وهمٍ كأنَّه *** **هلالٌ** بدا في رمضةٍ يتقلَّبُ([40])
Ve derler: **الهلال**: yılanın derisini soyması. Ve **الهِلال**: değirmen taşının ondan kırıldığında kenarı. Ve derler: elbise **هَلْهَلٌ**: dokuması gevşek; sanki inceliğinde hilalin ışığıdır. Ve şiir **هَلْهَلٌ**: ince. Ve **امرؤ القيس بن ربيعة**’ya **مُهلهِلاً** adı verildi; çünkü şiiri incelten ilk odur([41]). Ve bir kavim dedi: bilakis şu sözü sebebiyle **مُهلهِلاً** diye adlandırıldı:
لمَّا تَوَعَّرَ في الكُراعِ هجينُهم *** **هَلْهَلْتُ** أثْأَرُ جابراً أو صِنْبِلاَ([42])
Bu, şundandır: ona yetişmek istediğinde yetişerek ses çıkarırdı. Ve denir: **الهُلاهِل**: çok su; bu, akışında bir ses olduğu içindir; ve o, aslında **هُراهِر**’dir. Ve **الهلال**: semerin iki kıvrımı arasında toplayan şey; çoğulu **أهِلّة**.
Bu asıldan şâz olanlardandır onların sözü: فلانٌ قِرْنه على حَمَل ثمَّ **هَلَّل**; çekindiğinde. Ama söyleyenin şu sözü:
وليس لها ريحٌ ولكنْ وَديقةٌ *** يظلُّ بها السَّاري **يُهِلُّ** وينْقَعُ([43])
Ve atlara denir: **هَلاَ**: **قِرِي**([44]); onlara seslenilen bir sestir.
(**هم**) **الهاء** ve **الميم**: sahih bir asıl; erimeye, akmaya, sürünmeye ve buna benzer şeye delâlet eder; sonra ona kıyas yapılır. Ondandır Arapların sözü: **همَّني** şey: beni eritti. Ve yağ **انْهَمَّ**: eridi. Ve **الهاموم**: çok içyağı olan yağ. Ve **السَّحاب الهامُوم**: çok sağanaklı. Ve **الهَموم**: suyu çok kuyu. Dedi ki:
* إنَّ لها قَلَيْذَماً **هَمُوما**([45]) *
Ve **الهَميمة**: hafif yağmur; ve **الرِّيح الرَّيْدانة**: esişi yumuşak. Ve **الهَوَامّ**: yer böcekleri; **هميم**’lerinden, yani sürünmelerinden dolayı adlandırıldı. Dedi ki:
ترى أثرَه في صَفحتَيه كأنَّه *** مدراجُ شِبثانٍ لَهُنَّ **هميمُ**([46])
Ve başında **همَّم**: parmaklarını saçının aralarına soktu; onları getirip götürür, uyumak için; sanki parmakları saçının aralarında sürünür.
Babdandır **الهِمُّ**: yaşlı adam; ve kadın **هِمَّة**; sanki ikisi de ihtiyarlıktan erimiştir.
Ama hüzün olan **الهَمُّ** ise, bizim nezdimizde bu kıyastandır; çünkü şiddetinden sanki **يَهُمُّ**, yani eritir. Ve **الهَمُّ**: niyet ettiğin şeydir; yine **الهِمَّة** de böyledir. Sonra **الهِمَّة**’den türetilir: **الهُمام**: himmeti büyük büyük hükümdar. Ve **مُهِمُّ** iş: onun şiddetlisi. Ve **أهمَّنِي**: beni kaygılandırdı. Kıyas birdir. **الكميت**’in sözü:
عادلاً غيرَهُمْ من النَّاسِ طرَّاً *** بِهِمُ لا **هَمَامِ** لي لا **هَمامِ**([47])
Şöyle der: bununla ilgilenmem ve onu yapmam. Ve biz **الهِمّة**’nin manasını açıklamıştık.
(**هن**) **الهاء** ve **النون**: sahih bir asıl; etten bir cinse delâlet eder; ve onda, âlimlerimiz onda konuşmuş olsalar da, müşkile nispet ettiğimiz bir şeyden söz vardır.
Birincisi **الهَنَّةُ**([48])’dir; denir ki o, gözün iç tarafının yağıdır; **أبو بكر**([49]) böyle dedi. Ve **الهُنَانَة**: yağ. Ve denir: ما بهذا البعير **هانَّة**, nasıl ki denir: ما بهِ **طِرْقٌ**.
Ama diğer söz: **الفراء** dedi: اجلس ها **هُنا** قَريباً, ve تنحَّ ها **هَنَّا**, yani uzaklaş. Ama **الأعشى**’nın sözü:
لاتَ **هَنَّا** ذِكْرَى جُبيرة أم مَنْ *** جاءَ منها بطائف الأهوالِ([50])
Dediler: manası, **جُبيرة** senin vehmettiğin yerde değildir; onu ondan ümitsiz kılıyor. Yine **الرَّاعي**’nin sözü de böyledir:
أفي أثَرِ الأظعانِ عينُك تَلمحُ *** نَعم لاتَ **هَنَّا** إنَّ قَلبَك مِتْيَحُ([51])
Dediler: manası, iş senin gittiğin yerde değildir. Ve başkasının sözü([52]):
* حَنَّتْ نَوارُ ولاتَ **هَنَّا** حَنَّتِ([53]) *
Der ki: bu, inleme yeri değildir. Ve onun sözü:
* لمَّا رأيت مِحْمَلَيْها **هَنَّا**([54]) *
**هاهنا**’yı kastetti. Ve **ابن السِّكِّيت** onun şu sözü hakkında:
* لمَّا رأى الدّارَ خَلاءً **هَنَّا**([55]) *
Dedi: ağladı. Denir: **هَنَّ**, ağladığında. Biz bu tür müşkillerde, durdurulduğumuz yerde dururuz; yoksa onların hiçbirinin onu arıtıp seçtiğini yahut bundan sonra onu tefsir ettiğini sanmam.
---------------------__
([1]) Asılda: "باب الهاء والواو وما يثلثهما"; bunun gibisinde mâlûf ibareyi, **المجمل**’de olana uygun olarak sabit kıldım.
([2]) Bu ibare böyle gelmiştir.
([3]) Şahidi, **اللسان**’da (20: 368) okuduğu şeydir:
وإن لساني شهدة يشتقى بها *** وهو على من صبه الله علقم
([4]) **المجمل**’in nassı: "ومنهم من يسكن الواو فيقول هو".
([5]) **المجمل** metinde ve aşağıdaki inşadda ikisini de **الهاء** ve **الجيم**’in fethasıyla ضبط etmekle yetindi; hâlbuki ikisi fetha ve kesre ile söylenir.
([6]) **اللسان**’da **الهراء**’ya nispet edildi. **المجمل**’de: "وما كان عن الجيء". Daha önce (جأ)’da inşad edilmiştir.
([7]) O, **النابغة الذبياني**’dir. Divanı 27.
([8]) Divan rivayeti:
ها إن ذي عذرة إلا تكن نفعت *** فإن صاحبها مشارك النكد
([9]) Asılda: "تنبيه"; doğrusu **المجمل**’dedir. Ve **هاء** uzatılır ve kısaltılır; **اللسان**’da olduğu gibi.
([10]) **المجمل** ve **اللسان**’da (**ها**) inşad etti.
([11]) Beyit, meşhur muallakasındandır.
([12]) **اللسان**’da: "وهبي: زجر للفرس، أي توسعي وتباعدي".
([13]) "عصر" kelimesinin yeri **المجمل**’de boştur. **اللسان**’da: "والهت: شبه العصر للصوت".
([14]) **العجاج**’a, divanının eklerinde 75 ve **اللسان** (**هثث**). Ondan önce:
* وأمراء أفسدوا فعاثوا *
([15]) **وهججت** de. **اللسان**’da **الكميت**’e şu beyti inşad etti:
كأن عيونهن مهججات *** إذا راحت من الأصل الحرور
([16]) **المتمرس بن عبد الرحمن الصحاري**’nindir; **اللسان** (**هجج**)’de olduğu gibi. صدرُه:
* فلا يدع اللئام سبيل غي *
([17]) **الجيم**’in sükûnu ile, kesresiyle tenvinli de söylenir; ayrıca tenvinsiz **هجا هجا**, ve tenvinsiz **هجي** de söylenir.
([18]) Beyit **الحارث بن الخزرج الخفاجي**’nindir; **تاج العروس**’ta olduğu gibi. **الحيوان**’a bak (1: 259/2: 21).
([19]) **المجمل**’de: "وقد خولف الأصمعي في هذه".
([20]) Asılda: "قال"; **المجمل**’dekini sabit kıldım.
([21]) Onun fetha ile olduğu, kesrelenmediği de söylenmiştir.
([22]) **العباس بن عبد المطلب**’indir; **اللسان** (**هدد**)’de olduğu gibi.
([23]) Beyit **القتال الكلابي**’nindir; **الحيوان** (7: 253) ve **اللسان** (**جون**) ve **الشعر والشعراء** 687 ve **الأغاني** (20: 160)’da olduğu gibi.
([24]) Buraya kadar olan tekmile **المجمل**’dendir; geri kalanı benim teklif ettiklerimdendir.
([25]) **المجمل**’de ve **اللسان** (**هرر**)’de inşad etti. Ve **المذاقا**, temyiz üzere nasb edilmiştir.
([26]) Asılda: "ويقولون فلان فلان"; doğrusu **المجمل**’dedir.
([27]) **اللسان**’da olduğu gibi **الهزائز** de denir.
([28]) Asılda: "هشت"; doğrusu **المجمل**’dedir.
([29]) **المجمل**’de: "وفلان ذو هشاش".
([30]) Asılda: "بشرة"; tahriftir. **المجمل** ve **اللسان**’da: "إذا ثرت باللبن".
([31]) **المجمل**’de de böyledir. **اللسان**’da geçmedi. **القاموس**’ta: "وكهدهد وحلاحل: القوي من الناس والأسود".
([32]) Asılda: "وهصهت"; doğrusu **اللسان**’dadır.
([33]) **اللسان**’da geçmedi; **القاموس**’ta geçti.
([34]) Asılda: "وهضضته".
([35]) **ذو الرمة** divanı 496 ve **اللسان** (**هفف**); divanda: "من صدور".
([36]) Asılda: "فينتشر"; doğrusu **المجمل**’dedir.
([37]) Asılda: "يهتك الأرض".
([38]) Asılda: "صارخا كما"; "كما" kelimesi araya sokulmuştur.
([39]) Beyit ve tahrici (عمر)’da geçti.
([40]) Divanının eklerinde 662 ve **اللسان** (**هلل**)’dedir.
([41]) Asılda: "رق الشعر"; doğrusu **المجمل**’dedir.
([42]) (كرع)’da rivayetle: "لما توقل" daha önce inşad edildi; **اللسان** (**هلل**) ve **أمالي القالي** (2: 291)’de rivayetle: "لما توعر" ikisinde de; ve **الأمالي**’de "توقل" rivayetine işaret etti. **الجوهري** onu: "توغل" diye inşad etti. **اللسان** (**هلل**)’de: "قال ابن بري: والذي في شعره: لما توعر، كما أوردناه عن غيره -أي غير الجوهري- وقوله لما توعر، أي أخذ في مكان وعر".
([43]) **المجمل**’de inşadı böyle geldi; **اللسان** (**هلل**)’de:
وليس بها ريح ولكن وديقة *** يظل بها السامي يهل وينقع
Ve **اللسان** (**سما**)’da:
وليس بها ريح ولكن وديقة *** قليل بها السامي يهل وينقع
([44]) Asılda: "قربى"; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dandır. **المجمل**’de: "أي قري، من الوقار".
([45]) Daha önce (جم، مخج)’de inşad ve tahrici geçti.
([46]) **ساعدة بن جؤية الهذلي**’nindir; **ديوان الهذليين** (1: 230) ve **اللسان** (**شبث، همم**); daha önce (شبث)’te inşad edilmiştir.
([47]) **المجمل** ve **اللسان** (**همم**)’de inşad etti.
([48]) **المجمل** ve **الجمهرة** (1: 123)’te böyle geldi; **اللسان** ve **القاموس**’ta geçmedi; ikisinde onun yerine "الهانة" ve "الهنانة" vardır.
([49]) **الجمهرة**’de, geçen yerde.
([50]) **الأعشى** divanı 3.
([51]) **اللسان** (**هنن، تيح**)’te inşad etti. Daha önce (تيح)’te geçti.
([52]) O, **شبيب بن جعيل التغلبي**’dir; **الخزانة** (2: 158) ve **العيني** (1: 418)’de olduğu gibi.
([53]) Onun aczi: * وبدا الذي كانت نوار أجنت *
([54]) Ondan sonra **الخزانة** (2: 156)’da: * محدرين كدت أن أجنأ *
([55]) Ondan sonra **اللسان** (**هنن**)’de: * وكاد أن يظهر ما أجنا *

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

هو: كناية عن اسم مذكر، والأصل: الهاء، والواو زائدة صلة للضمير، وتقوية له؛ لأنها الهاء التي في: ضربته، ومنهم من يقول: هو مثقل، ومن العرب من يخفف ويسكن، فيقال: هو.

##### Türkçe

**هو**: müzekker bir isimden kinayedir; asıl olan: **الهاء**’dır; **الواو** zamir için زائد bir صلة ve onun için bir تقوية’dir; çünkü o, **ضربته**’deki **الهاء**’dır. Onlardan kimi der ki: **هو** مُثَقَّل’dir; Araplardan kimi de hafifletir ve sükûn verir; böylece: **هو** denir.
